Τα Χριστούγεννα του '89, μέσα στον Αύγουστο.

Μια από τις πιο όμορφες βραδιές αυτού του καλοκαιριού, άρχισε στα τραπεζάκια του Σέντρο. Συνάντηση παλιών συμμαθητών που είχα την τύχη να είναι μαθητές μου, όταν ήμουν περίπου στην τωρινή τους ηλικία. Γύρω μας και μέσα μας ακόμα το καλοκαίρι δέσποζε και μας χάριζε μια διάθεση ευτράπελη και χαλαρή. Γρήγορα όμως περάσαμε σε κουβέντες σοβαρές και στενόχωρες. Η ανεργία, η μετανάστευση, η αγωνία για το μέλλον των μωρών που μεγαλώνουν ή πρόκειται να έρθουν- οι περισσότεροι της παρέας είναι νέοι γονείς- δεν κατάφερναν να κρυφτούν πίσω από χαμόγελα, αστεία και αναμνήσεις μαθητικές.
 Όλοι μου φέρονται σαν να είμαι ένας από αυτούς, μα δεν είμαι. Είμαι πάντα η μεγάλη, η καθηγήτριά, αυτή που ξέρει, που μπορεί να συμβουλεύσει, να κρίνει, που έχει πάντα κάτι να πει. Μόνο που όλο και πιο αμήχανη και ανίδεη γίνομαι όσο πάει.
Παιδιά, βγάλτε κανένα σκονάκι να δω:  "πώς να επιμένεις γι' αυτό που αγαπάς" , "πώς να ξαναρχίζεις από την αρχή",  "να μην φοβάσαι τα ζόρια"," να δημιουργείς στην οικογένεια, στη δουλειά, στο θέατρο, στο σχολείο, όταν όλοι και όλα παγώνουν και καταρρέουν".
Γεμίσαν οι αποσκευές. Ξεχειμωνιάζουμε τώρα.

Η βραδιά συνεχίζεται στο σπίτι μου. Μια προβολή ταινίας-έκπληξη. Τα Χριστούγεννα του '89 στο σχολείο. Στη γιορτή οι μαθητές υποδύονται τους καθηγητές τους σε ένα αυτοσχέδιο σκετσάκι. 23 χρόνια πριν και όλοι ψάχνουν τον εαυτό τους σ' αυτά τα μαθητούδια. Τα βάζουμε με τις αισθητικές επιλογές του '80. Μαλλιά άφθονα, μακριές μπλούζες, κοντές φράντζες. Θυμόμαστε πρόσωπα ξεχασμένα που έχουμε να δούμε από τότε. Ο θεολόγος, ο φυσικός, ο μαθηματικός. Όμορφες και άσχημες αναμνήσεις μαζί. Πώς αλλιώς; Όλες οι αποχρώσεις χρειάζονται για να συνθέσεις κάτι που να αξίζει τη θύμηση. Με παριστάνει η Ειρήνη που λείπει στην Αμερική. Καλή της ώρα, μια χαρά με κάνει. Μέχρι γυμναστική με βάζει να διδάξω ελλείψει γυμναστή.

Το ρακί χρησίμευσε κάπως για να πάει κάτω αυτή η συγκίνηση που μας στάθηκε στο λαιμό.
Πέρασαν όμως τόσες μέρες για να κατασταλάξει και να μπορεί να μπει σε λέξεις.
Ελπίζω όμως την επόμενη φορά να μην έχουμε απόντες, γιατί οι απουσίες μετράνε πολύ.

Όχι, τίποτε άλλο, αλλά πώς να περάσεις χωρίς σκονάκια;

Στους μαθητές μας που έγιναν φοιτητές

Μόλις βγήκαν τα αποτελέσματα των πανελλαδικών εξετάσεων και μαζί με τα συγχαρητήρια, τις αγκαλιές και τα χαμόγελα, σας συνοδεύουν και οι ανησυχίες για το μέλλον. Πρώτη φορά τόσο κουτσουρεμένη χαρά της επιτυχίας σ' αυτή τη χώρα που έτσι κι αλλιώς συνηθίζει να κουτσουρεύει ό,τι καλό πετυχαίνουν τα παιδιά της.
Μην τους αφήνετε να κουτσουρεύουν τη χαρά σας. Μπήκατε στη σχολή που θέλετε ή στην πιο κοντινή στις προτιμήσεις σας; Χαρείτε, κάνατε ένα μεγάλο βήμα, θα σπουδάσετε μια επιστήμη ή μια ειδικότητα που σας ενδιαφέρει κι αυτό από μόνο του θα δώσει νόημα στη ζωή σας, ακόμα κι αν δεν σας εξασφαλίσει ένα ανέφελο και ασφαλές επαγγελματικό μέλλον.
Μην τους ακούτε όλους αυτούς που προβλέπουν με απόλυτη βεβαιότητα ένα μέλλον θεοσκότεινο για σας, με ανεργία, υποαπασχόληση, αναξιοκρατία, μισθούς πείνας και σκυμμένα κεφάλια.
Μην ακούτε όλους αυτούς που σας λένε ότι τώρα μόλις μπείτε στα πανεπιστήμια, πρέπει να τα καταλάβετε και να είστε ολημερίς στους δρόμους, γιατί έτσι θα δείτε καλύτερες μέρες.
Μην ακούτε ούτε αυτούς που σας συμβουλεύουν να κοιτάτε μόνο την πάρτη σας, τις σπουδές σας, το βόλεμά σας.
Μην ακούτε κι αυτούς που πάντα έχουν στο τσεπάκι μια βολική λύση, ένα γλείψιμο, μια γνωριμία, μια άκρη, για όλα τα δύσκολα που θα βρεθούν στο δρόμο σας.
Όλοι αυτοί αντιπροσωπεύουν την Ελλάδα του χθες. Μια χώρα βυθισμένη στην οικονομική και κοινωνική παρακμή. Κι όλοι αυτοί που άλλος λίγο, άλλος πολύ, υπηρέτησαν τις λογικές που μας οδήγησαν εκεί, δεν είναι σε θέση να κάνουν προβλέψεις και σπέκουλες πάνω στο δικό σας μέλλον.
Είσαστε καταδικασμένοι να χαράξετε το δικό σας δρόμο. Πολιτικά, επιστημονικά, οικονομικά, κοινωνικά. Μεγάλη ελευθερία και μεγάλη ευθύνη συγχρόνως. Ξέρω πως σας αρέσει πολύ αυτός ο ίλιγγος της μεγάλης ελευθερίας και της μεγάλης ευθύνης.
Είδα πολλούς νέους ανθρώπους με φτερούγες ανοιχτές στη ζωή μου, πολλά πετάγματα. Μα πάντα παραμόνευαν τα ψαλίδια: της "λογικής", του βολέματος, της άνεσης, του "στρωμένου μέλλοντος" ή της "άδικης κοινωνίας".
Πολλοί ξέφυγαν από αυτά τα ψαλίδια. Τους συναντάω τυχαία και μιλάμε και έχουν στα μάτια την ίδια εφηβική έξαψη, τον ίδιο ίλιγγο των υψηλών πτήσεων. Δεν έχει σημασία αν ο ένας μιλάει για την τέχνη του, η άλλη για την επιστήμη της κι ο τρίτος για το καινούριο του μωρό.
Με εσάς έχουν λιγότερες πιθανότητες να πιάσει το κόλπο τους. Δεν έχουν τι να σας δώσουν για δόλωμα, μόνο φόβο και αβεβαιότητα. Έφαγαν το παλιό καλό καρότο, τους έμεινε μόνο το μαστίγιο κι αυτό δεν αρκεί για να βρουν υποζύγια για το κάρο τους.
Κρατήστε δυο πράγματα που τώρα σας φαίνεται ότι θα τα έχετε για πάντα, αλλά είναι τα πιο βασικά στηρίγματα των υψηλών πτήσεων, γι' αυτό πλήττονται πρώτα πρώτα: την ακηδεμόνευτη και δημιουργική σκέψη και τη διατήρηση των σχέσεων συνεργασίας και αλληλεγγύης με τους συνομηλίκους σας.
Ξέρω...έχουμε κάνει τα πάντα μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα για να σας τα στερήσουμε αυτά τα δυο, αλλά ποτέ δεν τα καταφέραμε, ευτυχώς.
Καλό ξεκίνημα στα ωραία ταξίδια, παιδιά!

Η σχολική επιτυχία μπορεί να επηρεάσει τη ζωή μας;

"Η επιτυχία στις εξετάσεις δεν είναι καθοριστική για την επιτυχία στη ζωή". Μια κοινοτυπία από εκείνες που χρησιμοποιούν οι δάσκαλοι και οι γονείς, για να παρηγορήσουν και να ενθαρρύνουν τους μαθητές που απορρίπτονται ή παραπέμπονται ή δεν περνάνε στη σχολή που θέλουν. Μοιάζει με "παρηγοριά στον άρρωστο", αφού όλοι δίνουν μεγάλη σημασία στη σχολική επιτυχία και επενδύουν σ' αυτήν ό,τι διαθέτουν σε υλικά και πνευματικά μέσα.
Η σχολική επιτυχία όμως είναι η πιο παρεξηγημένη έννοια από όσες περικλείει το εκπαιδευτικό σύστημα. Δυστυχώς, δεν μετράται με βαθμολογικά δεδομένα, ούτε με θέσεις σε πανεπιστήμια. Καμιά φορά επιμένει να κρύβεται σε έναν έλεγχο με πολύ μέτρια βαθμολογία, να μασκαρεύεται ακόμη και σε μετεξεταστέα μαθήτρια ή σε μια που πέρασε ίσα ίσα την τάξη και δεν συνέχισε τις σπουδές της μετά το λύκειο.
Συχνά, είναι έντοκη και μακροπρόθεσμη. Αποδίδει καρπούς στην επόμενη γενιά, όταν έρχονται στο σχολείο τα παιδιά των "μέτριων" μαθητών, έχοντας ένα υψηλό μορφωτικό επίπεδο και μια ανάλογη στάση απέναντι στο αγαθό της παιδείας, που δεν μπορεί να αποδοθεί στα δεδομένα του κοινωνικού και εκπαιδευτικού στάτους, στο οποίο ανήκει η οικογένειά τους. Σ' αυτή την περίπτωση, μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα που διαμορφώνει τέτοιους γονείς έχει πετύχει την αποστολή του.
Η σχολική επιτυχία ακόμη μπορεί να ορισθεί και ως νίκη κατά των πιθανοτήτων. Όταν ένας μαθητής πετυχαίνει να ξεπεράσει τις αδυναμίες του, να ξαφνιάσει ακόμα και τον πιο αισιόδοξο δάσκαλο και να ανατρέψει και τα πιο ευνοϊκά για την περίπτωσή του προγνωστικά, τότε μπορεί ένα δεκατριάρι να'ναι πιο κερδισμένο κι από δελτίο προπό.
Μερικές φορές, η επιτυχία εισπράττεται σε "είδος". Εκεί, πχ, που δεν το περιμένεις, μια ερασιτεχνική θεατρική παράσταση, με πρωταγωνιστή έναν πρώην μαθητή σου, σου δίνει μαζί με την απόλαυση που χαρίζει η τέχνη και την αίσθηση ότι κάποτε έγινε καλή σπορά στην ψυχή αυτού του παιδιού και τώρα με το ψωμάκι της χορταίνει πολύς κόσμος.
Καμιά φορά όμως είναι "ανάποδη". Δεν ακολουθεί την προδιαγεγραμμένη πορεία, ανατρέπει τα κερδισμένα και ακολουθεί μια...ανεπιθύμητη διαδρομή. Ας πούμε, ενώ όλοι οι ακαδημαϊκοί τίτλοι διαγράφουν ένα "λαμπρό" μέλλον για τον πρώην μαθητή σου, αυτός τα παρατάει όλα και ακολουθάει ένα τρελό όνειρο. Μα...εκείνο που είναι η πιο μεγάλη επιτυχία απ' όλες είναι αυτή ακριβώς: η δύναμη να ακολουθείς τα όνειρά σου, ακόμα κι αν φαίνονται τρελά στους άλλους.
Επομένως, ας αφήσουμε τα κομπιουτεράκια μέρες που είναι, ο λογαριασμός αυτός θα μας έρθει πολύ αργότερα και ακόμα κι αν έχει θετικό πρόσημο, δεν θα εκφράζεται με αριθμητικά δεδομένα.

Προετοιμασία για το Σεπτέμβριο

Μαθαίνω ότι μαζεύεστε όλοι στις παραλίες με κιθάρες, ανάβετε κεράκια, τα αφήνετε στο κύμα να τα ταξιδέψει και ανηφορίζετε όλοι μαζί πάλι για το ταφείο να γκρεμίσετε τη βαριά σιωπή του με τα τραγούδια σας. Η επανάσταση των μικρών. Των θυμωμένων. Των ανυπόταχτων στις τελεσίδικες απώλειες. Συνασπίζεστε εναντίον όσων μεγάλων ζουν, καταργώντας τη φυσική σειρά, συνωμοτείτε κατά του τυπικού πένθους, εσείς πενθείτε με ερωτικά τραγούδια και αστεία, με λουλούδια και κεράκια. Ακόμα και οι τελετές σας είναι καταφατικές προς τη ζωή, ανέγγιχτες από το θάνατο.
Εμείς πάλι συνεχίζουμε να προσποιούμαστε πως συνεχίζουμε να ζούμε, με λίγη θλίψη υποδόρεια, που αρνείται να κρυφτεί εντελώς και μας βάζει τρικλοποδιά εκεί που δεν το περιμένουμε, στη μέση του γέλιου, στο βυθό καθώς χανόμαστε πίσω από τα ευκίνητα ψαράκια, στις παρέες του καλοκαιριού που έχουν εξορίσει δια ροπάλου κάθε γκρίζα σκιά.
Εμείς είμαστε μόνοι. Δεν μας αναγνωρίζουν το δικαίωμα της μη προσαρμογής στο αναπότρεπτο. Πρέπει να δίνουμε το παράδειγμα της ώριμης αντιμετώπισης, να δείχνουμε δυνατοί και συγκρατημένοι. Απαγορεύεται η διάλυση, η απόγνωση, η εμμονή στη θλίψη, το πένθος που δεν δικαιολογείται τυπικά.
Μας μένουν μόνο οι αποχές, ομαδικές και ατομικές, από πανηγύρια και εύθυμες συντροφιές. Μας μένουν κάτι βλέμματα που είχαμε να ανταλλάξουμε από τότε που κοιταζόμασταν στα μάτια, αναζητώντας όσα δεν θέλαμε να κρύψουμε στα λόγια.
Κοντεύουν οι μέρες που θα ανοίξουμε. Πρώτη φορά που αυτή η προοπτική δεν μου δίνει χαρά. Πρώτη φορά που φοβάμαι λιγάκι. Το προαύλιο, τις αίθουσες, το γήπεδο του μπάσκετ, τα πρόσωπά σας, τα λόγια μας,το πρώτο μάθημα, το δεύτερο...
Ίσως όμως να είναι καλύτερα για μας. Στο χώρο αυτό θα μας δείξετε να περνάμε μέσα από το πένθος ανηφορίζοντας προς τη χαρά της ζωής, όπως μόνο εσείς ξέρετε να κάνετε. Θα μας διδάξετε τι σημαίνει στην πράξη αυτή η ωραία φράση του Χαλίλ Γκιμπράν που σας βάλαμε στο fb:
Θέλετε να μάθετε το μυστικό του θανάτου; Αλλά πώς θα το βρείτε αν δεν το γυρέψετε μέσα στην καρδιά της ζωής; Αν θέλετε πραγματικά να αντικρίσετε την ψυχή του θανάτου, ανοίξτε την καρδιά σας ολάκερη στο σώμα της ζωής. Γιατί η ζωή κι ο θάνατος είναι ένα, καθώς ο ποταμός κι η θάλασσα είναι ένα.

epeidh m to zhthsate tha thn bgalw

Απόψε δεν θα μιλήσω για τον Αλέξη και την επέτειο. Ο Αλέξης δεν είναι συμβολικό πρόσωπο για να έχει επέτειο. Κανένα νεκρό παιδί δεν μπορεί να είναι σύμβολο για τίποτα. Σύμβολο είναι το δευτερεύον και επιμέρους που αντιπροσωπεύει το πρωτεύον και καθολικό, και ένα νεκρό παιδί δεν είναι ούτε δευτερεύον ούτε επιμέρους, είναι όλος ο κόσμος για τους γονείς του, για τα αδέλφια του, τους παππούδες του, τους φίλους του.
Και μόνο που στο όνομά του εκτονώνουν τα ιδεολογικά ή πολιτικά τους απωθημένα κάποιοι είναι ανατριχιαστικό. Και μόνο που κάποιοι ψάχνουν για δικαίωση μέσα σε τάφους παιδιών είναι ακόμη πιο ανατριχιαστικό.
Θέλω να μιλήσω μόνο για το Γ-Λ, τον περυσινό μαθητή μου, που έβγαλε από το facebook εκείνη τη φωτογραφία με την κουκούλα "epeidh m to zhthsate tha thn bgalw" και μου ευχήθηκε να πάει καλά αυτή η χρονιά για μένα.
Δεν υπάρχει τρόπος, Γ, να πάει καλά οποιαδήποτε χρονιά για μένα, για μας τους δασκάλους σας, παρά μόνο αν ξέρουμε ότι εσείς είστε γεροί και δυνατοί. Μόνο τότε θα έχουμε κι εμείς δύναμη να αγωνιζόμαστε για σας, μαζί με σας, για ένα καλύτερο σχολείο, για μια πιο δίκαιη κοινωνία.
Ξέρω πως έχεις/ έχετε χίλια δίκια να είστε θυμωμένοι για όλα αυτά που σας στερούν τη μόρφωση, την ελπίδα, τη χαρά, για μας που δεν κάναμε ό,τι μπορούσαμε, για να μη συμβεί αυτό. Μη μας τιμωρείτε όμως εκθέτοντας αλόγιστα τα νιάτα σας στην απελπισία της τυφλής βίας, δεν έλυσε ποτέ αυτή και ούτε θα λύσει κανένα πρόβλημα στην ανθρώπινη ιστορία. Αυτό που γίνεται ειρηνικά, με διάλογο, με αντίλογο, με μόχθο και επιμονή, με φαντασία και αγάπη είναι που προχωράει λίγο πιο μπροστά την κοινωνία κι εμάς τους ίδιους.
Σε σένα και στους υπόλοιπους της παρέας σου, που πέρυσι περάσαμε τόσο όμορφα μαζί (ακόμα κι όταν παρακολουθούσατε σε επανάληψη το ίδιο μάθημα αδιαμαρτύρητα) αφιερωμένο το τραγούδι που μιλάει για το δικό μου όνειρο που μοιάζει πολύ με το δικό σας.

Δημήτρης Ζάννες: Ψαρεύοντας ένα όνειρο για μας.

Αυτές τις μέρες, γνώρισα τους καινούριους μου μαθητές. Μπήκα σε όλες τις τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, από την Πρώτη γυμνασίου, μέχρι την Τρίτη λυκείου. Δεν θα πλήξω καθόλου με τόση ποικιλία, αν και για τους ίδιους δεν παίρνω όρκο.
Για μένα αυτά τα παιδιά, αν και τα ήξερα μόνο εξ όψεως, είναι πολύ "γνωστά". Ξέρω τους γονείς τους, τα αδέλφια τους, τους παππούδες τους, το χωριό τους. Ορισμένοι από τους γονείς τους ήταν μαθητές μου τον πρώτο καιρό που δίδασκα εδώ και, όταν τους είδα στη συγκέντρωση γονέων, μπερδεύτηκα λιγάκι και ετοιμαζόμουν να τους πω: "Βαλεντιάννα, στην τάξη σου, τι θέλεις εδώ;", "Μαρία, πού είναι το τετράδιό σου;". Μετά παρηγορήθηκα με την ιδέα ότι θα έχω μια μικρή "Βαλεντιάννα" στην Πρώτη, με τα ίδια μάτια, το ίδιο χαμόγελο...
Μπαίνοντας στις τάξεις, γνωριζόμαστε πρώτα λιγάκι μεταξύ μας, μιλάει ο καθένας για τα ενδιαφέροντα και τις ασχολίες του, για το πώς βλέπει το σχολείο, τα μαθήματα, και απαντάει στις ερωτήσεις των συμμαθητών του, αν θέλει, φυσικά.
Πάντα μου αρέσει να μας λέει ο καθένας και για ένα όνειρό του, αν έχει και θέλει να το μοιραστεί μαζί μας. Είναι ωραίος τρόπος να συστήνεσαι μέσω των ονείρων σου. (Πχ, γεια σας, είμαι η Αναστασία και έχω ονειρευτεί ένα καλύτερο σχολείο...) Ας πούμε σήμερα, ένας μου είπε πως θέλει να συναντήσει το μεγάλο δρομέα, τον Γιουσέιν Μπολτ κι ένας άλλος ότι θέλει να βοηθήσει, μεγαλώνοντας, τους ανθρώπους και το περιβάλλον, μπαίνοντας στην Greenpeace. Κι εκεί κτύπησε ένα ωραίο μελωδικό καμπανάκι στο μυαλό μου και είδα ένα σγουρό κοκκινομάλλικο κεφαλάκι, στην ίδια τάξη, στα ίδια θρανία, πριν από κάααμποσα χρόνια.
Και τότε κατάλαβα ότι αυτό ήταν το δικό μου όνειρο, το όνειρο κάθε δασκάλου.
Εκείνο το πανέξυπνο παιδί, που αν και καλός μαθητής, με ωραίο λόγο, δεν ήθελε να σπουδάσει, γιατί τον είχε κερδίσει η θάλασσα, είναι τώρα ένας πολύ σημαντικός άνθρωπος για το νησί μας, για τις Κυκλάδες, για το Αιγαίο και για όλη τη θάλασσα.
Είναι ο Δημήτρης ο Ζάννες, πρόεδρος των παράκτιων αλιέων, μέλος της Greenpeace, που κατάφερε με πολύ αγώνα, μαζί με τους συναδέλφους του ψαράδες να γίνει αίτημα της Greenpeace η δημιουργία θαλάσσιου πάρκου στις Βόρειες Κυκλάδες για την προστασία της ποσειδωνίας, του δάσους του θαλάσσιου βυθού.
Χρόνια τώρα τον καμαρώνω, διαβάζω τα θαυμάσια κείμενά του στον τύπο, όπου υποστηρίζει με πάθος την έγνοια του για τη θάλασσα, ακούω τις συζητήσεις του, μαθαίνω για τις δραστηριότητές του. Αυτή τη φορά όμως, νομίζω, ότι όλα αυτά άρχισαν να δίνουν καρπούς, άρχισαν να αλλάζουν τη ζωή μας και τη ζωή των παιδιών μας.
Ο Δημήτρης πάλεψε για το δικό του όνειρο, να σώσει τη θάλασσά του, τη θάλασσά μας, από όσους τη βλέπουν μόνο σαν κέρδος και την πληγώνουν, χωρίς να σκέπτονται ότι έτσι καταστρέφουν την πιο όμορφη πηγή ονείρων για τις ερχόμενες γενιές. Μας έδωσε όμως κι εμάς φτερά να ονειρευτούμε από την αρχή, να πιστέψουμε ότι αξίζει να αγωνιζόμαστε, μέσα σ' αυτή τη χώρα, πάνω σ' αυτά τα θρανία, είτε είμαστε μικροί μαθητές είτε...όχι πια τόσο μικρές δασκάλες.

Κυρία, το κλείσαμε!

Έχουν πολλούς λόγους να μείνουν σπίτι.
Ζουν στη χώρα του βολέματος, που όλοι περιμένουν την καλή και μέχρι τότε, κλείνονται στο μικρόκοσμό τους και πέρα βρέχει. Οι γονείς τους, αμήχανοι, δεν ξέρουν αν πρέπει να είναι υπερήφανοι που δεν κονομάνε, που δεν τα πιάνουν. Δεν ξέρουν αν πρέπει να τα γαλουχήσουν στην εντιμότητα, την αλληλεγγύη, την ανθρωπιά, την αξιοκρατία. Φοβούνται μήπως αύριο δεν θα έχουν εξαιτίας αυτών των αρχών, όχι μόνο πολλά λεφτά και αναγνώριση, αλλά ούτε καν επιβίωση.
Εμείς οι δάσκαλοί τους πολλές φορές, όσο και να προσπαθούμε αρκετοί για το αντίθετο, δεν καταφέρνουμε να τους δώσουμε όπλα και οράματα και όνειρα να πορευτούν μέσα στην ομίχλη και το ζόφο που τα περιβάλλει.
Η καθημερινότητά τους σε ρυθμούς εξοντωτικούς, σχολείο, μετά φροντιστήριο, ενδιάμεσα και ανάμεσα διάβασμα, εξωσχολικές δραστηριότητες. Η ξενοιασιά, το ανέμελο παιχνίδι, η δημιουργική ονειροπόληση που τροφοδοτούν την ανάπτυξη των υγιών ανθρώπινων πλασμάτων, γίνονται όλο και πιο μακρινά και δυσεύρετα.
Φαίνονται χορτάτα, χαϊδεμένα, είναι καλοντυμένα,θα μπορούσες να πεις και κακομαθημένα. Βουτυρόπαιδα, σοκολατόπαιδα. Εμείς που τα ζούμε καθημερινά ξέρουμε πολύ καλά πόσο πλαστή είναι αυτή η εικόνα. Πόσος πόνος κρύβεται μέσα στα χίλια δυο γκαζετάκια, στα σινιέ ρούχα και στα περίεργα μαλλιά και σκουλαρίκια. Τι σημαίνει μια οικογένεια σκορποχώρι. Πόσο δύσκολο να είσαι εσύ ο γονιός των γονιών που έχουν συντριβεί κοινωνικά, ψυχικά. Τι είναι να μην έχεις ένα σταθερό σημείο να πιαστείς, αυτό έστω που είχαμε παλιά, το σόι, η γειτονιά, οι παππούδες.
Οι οθόνες που τα περιβάλλουν τους δίνουν αντιφατικά μηνύματα. Το καταναλωτικό όνειρο και οι κούφιες αξίες από τη μια, τα μεγάλα λόγια, αγώνες, δημοκρατία, παιδεία, πολιτισμός, από την άλλη. Γι' αυτά ο πολιτισμός μας είναι το ίδιο άπιαστος και αόριστος με τα πανάκριβα αυτοκίνητα και τις βίλες. Το ίδιο ξένος. Φροντίζουμε να τα κρατάμε σε απόσταση από αυτόν και να τα μπουκώνουμε με πληροφορίες, γνώσεις άχρηστες, γνώσεις χρησιμοθηρικές, κενές ουσίας θρεπτικής, όπως τα τζανκ φουντ που τα ταΐζουμε.
Ακόμα κι αυτοί που θέλουν να τα βγάλουν από το σπίτι, τους έχουν έτοιμη τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσουν. Με τα δικά τους χρώματα, τη δική τους οριοθέτηση. Μέρος ενός κινήματος διαμαρτυρίας, κομμένου και ραμμένου στις κομματικές ντιρεκτίβες, στις ιδεολογικές αγκυλώσεις τις παρωχημένες.
Σήμερα βγήκαν μόνα τους.
Τα βρήκα στο δρόμο μου προς το σχολείο.
"Γεια σας, κυρία!" Και μετά "Δεν θα περάσει!"
Σκότωσαν έναν δικό τους. Έναν πιτσιρικά που πήγε να "την πει" σε έναν "μπάτσο", έτσι για "τσαμπουκά", έτσι όπως κάνει την επανάστασή του κάθε πιτσιρικάς, πριν να φορέσει σινιέ κουστουμάκι και στολή, πριν να βολευτεί και να κλειστεί στο σπίτι. Μόνο που αυτός δεν θα έχει την ευκαιρία να "διορθωθεί" να κάτσει σπίτι.
Γέμισαν οι δρόμοι, η γειτονιά, η πλατεία. "Κυρία, το κλείσαμε!" "Καλά κάνατε!" Πρώτη φορά από μένα ακούσανε κάτι τέτοιο, που ούτε μια μέρα κατάληψη δεν σηκώνω στο σπαθί μου. "Αλήθεια;"
Αλήθεια!
Σ' αυτή τη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, τα παιδιά δεν τα έχουμε για σκότωμα!