anemomylos2

Στον Θόδωρο Αγγελόπουλο

2012-01-27T18:27:00.004+02:00

Μέσα στις ταινίες σου είδαμε τα λόγια των ποιητών μας. Είδαμε την αληθινή ομορφιά του τόπου μας, τα αληθινά πρόσωπα των ανθρώπων του, μέσα στο χρόνο και πέρα από το χρόνο. Συναντήσαμε αυτά που η ιστορία μάς έκρυψε ντύνοντάς τα με χρώματα παρδαλά και στολίδια άχρηστα. Εσύ τα καθάρισες, τα άγιασες, με το γλυκό γκρίζο της πέτρας, με το μολυβί της σιγανής βροχής και το άσπρο το απέραντο του χιονιού. Αυτά τα τοπία ταίριαξαν με τα όνειρά μας, με τα όνειρα των ποιητών και τις ιστορίες των γερόντων.
Είδαμε το βλέμμα σου να πορεύεται σ' ένα ταξίδι που έγινε δικό μας, αν δεν ήταν από πάντα δικό μας. Δεν ξέρω αν μας πήρες τις ζωές να τις κάνεις εικόνες ή οι εικόνες σου ζωγράφισαν απ' την αρχή τις ζωές μας, μα μας επέστρεψες το είδωλο μιας ζωής που πάντα θέλαμε να ζήσουμε.
Ξεκινήσαμε μαζί σου στα νιάτα μας και ποτέ δεν βγήκες απ' το κάδρο μας, όσο κι αν θόλωσε η όρασή μας από παράσιτα άλλων κόσμων.
Μας συντρόφεψες στα δύσκολα μονοπάτια της ενηλικίωσης, των μεγάλων διαψεύσεων. Βρήκες έναν τρόπο να μας συμφιλιώσεις με την απώλεια, τη φθορά, τη ματαιότητα. Αυτόν τον πανάρχαιο τρόπο της ομορφιάς και της συγκίνησης.
Αρχές του '90. Βρεθήκαμε μπροστά στα γκρεμισμένα τείχη των ονείρων μας και κανείς δεν ήξερε πώς να θρηνήσει. Σαν τους δειλούς δεν βγαίναμε στο παράθυρο να αποχαιρετήσουμε τη δική μας Πόλη που χάθηκε για πάντα. Και μόνο μπροστά στα δικά σου μετέωρα πλάνα ήρθαν τα δάκρυα της κάθαρσης.
Σήμερα που φεύγεις πιο πολύ σου χρωστάμε αυτά τα δάκρυα και στα αποδίδουμε με σεβασμό.

Μια προσωπική ανάγνωση αποκαλύπτει

2012-01-15T15:56:00.006+02:00

Τον τελευταίο καιρό με αφορμή το νέο τρόπο διδασκαλίας των λογοτεχνικών κειμένων στο λύκειο, αυξήθηκε το ενδιαφέρον μου για ξεσκόνισμα θεωρητικών εργαλείων της λογοτεχνίας. Η πιθανότερη εξήγηση γι' αυτό είναι ότι όσο αυτά δεν προορίζονται για παπαγαλία από τους μαθητές, μπορούν να ξαναγίνουν αυτό που εξαρχής προορίζονταν:κλειδιά για την ανάγνωση, προαγωγοί αισθητικής απόλαυσης, ψιθυριστές μικρών μυστικών που κρύβουν τα λογοτεχνικά κείμενα.
Ξαναδιαβάζοντας λοιπόν για την διακειμενικότητα από το εξαιρετικό σχολικό βιβλίο "Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων"- που παρεμπιπτόντως είναι το καλύτερο στο είδος του που έχω διαβάσει και το χρηστικότερο διδακτικά- συνειδητοποίησα πόσο "μεταφυσικός" τείνει να είναι ο ρόλος της και πόσο αγγίζει την ίδια την ουσία του λογοτεχνικού φαινομένου. Τα κείμενα που "συνομιλούν" μεταξύ τους πέρα από εποχές, ρεύματα, εθνικότητες, γλώσσες κλπ αντιστοιχούν τελικά στην ίδια μαγική "συνομιλία" του αναγνώστη με το έργο, που ποτέ δεν μπορεί να καταλάβει και να εξηγήσει αντικειμενικά τους όρους της, ακόμα κι αν είναι θεωρητικά εξοπλισμένος γι' αυτό. Άλλωστε ο κάθε αναγνώστης στην ουσία "γράφει" το δικό του έργο πάνω στο έργο που διαβάζει, που ποτέ δεν ταυτίζεται με αυτό που γράφει ένας άλλος αναγνώστης, ούτε με αυτό που βγαίνει από τα χέρια του δημιουργού.
Το εκπληκτικό είναι όμως πόσο κρυφοί είναι οι κώδικες αυτής της ανάγνωσης, ακόμα και για πολυδιαβασμένα και πολυαγαπημένα αναγνώσματα.
Ας πούμε, πάντα αναρωτιόμουνα για τη μεταφυσική συγκίνηση που μου προκαλεί μια στροφή των Ελεύθερων Πολιορκημένων του Σολωμού, σε τέτοιο βαθμό που να μην επιχειρώ ποτέ να τη διαβάσω στην τάξη, για να μην γίνει το μάθημα ...μελό.
ΧΙΙ

Και βλέπω πέρα τα παιδιά και τες αντρογυναίκες

γύρου στη φλόγα π' άναψαν, και θλιβερά τη θρέψαν

μ' αγαπημένα πράματα και με σεμνά κρεβάτια,

ακίνητες, αστέναχτες, δίχως να ρίξουν δάκρυ·
και γγιζ' η σπίθα τα μαλλιά και τα λιωμένα ρούχα.

Γλήγορα, στάχτη, να φανείς, οι φούχτες να γιομίσουν.

Είναι εκεί που οι πολιορκημένες γυναίκες, λίγο πριν από την Έξοδο, καίνε τα κρεβάτια τους, για να μην τα μαγαρίσουν οι εισβολείς.
Πού τις ξέρω εγώ αυτές τις "αντρογυναίκες" που σε λίγο θα ντυθούν με ανδρικά ρούχα και θα πάρουν όπλα, για να περάσουν μέσα από τις τάξεις των πολιορκητών;
Γιατί να με συγκινεί τόσο μια τέτοια πράξη, τόσο ξένη με τα ήθη και τη νοοτροπία του καιρού μου; Σήμερα το τελευταίο πράγμα που θα σώζαμε σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν το κρεβάτι, με ό,τι αυτό συμβολίζει.
Κι όμως εκεί μαγεμένη κάθομαι δίπλα στη φωτιά χρόνια τώρα, κοιτάω αυτά τα χέρια, να γεμίζουν με στάχτη, ιερή στάχτη, κι όσο αυτές μένουν αδάκρυτες κι αστέναχτες, τόσο εγώ να παλεύω με μια αδιάκριτη και αμήχανη συγκίνηση.
Δεν ξέρω πότε κατάλαβα το γιατί. Σαν σε όνειρο μου αποκαλύφθηκε το μυστικό. Οι αντρογυναίκες αυτές μου είναι τόσο γνώριμες γιατί είναι οι γυναίκες του τόπου μου. Ακόμα κι αυτό το πρώτο συνθετικό αντρο- πρέπει να λειτούργησε συνειρμικά προς αυτό. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Αυτός ο τύπος γυναίκας, που γίνεται άντρας για να τα βγάλει πέρα, όσο οι άντρες λείπουν στα καράβια ή στην ξενιτιά είναι ο παραδοσιακός τύπος γυναίκας του νησιού μου. Φαίνεται πως ζώντας κοντά τους από παιδί είχα ζήσει πολλές τέτοιες αναμμένες "φωτιές" να κρατάνε άσβηστη τη φλόγα τους. Όταν εκείνοι έλειπαν κι εκείνες νέες, όμορφες, έριχναν τα νιάτα τους, τις ανάγκες του κορμιού τους, της ψυχής τους σε τέτοιες φωτιές, για να μη μαγαρίσουν την ιερότητα του κρεβατιού τους.
Αυτή λοιπόν η τόσο προσωπική και βιωματική ανάγνωση ενός κλασικού κειμένου, δείχνει πόσο δύσκολο είναι να ξεκλειδώσεις τα μυστικά του, ακόμα κι αν κρατάς τα κατάλληλα ερμηνευτικά εργαλεία, πόσο μάλλον όταν απαιτείς να γίνει αυτό μονοδιάστατα και δογματικά από κάθε αναγνώστη-μαθητή.
Ελπίζω τουλάχιστον αυτή η συγκίνηση που μετέθετα στις πολιορκημένες του Σολωμού να μετριαστεί τώρα που βρήκε τον πραγματικό της αποδέκτη.

Το Λυκόφως των Ηρώων στην Ιλιάδα, Σταμάτης Αυλωνίτης

2012-01-07T19:31:00.005+02:00

Αυτές τις μέρες των διακοπών τις πέρασα μ'ένα βιβλίο κάπως αταίριαστο για περίοδο ξεκούρασης. Το Λυκόφως των Ηρώων είναι ο τίτλος του και είναι μια διασκευή της διδακτορικής διατριβής του Σταμάτη Αυλωνίτη, φίλου και συναδέλφου. Εκ πρώτης όψεως είναι μια εμπεριστατωμένη ομηρική μελέτη με θέμα της την ερμηνεία της ποιητικής σύνθεσης της Ιλιάδας (Ραψωδίες Α-Μ). Αποδεικνύει με βαρύ ερμηνευτικό εξοπλισμό την ποιητική καινοτομία του έργου, τη διαφοροποίησή του από το επικό πρότυπο της εποχής του, την ανατροπή αυτού του επικού προτύπου από μια θεώρηση αντιηρωική, ειρηνική και τραγικά ανθρώπινη. Όλοι όσοι έχουμε ασχοληθεί με την Ιλιάδα βρεθήκαμε ανέλπιστα γοητευμένοι από το τραγούδι της χαράς της ζωής που ακούγοταν ακόμα και μέσα στα πεδία των μαχών, δίπλα στα σκοτωμένα παλικάρια. Ποτέ δεν μας έπεισε ολότελα για τον ηρωισμό του αυτός ο Αχιλλέας που έψαχνε την αγκαλιά της μάνας του για να κλάψει, ούτε ο Έκτορας που έβγαζε την περικεφαλαία του νικημένος από το κλάμα του μωρού του. Και δεν χάναμε ευκαιρία να παρασυρθούμε από το ζαβολιάρη ποιητή σε ειρηνικά όνειρα, χαζεύοντας τον πλούσιο διάκοσμο μιας ασπίδας ή ακούγοντας τους γέρους πάνω στα τείχη της Τροίας να χαλαλίζουν έναν ολόκληρο λαό για τις χάρες της ωραίας Ελένης ή ακόμα κρυφοκοιτώντας με το σκανταλιάρικο βλέμμα του ποιητή το ερωτικό αντάμωμα του Δία και της Ήρας.
Τώρα όμως μέσα σ' αυτή τη μελέτη όλα αυτά τα στοιχεία αποκρυπτογραφούνται και αποκαλύπτουν τη γενική εικόνα, μια ποιητική σύνθεση συνειδητή και διαλεκτική, μα πάνω απ' όλα μια ποιητική προσωπικότητα μοναδική και ξεχωριστή, διαφοροποιημένη από την παράδοση και τις προσδοκίες της εποχής της, με γνήσιο ηθικό προβληματισμό και ανατρεπτική ματιά πάνω σε αξίες και ηρωικά ιδεώδη, σε ήρωες και θεούς.
Το αληθινά ενδιαφέρον όμως εδώ είναι ότι όλα αυτά δεν δίνονται με επιστημονική ψυχρότητα και φιλολογική εργαστηριακή αποστείρωση. Ο μελετητής δεν θυσιάζει στην επιστημονική αντικειμενικότητα το θαυμασμό του για το ποίημα, δεν μετατρέπει το ζωντανό ποιητικό σώμα σε άψυχο, κατακερματισμένο εργαστηριακό υλικό. Άλλωστε, το δηλώνει στην εισαγωγή του: "Το έπος της Ιλιάδας μπορεί να διαβαστεί με πάθος ή να μη διαβαστεί καθόλου, μέση οδός δεν υπάρχει πραγματικά."
Και μια μελέτη για την Ιλιάδα μπορεί να είναι ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα διακοπών, όταν σε μυεί ξανά στο πάθος της μεγάλης ποίησης.

Του παππού και της γιαγιάς τα παραμύθια

2011-12-28T08:24:00.008+02:00

Έχει και το φύλο μνήμη; Υπάρχει θηλυκός τρόπος να ξεχνάς, αρσενικός τρόπος να θυμάσαι; Μια καλή ευκαιρία να το διαπιστώσουμε είναι οι διαφορετικές αναμνήσεις που έχουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες από την ίδια εποχή, που την έζησαν μαζί στο ίδιο μέρος, στο ίδιο σπίτι, μπορεί και στο ίδιο κρεβάτι. Εκείνοι ξέρουν να σου πουν πολλά για γεγονότα, πολεμικά, πολιτικά, για περιπέτειες ατομικές και συλλογικές, για πράγματα που είδαν, άγγιξαν, κατέκτησαν. Εκείνες μιλάνε για τους ανθρώπους τους. Τους γονείς, τα πεθερικά, τα παιδιά, τους συγγενείς, τους συγχωριανούς. Τα γεγονότα, τα πράγματα, η ιστορία, περνάνε στα λόγια τους διάστικτα από ανθρώπινα πρόσωπα, συγκεκριμένα και απτά. Ό,τι δεν άγγιξε τα δικά τους πρόσωπα, δεν συναντήθηκε με τη ζωή τους άμεσα, δεν υπάρχει στη μνήμη, είναι σαν να μη συνέβη ποτέ. Η ιστορία, αν την έγραφαν εκείνες, θα ήταν ένα ελλειπτικό κείμενο γεμάτο τεράστια χάσματα γεγονότων και πάνω τους μικρά γεφύρια με τον βιωμένο απόηχό τους. Μάλλον μυθιστόρημα θα ήταν, με πρωταγωνιστές "μικρούς" αφανείς καθημερινούς ανθρώπους. Αν δεν εξελίσσοταν σε παραμύθι με δράκους, στοιχειά ή βασιλόπουλα και νεράιδες, ανάλογα με το πόσο συμφιλιωμένη ήταν η μνήμη με τη ζωή που την γέννησε.
Ένα άλλο παράξενο γνώρισμα της θηλυκής μνήμης είναι η επανάληψη. Η αφήγηση του ίδιου περιεχομένου με διαφορετικές οπτικές, με διαφορετικό ύφος, με αναδρομές και προβολές, που θα τις ζήλευε κι ο καλύτερος πεζογράφος, αφού πρέπει να κρατήσουν κι αυτές το ενδιαφέρον του ακροατή, αναπαράγοντας ουσιαστικά το ίδιο περιεχόμενο, γράφοντας συνεχώς το ίδιο βιβλίο.
Οι παππούδες αντίθετα είναι φειδωλοί στα δικά τους αφηγήματα. Λένε μόνο όσα δεν έχουν ξαναπεί κι αυτά με το σταγονόμετρο. Μπορεί να τους ξέρεις 50 χρόνια και να μην έχεις μάθει ποτέ πώς σώθηκαν στον πόλεμο ή πώς έσωσαν τη ζωή κάποιου σε ένα λιμάνι. Μπορούν επίσης να γίνουν αντικειμενικοί αφηγητές, με μηδενική εστίαση, να αφηγηθούν γεγονότα που δεν τα έζησαν οι ίδιοι, να ανατρέξουν και σε εποχές πριν από τη γέννησή τους, όπως τις γνώρισαν μέσα από τις ιστορίες των δικών τους ανθρώπων. Να θυμηθούν χρονολογίες με μαθηματική ακρίβεια, αλλά όχι αυτούσια τα λόγια των ανθρώπων. Σ' αυτό είναι καλές εκείνες, έχουν καλύτερο μαγνητόφωνο στη μνήμη και σώζουν τη γλώσσα την παλιά με την ίδια ευλάβεια που κρατάνε τις θρησκευτικές τους παραδόσεις:
" Ο παππούλης μου ήτανε σοφός και μας έλεγε κουβέντες που τότε δεν τις καταλαβαίναμε γιατί ήμασταν παιδιά του χωριού αγράμματα: ο άνθρωπος παιδιά μ'γεννιέται δεν φτιάνεται. Τσακώνεστε; Ο λογικός υποχωρεί, ο στραβός δεν υποχωρεί. Για όλα μετανιώνεις, όταν πλένεσαι δε μετανιών'ς ποτέ.Να 'χετε να περνάτε καλά, το πολύ το χρήμα είνι ο δαίμονας, γιατί πας ψηλά ψηλά και πέφτ'ς μετά στο γκρεμό.Μού 'κανες γεράματα, θα σου κάνουν. Ό,τι κάνεις, λάβε, καρδιά μη σε πονέσει.Όλοι κάνουμε λάθη, να μη τραβάμε τα σκοινιά, τα σκοινιά είναι μακριά και κόβονται μετά."
Εκείνες επιζητούν περισσότερο το κοινό τους, εκείνοι μόνο στους πολύ ευνοϊκούς ακροατές δίνουν το δώρο της μνήμης και μόνο όταν το ευνοούν και οι περιστάσεις.
Μαζί και οι δύο πάντως συνθέτουν τη μεγάλη αφήγηση που στο μίτο της δένουμε και τη δική μας ζωή. Κι όταν αρχίζουμε να ξετυλίγουμε την κλωστή της, βρίσκουμε μέσα και το δικό τους παραμύθι μπλεγμένο αξεδιάλυτα με το δικό μας.

Νεοελληνική γλώσσα και λογοτεχνία στην Α΄Λυκείου:Μια πρώτη ανάγνωση

2011-11-25T17:28:00.015+02:00

Μέσα στον ορυμαγδό και το χαλάζι, κι ενώ δεν προλαβαίνουμε να σηκώσουμε κεφάλι από μέτρα, περικοπές και συγχωνεύσεις, να σου και μια μεταρρύθμιση στο λύκειο. Μια μεταρρύθμιση σιωπηρή, αθόρυβη και χαμηλοβλεπούσα. Σχεδόν δεν την πήραμε χαμπάρι. Μπήκε ο Νοέμβριος για να κυκλοφορήσουν οι γραφές της. Τις ανοίξαμε και τι να δούμε! Αφού καταφέραμε να αποκρυπτογραφήσουμε τα στριφνά ελληνικά τους, τα γεμάτα όρους τεχνοκρατικούς και αναλύσεις περί διαγραμμάτου, διαπιστώσαμε με έκπληξη ότι ήταν η πιο καινοτόμα μεταρρύθμιση στο αντικείμενο της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας που συναντήσαμε τα τελευταία χρόνια!
Με την επιφύλαξη πάντα ότι μπορεί να μην έχουμε αντιληφθεί όλες τις παραμέτρους και τα ψιλά γράμματα που κρύβουν αυτές οι οδηγίες, θεωρούμε ότι είναι στη σωστή κατεύθυνση.
Απαλλάσσουν πρώτα από όλα τη λογοτεχνία από το σχολαστικισμό των αναλύσεων και την παπαγαλία μελετών και ερμηνειών, που την σκύλευαν τόσα χρόνια, διώχνοντας μακριά της τους φυσικούς αποδέκτες της, τα παιδιά των ανθρώπων.
Τώρα θα εξετάζονται σε ΑΓΝΩΣΤΟ κείμενο. Μπορεί να χρησιμοποιούνται εργαλεία και αναγνώσεις που διδάχθηκαν στην τάξη, αλλά, όσο να πεις, ένα άγνωστο κείμενο είναι φρέσκο αεράκι ικανό να παρασύρει όλη τη μούχλα που μαζεύτηκε σε λυσάρια και υποσημειώσεις υποσημειώσεων χρόνια τώρα.
Μετά, απελευθερώνει το μαθητή και τον καθηγητή από το συγκεκριμένο εγχειρίδιο της τάξης, από τα συγκεκριμένα 10-20 το πολύ κείμενα που διδάσκονταν μέσα σε μια χρονιά.
Τώρα η ύλη απλώνεται στα βιβλία και των τριών τάξεων του λυκείου και όχι μόνο. Χωράει κι άλλα βιβλία, ιστοσελίδες, ολόκληρα λογοτεχνικά έργα.
Και μόνο με την ιδέα ότι "δεν θα πέσει το συγκεκριμένο κείμενο στις εξετάσεις" οι μαθητές στέκονται κριτικά απέναντί του, το διαβάζουν, το συζητάνε, αντλούν ό,τι ταιριάζει στα ενδιαφέροντά τους και το συγκρίνουν με άλλα κείμενα, χωρίς να βασίζονται σε "έτοιμες λύσεις".
Υπάρχει φέτος, βέβαια, ένα θεματικό πλαίσιο που επιδέχεται αμφισβήτηση:Τα φύλα στη λογοτεχνία. Είναι σωστό να εξετάζεται με κοινωνιολογικούς όρους η λογοτεχνία;Είναι σωστό να υπηρετεί ξένους αφεντάδες αυτή η αδιαφιλονίκητη αρχόντισσα του πνευματικού πολιτισμού; Μια χαρά λειτουργεί στην πράξη πάντως. Και πολλά κείμενα διαβάζουμε και τα επεξεργαζόμαστε με ομάδες και γόνιμες συζητήσεις γίνονται στην τάξη. Αφού πιάνει ποντίκια, λοιπόν, η γατούλα μας ας μολύνει και λίγο το αριστοκρατικό της αίμα.
Φαντάζομαι ότι στα επόμενα θεματικά πλαίσια,παράδοση και μοντερνισμός στην ποίηση και θέατρο θα δοθεί ευκαιρία να εκτιμήσουμε και το ειδολογικό κριτήριο ως προς την αποτελεσματικότητα και την αποδοχή του από τους μαθητές.
Στη διδασκαλία της γλώσσας, τώρα, η κυρίαρχη τάση είναι απόλυτα κοινωνιοκεντρική. Τίποτε δεν γίνεται για τη γλώσσα αυτή καθεαυτή, όλα εντάσσονται στις ανάγκες της επικοινωνίας. Μέχρι τώρα αυτό αφορούσε σε ένα βαθμό την παραγωγή λόγου, που όφειλε να διεξάγεται με όρους επικοινωνίας, αλλά όλα τα υπόλοιπα (θεωρία της γλώσσας,γραμματική, συντακτικό, λεξιλόγιο) χαμπάρι δεν έπαιρναν από επικοινωνία και τέτοια ψιλά γράμματα. Οι μαθητές στο γυμνάσιο και το λύκειο εντρυφούν πρώτα σε ένα αχανές υλικό ασκήσεων και θεωρίας, με κείμενα που χρησιμοποιούνται ως παραδείγματα, για να φτάσουν μετά από άπειρες διδακτικές ώρες να γράψουν δυο αράδες ή να μιλήσουν. Αν τους αφήσουν χρόνο τα υπόλοιπα. (Αυτά βέβαια για τους νομιμόφρονες φιλολόγους, γιατί υπάρχουν και οι αντιρρησίες που δεν τηρούν το αναλυτικό και καλά κάνουν)
Τι αλλάζει σ'αυτό; Θυμάστε εκείνον τον καθηγητή στον Κύκλο των Χαμένων Ποιητών που βάζει τους μαθητές να σκίσουν τη σελίδα του βιβλίου τους με τη σχολαστική γλωσσική ανάλυση; Νομίζω ότι μπορούμε πια, χωρίς να παρανομούμε, να πετάξουμε από τη διδασκαλία της γλώσσας όλα αυτά που την έκαναν βαρετή και αναποτελεσματική και να δώσουμε ελευθερία στους μαθητές μας να ακούσουν, να μιλήσουν, να διαβάσουν και να γράψουν κάθε είδους κείμενα, σαν κι αυτά που συναντούν στην καθημερινότητά τους και θα χρειαστεί να παράγουν με επάρκεια σε όλη τη ζωή τους.
Για μας τους διδάσκοντες είναι δύσκολο έργο, γιατί είμαστε εντελώς αβοήθητοι. Ούτε υλικό υπάρχει, ούτε κατάλληλο βιβλίο με σαφείς οδηγίες, ούτε είναι εύκολο να χρησιμοποιούμε τις νέες τεχνολογίες στα ρημαγμένα από τις περικοπές σχολεία μας.
Καλό θα είναι να αρχίσουμε να ανταλλάσσουμε υλικό και ιδέες μεταξύ μας.
Για αρχή παραθέτω ένα φύλλο εργασίας που χρησιμοποίησα πρόσφατα σε ομαδοσυνεργατική διδασκαλία:
ΠΡΟΒΟΛΗ ΒΙΝΤΕΟ: Ο Χοσέ φαντάρος (Από τις Σαββατογεννημένες)
1.Να σημειώσετε τις παραφθαρμένες ελληνικές λέξεις που λέει ο Χοσέ
2.Να βρείτε τις «παρεξηγήσεις» που γίνονται λόγω άγνοιας της ελληνικής πραγματικότητας από τον Χοσέ
3. Πώς επιδρά στη γλώσσα μας η χρήση της από τους μετανάστες που ζουν στη χώρα μας;
ΚΕΙΜΕΝΟ:Π. ΜΠΟΥΚΑΛΑ , Το καλοκαίρι των γλωσσών (θεματικοί κύκλοι σελ. 35)
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ
1. Ποια είναι η γλωσσική ταυτότητα του καλοκαιριού;
2. Σε τι διαφέρει από αυτήν του χειμώνα;
3. Ποιες διαφορές διαπιστώνει ο συγγραφέας στις γλώσσες που ακούγονται στους τόπους παραθερισμού;
4. Πώς αναλύεται η κοινωνική ταυτότητα των ομιλητών των γλωσσών του καλοκαιριού ;
5. Ποια κριτική διατυπώνει ο συγγραφέας για τη στάση της ελληνικής πολιτείας απέναντι στους νέους ομιλητές της γλώσσας μας;
6. Ποιες θέσεις-προτάσεις διαφαίνονται στα γραφόμενά του για τον τρόπο αξιοποίησης της ελληνομάθειας των μεταναστών;
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ
1. Να βρείτε τους τρόπους συνοχής των παραγράφων.
2. Να επισημάνετε στοιχεία ποιητικής λειτουργίας στη γλώσσα του κειμένου.
3. Να διακρίνετε λόγιες και λαϊκές λέξεις στο κείμενο και να επιχειρήσετε τη μετατροπή τους στο άλλο είδος.
4. «Η παράσταση εμφανίζεται κάθε χρόνο βαθύτερα φθαρμένη από τη λογική και την αισθητική της βιαστικής απομίμησης.» Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική και να σχολιάσετε τη διαφορά που προκύπτει.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
1. Πώς καταλαβαίνουμε ότι είναι μορφωμένος και έχει διαβάσει πολύ;
2. Είναι δημοκρατικός στις πολιτικές του πεποιθήσεις;
3. Φτιάξτε 2 λίστες, μία με τις προτιμήσεις του και μία με τις αντιπάθειές του
4. Ποιος νομίζετε ότι είναι ο σκοπός του σ’αυτό το κείμενο;
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ
1. Τι είδος κειμένου είναι αυτό και πώς το αναγνωρίζουμε;
2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του είδους αυτού; Διακρίνονται στο συγκεκριμένο κείμενο;
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ
1. Να γράψετε μια ανοιχτή επιστολή προς την ελληνική πολιτεία και να εκθέσετε σ’αυτή τις απόψεις σας για την ελληνομάθεια των μεταναστών και τις προτάσεις σας για τη βελτίωση και την αξιοποίησή της.
2. Να μπείτε στη θέση ενός μετανάστη στην Ελλάδα και να γράψετε μια επιστολή για λογαριασμό του στον συντάκτη του άρθρου.
3. Να γράψετε έναν φανταστικό διάλογο από μια ελληνική παραλία, έτσι που να φαίνονται οι διαφορετικής «φυλής» παραθεριστές που υπάρχουν σ’ αυτήν
4. Να στείλετε σε ένα sms μια πολύ σύντομη περίληψη του άρθρου για κάποιον φίλο σας που τον ενδιαφέρει το θέμα. 50λ
5. Να γράψετε μια μεγαλύτερη περίληψη (150 λέξεων) για να δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου.
6. Να πάρετε συνέντευξη από έναν μετανάστη για τη σχέση του με την ελληνική γλώσσα, διαμορφώνοντας αντίστοιχο ερωτηματολόγιο

ΥΓ:Πριν στεγνώσει το ηλεκτρονικό μελάνι αυτής της ανάρτησης, έλαβα με ιμέιλ το παρακάτω ερωτηματολόγιο από μια μαθήτρια ως απάντηση στην 6η ερώτηση της παραγωγής λόγου:

1. Ήταν δύσκολο να μάθετε να μιλάτε ελληνικά;

2.Πώς συνεννοούσασταν στην αρχή;

3.Ποιος σας βοήθησε να μάθετε τη γλώσσα;

4.Γινόσασταν ευκολότερα αποδεκτός αφού μάθατε να μιλάτε ελληνικά;

5.Πόσο σας έχει βοηθήσει αυτό στην εύρεση εργασίας;

6.Τα παιδιά σας έμαθαν εξαρχής να μιλούν ελληνικά;

7.Γνωρίζουν τη μητρική σας γλώσσα;

8.Πότε τη μιλούν;

Ο Χάρυ στις ελιές

2011-11-06T16:29:00.003+02:00

Με λένε Χάρυ και φέτος πρωτοπήγα στις ελιές. Οι ελιές είναι κάτι που μαζεύουν οι άνθρωποι και δεν το μαζεύουν καθόλου οι σκύλοι. Οι σκύλοι προτιμούν να μαζεύουν κανένα ξερό ποντίκι κάτω από το λάινο, αλλά μόλις οι άνθρωποι το δουν, αφήνουν τις ελιές και ξεφωνίζουν λες και είναι δικό τους. Κι αφού σου πάρουν αυτό το παιχνίδι σου, δεν σταματάνε εκεί, σου χαλάνε και τα επόμενα. Ούτε να βουτάς μέσα στις ελιές σε αφήνουν, ούτε να σε τραβάνε μαζί με τα λιόπανα θέλουν, ούτε να ψάξουν να βρουν το παπούτσι που τους έκρυψες κάνουν κέφι. Ακόμα καθόλου δεν εκτιμάνε που μάζεψες ένα ξεχασμένο αβγό έξω από το κοτέτσι και το έφαγες.
Και έτσι σου μένουν μόνο οι γάτες που μπορείς να τις φουσκώνεις και να τις ξεφουσκώνεις, να τις ανεβάζεις στα δέντρα και να τις κατεβάζεις και να σου βγάζουν νύχια,μόλις πας να τους κλέψεις κανένα μεζεδάκι.
Δεν ξέρω γιατί οι άνθρωποι ασχολούνται τόσο με τις ελιές και όχι με τις γάτες, αλλά μαζί μου έμειναν ευχαριστημένοι.
Στο τέλος της μέρας όλοι παραδέχτηκαν ότι τους βοήθησα πολύ στις ελιές και με βγάλανε φωτογραφίες.
Ελπίζω από αύριο να πάμε να μαζέψουμε και τα αβγά.

Στην αναβροχιά, καλές κι οι παρελάσεις

2011-10-28T18:30:00.005+03:00

Θυμάστε μια παλιά συζήτηση για τις παρελάσεις που είχε απασχολήσει και τον ανεμόμυλο;
Ε να, που σήμερα αποδείχτηκε ότι βιάστηκαν τότε πολλοί να τις χαρακτηρίσουν φασιστικό κατάλοιπο και να τις εξοβελίσουν από μια Ευρώπη σύγχρονη και κοσμοπολίτισσα. Να, που η Ευρώπη η σύγχρονη, όχι μόνο υπερεθνική και ενωτική δεν είναι, αλλά ο καθείς οχυρώνει όσο μπορεί καλύτερα τον οίκο του και ρίχνει στα θηρία των αγορών τον...ψωριάρη εταίρο, για να μη μεταδώσει την ψώρα του.
Και τότε αποκαθίστανται και οι παρελάσεις!
Ακόμα και οι αριστερίστικες συσπειρώσεις διαμαρτύρονται που τις χάνουν οι μαθητές λόγω καταλήψεων. Και όλοι οι υπόλοιποι βρίσκουν μια ευκαιρία να εκφράσουν μέσα από αυτές τη διαμαρτυρία τους και οι αρχές σε ορισμένες περιπτώσεις αναγκάζονται να τις ματαιώσουν. Αν κατάλαβα καλά όμως, κανείς δεν ήθελε να ματαιωθούν, τους πολιτικούς ήθελαν να αποδοκιμάσουν και να διώξουν από αυτές. Και όπου το κατάφεραν, συνέχισαν να παρακολουθούν με σεβασμό την παρέλαση, να χειροκροτούν, να ψάλλουν τον εθνικό ύμνο όλοι μαζί.
Αμαυρώνουν άραγε αυτές οι διαμαρτυρίες την ιστορική επέτειο;
Μα τι είναι η ιστορική επέτειος νεκρώσιμη ακολουθία που οφείλουμε όλοι να παρακολουθούμε με ευλάβεια και σιωπή;
Τα γεγονότα αυτά είναι ακόμα γεμάτα αίμα αληθινών ανθρώπων, πόνο αληθινών ανθρώπων, ψυχή αληθινών ανθρώπων, και κανείς δεν μπορεί να τα μουμιοποιήσει και να τα στήσει εκθέματα μουσειακά, όταν εκεί έξω αληθινοί άνθρωποι ματώνουν και πονάνε. Αυτοί οι άνθρωποι θα αναζητήσουν μέσα στη δοκιμασία τους ένα αποκούμπι για την ψυχή τους στην ιστορία των γονιών τους και των παππούδων τους. Είναι δικαίωμά τους κληρονομικό και σιγά μη ζητήσουν την άδεια από τους κατά συνθήκη θεματοφύλακες των εθνικών επετείων.
Εδώ δεν σέβονται ούτε τις συντάξεις των αναπήρων πολέμου, όσων απέμειναν, οι εθνικές επέτειοι τους μάραναν!
Α,και πριν αποφασίσουμε να πετάξουμε στη χωματερή της παγκοσμιοποίησης κάτι που μας φαίνεται μπαγιάτικο ή ξεπερασμένο,όπως οι παρελάσεις, ας το σκεφθούμε λίγο καλύτερα, γιατί τώρα στα χρόνια της ξηρασίας που έρχονται μπορεί να αποδειχθεί ότι:"Στην αναβροχιά, καλές κι οι παρελάσεις"

Στο ξενιτεμένο μου που γιορτάζει

2011-10-23T09:24:00.003+03:00

Και τώρα τι κάνουμε;

2011-10-09T14:27:00.006+03:00

Και τώρα που ξέρουμε πια με σιγουριά ότι θα είμαστε φτωχοί και χρεοκοπημένοι, ακόμα κι αν δεν φάγαμε ποτέ χρήματα που δεν τα κερδίσαμε με τη δουλειά μας, τι κάνουμε;
Αγανακτήσαμε, φωνάξαμε, βρίσαμε, μας χτύπησαν, μας έκλεισαν πάλι στα σπίτια. Τα κόμματα, οι συνδικαλιστικές παρατάξεις, μας καλούν σε συνεχείς απεργίες, που δεν έχουν το παραμικρό αποτέλεσμα, εκτός από το να συρρικνώνουν κι άλλο το εισόδημά μας.
Περιμένουμε μέρα με τη μέρα το επόμενο χαράτσι, το επόμενο δυσμενές μέτρο, την ανεργία, την εφεδρεία, την απόλυση. Είμαστε στωικά έτοιμοι για όλα πια: στάση πληρωμών, δέσμευση καταθέσεων, πόλεμο, πανδημία, πυρηνική καταστροφή. Ένας λαός μαργωμένος από την κατάθλιψη να ακούει τα ίδια και τα ίδια για το τι έφταιξε και ποιος και για το ποιοι την πληρώνουν και ποιοι τη γλιτώνουν. Έτοιμοι να κατασπαράξουμε όποιον θεωρήσουμε λίγο καλύτερό μας, λίγο πιο βολεμένο από μας.

Όλα τα όπλα μας έχουν στομώσει από την κατάχρηση. Κάναμε, χρόνια τώρα συστηματικά, επετειακές καταλήψεις, απεργίες, διαδηλώσεις. Πώς να λειτουργήσουν τώρα που τα έχουμε ανάγκη; Κατέβηκε όλη η Αθήνα στο Σύνταγμα και πάλι όλα έγιναν κατά πώς τα σχεδίασαν ερήμην μας. Ούτε οι δημοσκοπήσεις ούτε οι προπηλακισμοί πολιτικών έχουν το παραμικρό αποτέλεσμα στο πολιτικό τοπίο. Ψηφίζουν, αποφασίζουν, αντιπολιτεύονται, στα ίδια γνωστά μοτίβα, λες και κάποιος πατάει ένα κουμπί στη Βουλή και όλοι ξεχνάνε τι υπάρχει απέξω. Και παρά τη μείωση των ποσοστών των μεγάλων κομμάτων, μια χαρά τη φτιάχνουν πάλι την κυβέρνηση του δικομματισμού με μια καλή βοήθεια.

Τι μας μένει από δω κι εμπρός;
Αυτό που έκαναν οι κάτοικοι της Πομπηΐας, όσοι δεν πρόλαβαν να φύγουν και είδαν το Βεζούβιο να τους απανθρακώνει;
Πώς θα αποφύγουμε να γίνουμε μακάβρια γλυπτά για τα μουσεία του μέλλοντος: "Ο έλληνας που δούλευε στο γραφείο του", "Ο έλληνας που πήγαινε ταξίδι", "Η ελληνίδα που πήγαινε για ψώνια", "Το ελληνάκι που πήγαινε χαρούμενο στο σχολείο", "Ο παππούς που έδινε χαρτζιλίκι στο εγγόνι του";

Δεν έχω, φυσικά, απάντηση σ'αυτά τα ερωτήματα, μα δεν έγραψα αυτό το κείμενο για να εκφράσω απλώς τις απορίες μου και να δηλώσω αμηχανία.
Έχω την υποψία ότι η κοινή μας αίσθηση αδιεξόδου είναι όχι μόνο αυτό που μας ενώνει, αλλά κι αυτό που μας απομακρύνει. Σαν τα λαβωμένα θηρία που φεύγουν από την αγέλη, για να γλείψουν τις πληγές τους. Μόνο που όταν επιστρέφουν, δεν βρίσκουν κανέναν εκεί που τον άφησαν.
Γι'αυτό λοιπόν, αν υπάρχουν απαντήσεις, θα τις βρούμε μαζί. Οι συνάδελφοι, οι συγχωριανοί, οι συγγενείς, οι φίλοι. Όλα τα μικρά και μεσαία κοινωνικά δίκτυα που έχουμε δημιουργήσει ως πρόσωπα.
( Όχι, τα μεγάλα που τα έχουμε φτιάξει ως κουκιά, δεν κάνουν.)
Δεν επικαλούμαι μόνο την αλληλεγγύη και την ανθρωπιά που θα γιατρέψουν τους πληγωμένους και πένητες. Αναφέρομαι στην κοινωνική και πολιτική στάση μας ως πρόσωπα μέσα σ'αυτά τα ποικίλα δίκτυα.
Για παράδειγμα, όσο κι αν είναι συρρικνωμένο το εισόδημά μας, ως καταναλωτές έχουμε ακόμη δύναμη όλοι μαζί. Το ποια προϊόντα ή υπηρεσίες θα προτιμήσουμε ή θα συστήσουμε ή το πώς θα συνεταιριστούμε για να επιτύχουμε καλύτερη εξοικονόμηση χρημάτων και πόρων.
Δείτε τι γίνεται με τις ανταλλαγές χωρίς χρήματα ή με τα διάφορα "συν" που ανθούν σε πολύ πιο εύπορες κοινωνίες. Οι άνθρωποι συγκατοικούν, μετακινούνται μαζί, πηγαίνουν διακοπές ό ένας στο σπίτι του άλλου, φροντίζουν ή διαβάζουν μαζί τα παιδιά τους, ανταλλάσσουν τα είδη ρουχισμού, τα φαγώσιμα κλπ.
Και για να γίνω πιο συγκεκριμένη:
Απευθύνομαι σε ένα από τα δικά μου δίκτυα, τους συναδέλφους μου δασκάλους και καθηγητές:
Καιρός να αρχίσουμε να συνεταιριζόμαστε, να διεκδικήσουμε πχ καλύτερες τιμές για βιβλία, που πια δεν μπορούμε να προμηθευτούμε με το μισθό μας. Να διεκδικήσουμε καλύτερα επιτόκια από τις τράπεζες για τη μισθοδοσία μας, καλύτερα ενοίκια στους τόπους που υπηρετούμε μακριά από τα σπίτια μας. Να επιλέξουμε τη συγκατοίκηση, να κάνουμε μπέιμπι σίτινγκ ή σχολική βοήθεια στα παιδιά μας. Να οργανώσουμε ακόμη και δραστηριότητες που θα μας ενισχύσουν οικονομικά πχ συλλογικές εκδόσεις βιβλίων και περιοδικών.

Σημαντικό επίσης είναι να μην κάνουμε εκπτώσεις. Να μην πέσουμε στην παγίδα του:"αυτοί κάνουν πως με πληρώνουν κι εγώ θα κάνω πως δουλεύω."
Ειδικά όσοι είμαστε στο δημόσιο και η δουλειά μας αφορά τη ζωή, την υγεία, τη μόρφωση των συμπολιτών μας και των παιδιών τους. Αν πέσουμε σ'αυτή την παγίδα, γρήγορα μαζί με την ανέχεια, θα αντιμετωπίσουμε και την αδιαφορία των συνανθρώπων μας, όταν τους χρειαζόμαστε.
Ίσα ίσα τώρα είναι που πρέπει να σταθούμε όρθιοι, να δώσουμε τον καλύτερο εαυτό μας, γιατί οι συμπολίτες μας δεν θα έχουν εναλλακτικές λύσεις, για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες από την πλημμελή άσκηση των καθηκόντων μας.
Ας κάνουμε για παράδειγμα εμείς οι δάσκαλοι τα σχολεία εστίες αντίστασης στη μαυρίλα και την απόγνωση. Απογευματινά μαθήματα, εκδηλώσεις, αθλητισμό, ομάδες θεάτρου, χορού, κινηματογράφου. Ένα ολοήμερο προσφορά στη χειμαζόμενη ελληνική κοινωνία. Μια ανάσα για τον γονιό που αγωνιά για το ψωμί του παιδιού του. Τουλάχιστον να μην αγωνιά για τη μόρφωσή του. Δεν μπορούμε μια φορά κι εμείς στην ιστορία μας να αγωνιστούμε ανοίγοντας κι όχι κλείνοντας το σχολείο; Ας δοκιμάσουμε, τι άλλο έχουμε να χάσουμε πια; Τίποτα δε σώσαμε με το "ενάντια", το "κάτω" και το "κατά". Ας δούμε τι μπορεί να βγει με το "μαζί", το "υπέρ" και το "πάνω".

Ωραία και συμμορφωμένα τα λες, φρόνιμη γυριστρούλα, θα μου πείτε.
Μια χαρά θα τη βγάλουν όσοι μας κλέβουν τα χρήματα, τα δικαιώματα, τις δουλειές, τον εθνικό πλούτο.
Ενώ εμείς θα φτιάχνουμε δίκτυα αλληλεγγύης και συνεταιριστικούς ομίλους, αυτοί θα λυμαίνονται ανενόχλητοι το βιος μας.
Δεν προσπαθώ να γιατρέψω με ασπιρίνες τον καρκίνο, φίλοι μου. Τον αληθινό ενεργό πολίτη προσπαθώ να "αναστήσω". Αυτόν που θάφτηκε κάτω από τη φούσκα μιας πλαστικής ευμάρειας, κάτω από τη σήψη των ξύλινων πολιτικών λόγων και ιδεών. Αν αυτό το ον δεν καταφέρει να βρει το βιότοπο που θα το κάνει να ευδοκιμήσει, αν δεν μπορέσει να διαφεντέψει το έχει του, το μέλλον των παιδιών του ως πολίτης κι όχι ως φοβισμένο ανθρωπάκι, όλα τα θεριά αυτού του κόσμου θα συνεχίζουν ανενόχλητα το κατασπάραγμά μας.

Η Κυρά- Λεούσα μέσα στα λάινα

2011-09-26T19:43:00.009+03:00

Άνοιξε ένας καινούριος χωματόδρομος πίσω από το κοχυλιανό κάστρο, που πάει προς τη Μέλισσα. Φτάνει όμως μόνο μέχρι το ξωκλήσι της Κυρά- Λεούσας, που μέχρι τώρα το λειτουργούσαν μόνο οδοιπόροι πιστοί από το Κοχύλου.
Φτάσαμε μέχρι εκεί περνώντας μέσα από τοπία γνώριμα και άγνωστα μαζί. Μια "νέα γη" μέσα στα γνωστά μας λημέρια, απροσπέλαστη από μηχανοκίνητους επισκέπτες, γεμάτη από ενθυμήματα ανθρώπινου μόχθου, άλωνες, κελιά, αμασιές, εμπατές. Ακόμα και το φυσικό τοπίο, όπως στο υπόλοιπο νησί, είναι δημιούργημα ανθρώπινο, τα λάινα, οι αμυγδαλιές, οι συκιές, τα αμπέλια. Μόνο που εδώ έχουν μείνει όπως τα άφησε ο καιρός. Δύσκολο να χτίσεις, αν δεν υπάρχει δρόμος, ακόμα κι ένα κελί. Ακόμα και μια βουλιάστρα.
Μόνο το ξωκλήσι είναι περιποιημένο. Στο υπέρθυρο ως έτος ανακαίνισης αναφέρεται το 1909. (Τότε που ανακαινίζοταν η Ελλάδα ή τουλάχιστον έτσι πιστεύαμε.)
Μέσα στο δάπεδο μια άλλη χρονολογία, 1954.Δωρεά ευσεβούς πιστού. Από πού άραγε έφερε τα χρήματα; Βαπόρια, ξενιτιά; Τι τάμα ξεπλήρωνε με τη δωρεά του;
Στην εικόνα της Παναγιάς, στο πλάι της κορνίζας, λίγα κατοστάρικα παλιά, ξεπληρώνουν ένα άλλο τάμα, που δεν θα χαθεί ποτέ, όπως η αναγραφόμενη νομισματική τους αξία.
Μέσα σ'αυτό το μικρό ιερό, έχει ακόμα θέση για κερί και θυμίαμα.
Έξω η θάλασσα κοντινή και απρόσιτη, μαζί με το λιγοστό νεράκι της ρεματιάς, δροσίζουν το ξερό τοπίο.
Κι εμείς οι φυγάδες των άγριων καιρών, ξαποστάσαμε και ανασάναμε.
Βοήθειά μας η Κυρά- Λεούσα των λάινων.

Ένα κορίτσι με τον παππού του

2011-09-04T15:06:00.005+03:00

Καθόταν δίπλα μου στο σαλόνι του νοσοκομείου και περιμέναμε μαζί με άλλους συγγενείς και επισκέπτες να μπούμε στα δωμάτια μετά την επίσκεψη των γιατρών. Ένα πολύ νέο κορίτσι γύρω στα 20 που είχε έρθει να βγάλει τον παππού της που νοσηλεύοταν δίπλα στον πατέρα μου.
Μπήκε στο δωμάτιο και άρχισε να ετοιμάζει τον παππού σαν να ήταν το μωρό της, η κούκλα της. Σκεπτόμουν όσο την έβλεπα να τον φροντίζει έτσι, πόσο σπάνιο είναι πια αυτό το θέαμα. Η φροντίδα των γερόντων από τα παιδιά τους και πολύ περισσότερο από τα εγγόνια τους. Όλα πια έχουν ανατεθεί σε ξένους, νοσοκόμες, συνοδούς, μπέιμπι σίτερς γερόντων, προσωπικό οίκων ευγηρίας. Γινόμαστε όλο και πιο "δυτικοί" στη σωματική μας έκφραση. Περιχαρακώνουμε όλο και πιο αυστηρά τη σωματική μας υπόσταση, την κρατάμε στη σωστή απόσταση, ανάλογα με το πρόσωπο που έχουμε απέναντί μας. Μας βαραίνει όλο και πιο πολύ η σωματική επαφή με όποιον δεν έχει το αποκλειστικό προνόμιο να σεριανίζει στο ζωτικό μας χώρο. Κι όμως, θυμάμαι πως μεγαλώσαμε αλλιώς. Κοιμόμασταν στο ίδιο κρεβάτι με γιαγιάδες και θείες, οι εγγονές συνήθιζαν να βοηθάνε τη γιαγιά να πλυθεί, έκαναν εντριβές στον παππού, βοηθούσαν ακόμη και στην τουαλέτα αν χρειαζόταν. Έρχοταν έτσι η φυσική συνέχεια της φροντίδας από τον μεγάλο στο μωρό και από το μικρό στον γέρο.

Η κοπέλα ετοίμασε τον παππού, κάθισε δίπλα του στην άκρη του κρεβατιού, τον αγκάλιασε τρυφερά και του μιλούσε, μέχρι να έρθει ο μπαμπάς της να τους πάρει, και ιδέα δεν είχε για την όμορφη εικόνα που μου χάρισε.

Στους μαθητές μας που έγιναν φοιτητές

2011-08-29T12:51:00.005+03:00

Μόλις βγήκαν τα αποτελέσματα των πανελλαδικών εξετάσεων και μαζί με τα συγχαρητήρια, τις αγκαλιές και τα χαμόγελα, σας συνοδεύουν και οι ανησυχίες για το μέλλον. Πρώτη φορά τόσο κουτσουρεμένη χαρά της επιτυχίας σ' αυτή τη χώρα που έτσι κι αλλιώς συνηθίζει να κουτσουρεύει ό,τι καλό πετυχαίνουν τα παιδιά της.
Μην τους αφήνετε να κουτσουρεύουν τη χαρά σας. Μπήκατε στη σχολή που θέλετε ή στην πιο κοντινή στις προτιμήσεις σας; Χαρείτε, κάνατε ένα μεγάλο βήμα, θα σπουδάσετε μια επιστήμη ή μια ειδικότητα που σας ενδιαφέρει κι αυτό από μόνο του θα δώσει νόημα στη ζωή σας, ακόμα κι αν δεν σας εξασφαλίσει ένα ανέφελο και ασφαλές επαγγελματικό μέλλον.
Μην τους ακούτε όλους αυτούς που προβλέπουν με απόλυτη βεβαιότητα ένα μέλλον θεοσκότεινο για σας, με ανεργία, υποαπασχόληση, αναξιοκρατία, μισθούς πείνας και σκυμμένα κεφάλια.
Μην ακούτε όλους αυτούς που σας λένε ότι τώρα μόλις μπείτε στα πανεπιστήμια, πρέπει να τα καταλάβετε και να είστε ολημερίς στους δρόμους, γιατί έτσι θα δείτε καλύτερες μέρες.
Μην ακούτε ούτε αυτούς που σας συμβουλεύουν να κοιτάτε μόνο την πάρτη σας, τις σπουδές σας, το βόλεμά σας.
Μην ακούτε κι αυτούς που πάντα έχουν στο τσεπάκι μια βολική λύση, ένα γλείψιμο, μια γνωριμία, μια άκρη, για όλα τα δύσκολα που θα βρεθούν στο δρόμο σας.
Όλοι αυτοί αντιπροσωπεύουν την Ελλάδα του χθες. Μια χώρα βυθισμένη στην οικονομική και κοινωνική παρακμή. Κι όλοι αυτοί που άλλος λίγο, άλλος πολύ, υπηρέτησαν τις λογικές που μας οδήγησαν εκεί, δεν είναι σε θέση να κάνουν προβλέψεις και σπέκουλες πάνω στο δικό σας μέλλον.
Είσαστε καταδικασμένοι να χαράξετε το δικό σας δρόμο. Πολιτικά, επιστημονικά, οικονομικά, κοινωνικά. Μεγάλη ελευθερία και μεγάλη ευθύνη συγχρόνως. Ξέρω πως σας αρέσει πολύ αυτός ο ίλιγγος της μεγάλης ελευθερίας και της μεγάλης ευθύνης.
Είδα πολλούς νέους ανθρώπους με φτερούγες ανοιχτές στη ζωή μου, πολλά πετάγματα. Μα πάντα παραμόνευαν τα ψαλίδια: της "λογικής", του βολέματος, της άνεσης, του "στρωμένου μέλλοντος" ή της "άδικης κοινωνίας".
Πολλοί ξέφυγαν από αυτά τα ψαλίδια. Τους συναντάω τυχαία και μιλάμε και έχουν στα μάτια την ίδια εφηβική έξαψη, τον ίδιο ίλιγγο των υψηλών πτήσεων. Δεν έχει σημασία αν ο ένας μιλάει για την τέχνη του, η άλλη για την επιστήμη της κι ο τρίτος για το καινούριο του μωρό.
Με εσάς έχουν λιγότερες πιθανότητες να πιάσει το κόλπο τους. Δεν έχουν τι να σας δώσουν για δόλωμα, μόνο φόβο και αβεβαιότητα. Έφαγαν το παλιό καλό καρότο, τους έμεινε μόνο το μαστίγιο κι αυτό δεν αρκεί για να βρουν υποζύγια για το κάρο τους.
Κρατήστε δυο πράγματα που τώρα σας φαίνεται ότι θα τα έχετε για πάντα, αλλά είναι τα πιο βασικά στηρίγματα των υψηλών πτήσεων, γι' αυτό πλήττονται πρώτα πρώτα: την ακηδεμόνευτη και δημιουργική σκέψη και τη διατήρηση των σχέσεων συνεργασίας και αλληλεγγύης με τους συνομηλίκους σας.
Ξέρω...έχουμε κάνει τα πάντα μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα για να σας τα στερήσουμε αυτά τα δυο, αλλά ποτέ δεν τα καταφέραμε, ευτυχώς.
Καλό ξεκίνημα στα ωραία ταξίδια, παιδιά!

Παραθερίζοντας στο Γ.Ν.Α -Γ.Γεννηματάς

2011-08-20T14:06:00.004+03:00

Το μεγαλύτερο μέρος των φετινών μου διακοπών το πέρασα σε ένα μεγάλο δημόσιο νοσοκομείο, λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας του πατέρα μου. Θα μπορούσε να είναι το χειρότερο καλοκαίρι της ζωής μου, αλλά δεν ήταν. Κι αυτό γιατί κάθε μέρα μέσα σε αυτό το νοσοκομείο ανατρέποταν ένα στερεότυπο από αυτά που έχουν παγιωθεί στη συνείδηση όλων μας. Πρώτα άλλαξε η εικόνα του νοσοκομείου που εφημερεύει: πολύς κόσμος, ουρές, καροτσάκια, αγωνιώντες συγγενείς, τρελαμένοι γιατροί, όλα αυτά εκ πρώτης όψεως, εκ δευτέρας, γρήγορη απίστευτα γρήγορη διεκπεραίωση της γραφειοκρατίας εισαγωγής και των αρχικών εξετάσεων. Κι όταν βρεθήκαμε στο θάλαμο, είχαμε και μια αρκετά καλή κατατόπιση του τι μας συμβαίνει και τι έχουμε να περιμένουμε.
Δεύτερη ανατροπή: 20 μέρες εκεί μέσα και δεν άκουσα ούτε είδα οποιαδήποτε συναλλαγή τύπου φακελάκι, ούτε καν έγινε δεκτό ένα δώρο που πήγε να προσφέρει φεύγοντας στον εξαιρετικό γιατρό του θαλάμου μας ο γιος του διπλανού μας ασθενή .
Τρίτη: Δεν μου δόθηκε ούτε για μια στιγμή η εντύπωση ότι υπήρχε οποιαδήποτε διάκριση λόγω ηλικίας ή καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης. Και οι φασαριόζοι, και όχι τόσο εξοικειωμένοι με τους κανόνες, ρομά έτυχαν της ίδιας φροντίδας και οι φτωχοί μετανάστες και οι υπερήλικες.
Τέταρτη: Πουθενά δεν είδα ελλείψεις σε υλικά και φάρμακα ή στην καθαριότητα και στη φύλαξη.
Πέμπτη: Το μπάχαλο που όλοι περιμένουμε στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας έδωσε τη θέση του σε ένα άρτια οργανωμένο, ολοκάθαρο νοσοκομείο, με τις βάρδιες σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό πλήρως επανδρωμένες μέσα στο κατακαλόκαιρο, ακόμα κι αν ο επικεφαλής της μονάδας βρίσκοταν εκεί από το πρωί ως το βράδυ, γιατί ήταν σε διακοπές οι συνάδελφοί του.
Τέλος για μένα το πιο σημαντικό απ΄όλα ήταν η συμπεριφορά γιατρών, νοσηλευτών και του υπόλοιπου προσωπικού. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία αυτοί οι άνθρωποι είχαν όλα αυτά που θεωρούνται σπάνια για αυτούς που υπηρετούν τη δημόσια υγεία: ευγένεια, κατανόηση, χαμόγελο, ανθρωπιά, επαγγελματισμός, υπευθυνότητα.
Ακόμα και η προϊσταμένη "κέρβερος", που έβαζε τις φωνές σε όλους αν διαπίστωνε ότι διαταράσσοταν η ομαλή λειτουργία της μονάδας από υπερβολικό ζήλο συγγενών και επισκεπτών, μια μέρα που ήρθε στο άδειο σαλόνι, για να σβήσει τα φώτα, μόλις με είδε να διαβάζω εκεί μου είπε: "Α, διαβάζεις; Σου αφήνω το φως!"
Τώρα που πέρασαν οι μέρες και μπορώ να σκεφθώ με νηφαλιότητα και ηρεμία όλα αυτά που έζησα εκεί μέσα, διατηρώ την αρχική ευχάριστη έκπληξη και τη γνήσια απορία:
Μπορεί να σου αφήνει το φως αναμμένο ένα δημόσιο νοσοκομείο μέσα σε τόσο σκοτάδι;

Αντίο κυρά Ρίτα

2011-07-07T18:26:00.004+03:00

Είναι παράξενο αυτό το αντίο. Ξέραμε ότι ήσουν πολύ άρρωστη και υπέφερες, αλλά δεν σε είχαμε ξεγράψει. Περιμέναμε πάλι να σε δούμε όρθια να μας σερβίρεις τον καφέ και τα ωραία σου γλυκά. Τι άνοστο το καλοκαίρι χωρίς το ρυζόγαλο και τους λουκουμάδες σου. Τι άνοστη η πιάτσα του Γιαλού χωρίς το ωραίο παράστημά σου και την καλή σου κουβέντα. Κυρά Ρίτα, άραγε κατάλαβες ποτέ πόσα πράγματα μας έδινες μαζί με το καφεδάκι σου; Ήξερες ότι ήσουν από τους σπάνιους ανθρώπους που η παρουσία τους, ο λόγος τους, οι πράξεις τους, είναι ιαματικά για τους γύρω τους; Ήξερες ότι ακόμα κι όταν σε είχε χτυπήσει αλύπητα η αρρώστια ήσουν εσύ που μας έδινες δύναμη σαν να ήμασταν εμείς οι άρρωστοι κι εσύ η γερή;
Να ξέρεις πάντως ότι η μνήμη σου θα είναι το ίδιο ιαματική με το πέρασμά σου από τη ζωή μας.
Καλό σου ταξίδι!

Το καλοκαίρι της μυλωνούς

2011-06-22T12:56:00.006+03:00

Αυτό το καλοκαίρι δεν θυμίζει σε τίποτα τα συνώνυμά του: διακοπές,ξεγνοιασιά, θάλασσα, ταξίδια. Όλοι οι πολίτες αυτής της χώρας βρίσκονται σε κατάσταση αναβρασμού, οικονομικής δυσπραγίας, μεγάλου θυμού και αγανάκτησης. Οι πλατείες έγιναν οι παραλίες αυτού του καλοκαιριού και όσοι ζούμε μακριά τους και δίπλα σε αληθινές παραλίες, για πρώτη φορά αισθανόμαστε έντονη την ανάγκη να πάρουμε ψάθες και αντιηλιακά και να βρεθούμε εκεί, στη μεγάλη πόλη, μέσα στο κατακαλόκαιρο.
Ο ανεμόμυλος κάθε τέτοια εποχή κλείνει και σταματάει τη φτερωτή του, για να ανανεώσει το άλεσμά του και τα κουράγια της μυλωνούς. Φέτος, όμως, αν και χρειαζόμαστε διακοπή και αποχή από το διαδίκτυο, θα παραμείνουμε σε εγρήγορση για να μη χάσουμε την επαφή με τα γεγονότα και τον διαδικτυακό τους απόηχο. Απλώς, θα αναστείλουμε τη συνήθη ροή των αναρτήσεων και θα είμαστε κάπου εδώ κοντά.
Καλή αντάμωση στις παραλίες ή στις πλατείες, λοιπόν.

Η σχολική επιτυχία μπορεί να επηρεάσει τη ζωή μας;

2011-06-20T12:07:00.006+03:00

"Η επιτυχία στις εξετάσεις δεν είναι καθοριστική για την επιτυχία στη ζωή". Μια κοινοτυπία από εκείνες που χρησιμοποιούν οι δάσκαλοι και οι γονείς, για να παρηγορήσουν και να ενθαρρύνουν τους μαθητές που απορρίπτονται ή παραπέμπονται ή δεν περνάνε στη σχολή που θέλουν. Μοιάζει με "παρηγοριά στον άρρωστο", αφού όλοι δίνουν μεγάλη σημασία στη σχολική επιτυχία και επενδύουν σ' αυτήν ό,τι διαθέτουν σε υλικά και πνευματικά μέσα.
Η σχολική επιτυχία όμως είναι η πιο παρεξηγημένη έννοια από όσες περικλείει το εκπαιδευτικό σύστημα. Δυστυχώς, δεν μετράται με βαθμολογικά δεδομένα, ούτε με θέσεις σε πανεπιστήμια. Καμιά φορά επιμένει να κρύβεται σε έναν έλεγχο με πολύ μέτρια βαθμολογία, να μασκαρεύεται ακόμη και σε μετεξεταστέα μαθήτρια ή σε μια που πέρασε ίσα ίσα την τάξη και δεν συνέχισε τις σπουδές της μετά το λύκειο.
Συχνά, είναι έντοκη και μακροπρόθεσμη. Αποδίδει καρπούς στην επόμενη γενιά, όταν έρχονται στο σχολείο τα παιδιά των "μέτριων" μαθητών, έχοντας ένα υψηλό μορφωτικό επίπεδο και μια ανάλογη στάση απέναντι στο αγαθό της παιδείας, που δεν μπορεί να αποδοθεί στα δεδομένα του κοινωνικού και εκπαιδευτικού στάτους, στο οποίο ανήκει η οικογένειά τους. Σ' αυτή την περίπτωση, μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα που διαμορφώνει τέτοιους γονείς έχει πετύχει την αποστολή του.
Η σχολική επιτυχία ακόμη μπορεί να ορισθεί και ως νίκη κατά των πιθανοτήτων. Όταν ένας μαθητής πετυχαίνει να ξεπεράσει τις αδυναμίες του, να ξαφνιάσει ακόμα και τον πιο αισιόδοξο δάσκαλο και να ανατρέψει και τα πιο ευνοϊκά για την περίπτωσή του προγνωστικά, τότε μπορεί ένα δεκατριάρι να'ναι πιο κερδισμένο κι από δελτίο προπό.
Μερικές φορές, η επιτυχία εισπράττεται σε "είδος". Εκεί, πχ, που δεν το περιμένεις, μια ερασιτεχνική θεατρική παράσταση, με πρωταγωνιστή έναν πρώην μαθητή σου, σου δίνει μαζί με την απόλαυση που χαρίζει η τέχνη και την αίσθηση ότι κάποτε έγινε καλή σπορά στην ψυχή αυτού του παιδιού και τώρα με το ψωμάκι της χορταίνει πολύς κόσμος.
Καμιά φορά όμως είναι "ανάποδη". Δεν ακολουθεί την προδιαγεγραμμένη πορεία, ανατρέπει τα κερδισμένα και ακολουθεί μια...ανεπιθύμητη διαδρομή. Ας πούμε, ενώ όλοι οι ακαδημαϊκοί τίτλοι διαγράφουν ένα "λαμπρό" μέλλον για τον πρώην μαθητή σου, αυτός τα παρατάει όλα και ακολουθάει ένα τρελό όνειρο. Μα...εκείνο που είναι η πιο μεγάλη επιτυχία απ' όλες είναι αυτή ακριβώς: η δύναμη να ακολουθείς τα όνειρά σου, ακόμα κι αν φαίνονται τρελά στους άλλους.
Επομένως, ας αφήσουμε τα κομπιουτεράκια μέρες που είναι, ο λογαριασμός αυτός θα μας έρθει πολύ αργότερα και ακόμα κι αν έχει θετικό πρόσημο, δεν θα εκφράζεται με αριθμητικά δεδομένα.

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

2011-06-18T10:56:00.001+03:00

Ομάδα Νομικών και Οικονομολόγων της Λαϊκής Συνέλευσης
της Πλατείας Συντάγματος

Θεμέλιο του πολιτεύματός μας είναι η λαϊκή κυριαρχία (Άρθ. 1 παρ. 2 Συντάγματος). Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, και υπάρχουν υπέρ αυτού (Άρθ.1 παρ. 3 Σ).
Βρισκόμαστε στους δρόμους και τις πλατείες αγανακτισμένοι, γιατί παραβιάζεται το Σύνταγμά μας, ο θεμελιώδης καταστατικός χάρτης των δικαιωμάτων μας και νιώθουμε ότι είναι χρέος μας και ανάγκη να το υπερασπιστούμε. Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία. (άρθ. 120 παρ.2 και 4). «Η ουσία του Δικαίου είναι η αντίσταση κατά του αδίκου» (Αrtur Kaufmann, ΠΧ ΛΒ σελ.705)
Από τις αρχές του 2010 η Ελλάδα αντιμετώπιζε πρόβλημα δανειοδότησης από τις διεθνείς αγορές. Οι δανειακές ανάγκες της χώρας μας για το 2010 ήταν 53 δις ευρώ. Στις 25-1-2010, ενώ οι αγορές προσέφεραν 25 δις ευρώ με επιτόκιο 6,2%, το οικονομικό επιτελείο δανείστηκε μόνο 8 δις ευρώ για πέντε έτη (Ελευθεροτυπία, 26-1-2010). Η Ελλάδα θα μπορούσε ήδη μέχρι 31-3-2010 να είχε δανειστεί άνετα από τις διεθνείς αγορές τουλάχιστον ποσό 53,4 δις ευρώ με μέσο επιτόκιο περί το 6,2%, χωρίς να έχει παραιτηθεί από την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας σε σημαντικούς τομείς και χωρίς να έχει μετατραπεί σε οικονομικό προτεκτοράτο του ΔΝΤ και της Ευρωζώνης υπό το έλεγχο της Τρόικας (Επ. Μαριάς, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 2212).
Η ψήφιση του Ν.3845/2010 (περί Μνημονίου), η υπογραφή της Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης (η οποία συντάχθηκε από την δικηγορική εταιρία «Slaughter and May» με έδρα το Λονδίνο) η έκδοση της απόφασης 2010/320 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ (με την οποία ειδοποιήθηκε η Ελλάδα να λάβει μέτρα για την μείωση του ελλείμματος που κρίθηκε υπερβολικό), αλλά και η εφαρμογή τους πραγματοποιούνται κατά παράβαση βασικών διατάξεων του Συντάγματος, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου αλλά και του Κοινοτικού Δικαίου.
ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ:
1. -Έχουν εκχωρηθεί στην πράξη η άσκηση και ο έλεγχος της πολιτικής σε όργανο (Τρόικα= Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) το οποίο δεν προβλέπεται ούτε θεσμοθετείται από καμία διάταξη νόμου (εθνική, κοινοτική ή διεθνή).
2. Οι μειώσεις μισθών και συντάξεων έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα (άρθ. 17), το Άρθ. 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθ.17) που προστατεύουν μια σειρά περιουσιακών δικαιωμάτων του προσώπου όπως δικαιώματα μισθών, συντάξεων, επιδομάτων και κάθε άλλης μορφής αποδοχών εργαζομένων ή δικαιούχων κοινωνικής ασφάλισης, είτε περιοδικών, είτε κατά δόσεις ή εφάπαξ, αλλά και το άρθρο 25 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου.
3.Οι ρυθμίσεις του Μνημονίου αφορούν και ζητήματα φορολογίας εισοδήματος, κοινωνικής ασφάλισης, εισοδηματικής πολιτικής για τα οποία η Ε.Ε. δεν έχει ούτε αποκλειστική, ούτε συντρέχουσα αρμοδιότητα (άρθρα 2,3 Σ.Λ.Ε.Ε). Συνεπώς η απόφαση 2010/320 του Συμβουλίου έχει ληφθεί κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων. Οι πιο εξοργιστικές όμως ρυθμίσεις περιέχονται στην Δανειακή Σύμβαση:
Η αναγκαστική εκτέλεση απαγορεύεται γιατί είναι ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά κυρίαρχου κράτους από άλλα (άρθρο 2.7, Χάρτας του ΟΗΕ). Αν απαγορεύεται στον ΟΗΕ να το κάνει απαγορεύεται και σε κάθε άλλο κράτος. Σύμφωνα με το διεθνές έθιμο απαγορεύεται η αναγκαστική εκτέλεση σε περιουσιακά στοιχεία του κράτους, που προορίζονται για δημόσιους σκοπούς (ασυλία λόγω Εθνικής Κυριαρχίας- Κ. Χρυσόγονος, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 1358). Δυνάμει όμως του άρθ. 14 (5) της δανειακής Σύμβασης που υπεγράφη με τους δανειστές μας (Ε.Επ., Δ.Ν.Τ., και Ε.Κ.Τ.) το Ελληνικό κράτος παραιτείται αμετάκλητα και άνευ όρων από κάθε ασυλία Εθνικής Κυριαρχίας «…που έχει ή πρόκειται να αποκτήσει…», επιτρέποντας έτσι την κατάσχεση της μέχρι σήμερα ακατάσχετης δημόσιας περιουσίας, συμπεριλαμβανομένων των πολεμικών εξοπλισμών και των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Ο όρος παραίτηση από την ασυλία της Εθνικής Κυριαρχίας δεν είναι μόνον ο αυστηρότερος της σύμβασης, αλλά με αυτόν τον όρο παραβιάζονται θεμελιώδεις αρχές του Δικαίου σε όλα τα επίπεδα. Ειδικότερα, παραβιάζει την θεμελιώδη αρχή του σεβασμού της κυριαρχίας του κράτους, απειλεί, θέτει σε κίνδυνο και προσβάλλει στον πυρήνα τους τα κυριαρχικά δικαιώματα, την ίδια την κυριαρχία και την υπόσταση της Χώρας (Κασιμάτης, Οι Συμφωνίες Δανεισμού της Ελλάδας με την Ε.Ε. και το Δ.Ν.Τ., του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, 2010 σελ. 25).
Επίσης, η Χώρα μας παραιτείται από όλες τις νομικές διαδικασίες (ενστάσεις, αγωγές) σχετικά με την κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων. Επιπλέον δε, συμφωνείται ως εφαρμοστέο δίκαιο το αγγλικό που επιτρέπει την παραίτηση ενός κράτους από την ασυλία (σε αντίθεση π.χ. με άλλα δίκαια, όπως το ελληνικό). Η παραίτηση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα αρθ. 1 (περί εθνικής κυριαρχίας) και 26 του Σ. (διάκριση εξουσιών σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική), καθώς κανένα όργανο του Κράτους (ούτε καν το Κοινοβούλιο, ακόμα και με αυξημένη πλειοψηφία) δεν έχει αρμοδιότητα να παραιτηθεί από ασυλία που αφορά την περιουσία που έχει ταχθεί για Δημόσιο Σκοπό και να δεσμεύσει με αυτό τον τρόπο τις μελλοντικές γενιές.
Πολλώ δε μάλλον δεν νομιμοποιούνται να δεσμεύσουν μ’ αυτό τον τρόπο την κρατική περιουσία και τις μελλοντικές γενιές ο Υπουργός Οικονομικών, κος Γεώργιος Παπακωνσταντίνου και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, κος Γεώργιος Προβόπουλος με τις υπογραφές των οποίων, και μόνον, τέθηκε σε ισχύ η δανειακή σύμβαση. Κανονικά βάσει του Ελληνικού Συνταγματικού Δικαίου ο ΠτΔ υπογράφει τις διεθνείς Συνθήκες και η Βουλή τις κυρώνει με νόμο.
Στην περίπτωση του Μνημονίου με το άρθρο 4 του ν. 3845/2010 προβλεπόταν κύρωση όλων των δανειακών συμβάσεων και μνημονίων από την Βουλή και μετά από μόλις τρεις μέρες με το άρθ. 9 του Ν.3847/2010 τροποποιήθηκε η ως άνω διάταξη, έτσι ώστε, αφαιρώντας την νομοθετική αρμοδιότητα της Βουλής, αυτές να ισχύουν από την υπογραφή τους και να αρκεί απλώς «συζήτηση και ενημέρωση», γεγονός το οποίο, επιπλέον, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα, είτε βάσει του άρθρου 28 §2 που απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών για την κύρωση διεθνών συμβάσεων, είτε βάσει του άρθρου 36§2 του Συντάγματος, που απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία για την κύρωση με τυπικό νόμο από τη Βουλή των διεθνών συνθηκών οικονομικής συνεργασίας που επιβαρύνουν τους Έλληνες. Κατά συνέπεια υφίσταται διπλή Συνταγματική παραβίαση, αφού όχι μόνο δεν υπεγράφη νομίμως η εν λόγω σύμβαση αλλά δεν κυρώθηκε και ποτέ.
Μάλιστα στη σύμβαση απαιτείται γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Οικονομικών, την εγκυρότητα της οποίας διαβεβαιώνει η ελληνική κυβέρνηση » [άρθ. 3 (4) (α) της Σύμβασης] με την οποία πιστοποιείται, ότι η σύμβαση αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με καμία διάταξη του συντάγματος ή νόμου που ισχύει ή θα ισχύσει στο μέλλον. Πέραν της προφανούς αναλήθειας της συγκεκριμένης γνωμοδότησης, η βεβαίωση αυτή χρησιμοποιείται προκειμένου οι δανειστές μας να ζητήσουν πίσω εντόκως τα χρήματα που κατέβαλαν, ακόμα και αν η σύμβαση αυτή κριθεί άκυρη ως αντίθετη με το ελληνικό Σύνταγμα. Ενώ αντίθετα, αν η σύμβαση κριθεί άκυρη ως αντισυνταγματική για κάποιον από τους δανειστές μας, αυτοί αποδεσμεύονται χωρίς καμμία κύρωση.
Η σύμβαση βρίθει αντίστοιχων λεόντειων όρων υπέρ των δανειστών εις βάρος, όμως, της Ελλάδας, κατά παραβίαση της αρχής της συμβατικής ισότητας:
 Οι δανειστές, ένας ή όλοι, μπορούν να μεταβιβάσουν με οποιοδήποτε τρόπο, σε οποιονδήποτε τρίτο τα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις που έχουν από τη Σύμβαση δανεισμού, ενώ η Ελλάδα, ως οφειλέτρια,δεν μπορεί ούτε να αρνηθεί μια τέτοια μεταβίβαση ούτε να μεταβιβάσει μέρος ή όλο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών της από την Σύμβαση προς τρίτο [αρθ. 2(3) σε συνδυασμό με το αρθ. 13]
 Με το άρθρο 4 (2) της δανειακής σύμβασης εγγυούμαστε ότι το σύνολο της δημόσιας περιουσίας θα αξιοποιηθεί προνομιακά για την εξασφάλιση του δανείου. Μάλιστα συναλλαγές που πραγματοποιούνται επί δημόσιας περιουσίας (εκποίηση, αξιοποίηση δημοσίου πλούτου, μακρόχρονη ενοικίαση) πρέπει να γίνονται προς εξασφάλιση της δανειακής σύμβασης, δηλαδή των απαιτήσεων των δανειστών μας. Με δεδομένο μάλιστα ότι το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του δανείου θα καλύψει παλαιότερα ληξιπρόθεσμα δάνεια (Βλ. κατωτέρω Πινακα Ι, σελ.8) που δεν διέθεταν ανάλογες εγγυήσεις, στην πραγματικότητα με το καινούργιο δάνειο προσφέρουμε άνευ ουσιώδους ανταλλάγματος και προς βλάβη της δημόσιας περιουσίας εξασφαλίσεις στους δανειστές μας.
 Σημειωτέον, ότι αποφασίστηκε να προστεθεί και 0,5% ποσοστό του δανείου από την Ε.Ε. (80 δις από τα συνολικά 110 δις που λάβαμε) ως εφάπαξ ποσό αμοιβής για υπηρεσίες και κάλυψη λειτουργικών δαπανών των δανειστών μας («έξοδα φακέλου»),το οποίο ανέρχεται στο ποσό 400.000.000 ευρώ!!! (Επ. Μαριάς, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 2211) Το ποσό αυτό υπερβαίνει τις μειώσεις συντάξεων για το έτος 2010.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Η Ελλάδα θα μπορούσε να ιδρύσει μια Τράπεζα Ειδικού Σκοπού, όπως η Γερμανική Κρατική Τράπεζα KFW, προκειμένου να δανείζεται φθηνά από την ΕΚΤ και να αξιοποιεί τα κεφάλαια αυτά για την αναχρηματοδότηση του ελληνικού χρέους με χαμηλά επιτόκια, μειώνοντας έτσι τους υπέρογκους ετήσιους τόκους που καταβάλλει η Ελλάδα στους δανειστές της και ενισχύοντας ταυτόχρονα την ανάπτυξη της χώρας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφού σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2011 η Ελλάδα θα καταβάλει 15,9 δις ευρώ για τόκους, ενώ για το διάστημα 2011-2014 θα καταβάλει σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ 71 δις ευρώ για τόκους (ΔΝΤ,Εκθεση 10/110,5-5-2010, σελ. 125).
Μας λένε, ότι τα μέτρα αυτά δικαιολογούνται λόγω της έκτακτης κατάστασης οικονομικής ανάγκης, που βρίσκεται η χώρα, όμως το διεθνές δίκαιο δικαιολογεί και άλλους δρόμους:
 την στάση πληρωμών του χρέους έναντι των δανειστών,
 τον λογιστικό έλεγχό το χρέους,
 τον προσδιορισμό του νόμιμου χρέους (αν και στην έκταση που υφίσταται) και συμψηφισμό του νόμιμου χρέους, όπως θα προκύψει κατόπιν λογιστικού ελέγχου, με ανταπαιτήσεις που έχει η Χώρα μας κατά των δανειστών μας π.χ. πολεμικές αποζημιώσεις, κατοχικό δάνειο, ρήτρες μη τήρησης συμβατικών όρων σε προγράμματα εξοπλισμών κ.λ.π.
 την άρνηση ή την ριζική αναδιαπραγμάτευση του συνολικού χρέους, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν τις οικονομικές και νομισματικές παραμέτρους.
Συναφείς προς τα ανωτέρω ήταν και οι αποφάσεις, που κατά περίπτωση επιλέχθηκαν από τα δικαστήρια της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Λετονίας, αλλά και από το δικαιοδοτικό όργανο της Παγκόσμιας Τράπεζας για την περίπτωση της Αργεντινής κ.α.
Θα πρέπει όμως να σημειώσουμε, ότι ήδη υπάρχει ιστορικό προηγούμενο στην χώρα μας! Το 1938 μετά από προσφυγή της Βελγικής Κυβέρνησης για χρέη της Ελλάδας προς την Βελγική Τράπεζα ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου του Διεθνούς Δικαίου, που είχε ιδρυθεί από την Κοινωνία των Εθνών (πρόδρομό του ΟΗΕ) ο νομικός εκπρόσωπος του Ελληνικού Κράτους της κυβέρνησης Ιωάννη Μεταξά, Ιωάννης Γιούπης ανέφερε προς υπεράσπιση της Ελλάδος τα εξής:
«Ενίοτε μπορεί να υπάρξει μια έκτακτη κατάσταση, η οποία κάνει αδύνατο για τις Κυβερνήσεις να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς τους δανειστές και παράλληλα προς τον Λαό τους. Οι πόροι της χώρας είναι ανεπαρκείς για να εκπληρώσουν και τις δύο υποχρεώσεις ταυτόχρονα. Είναι αδύνατον να πληρώσει μια Κυβέρνηση το χρέος, και την ίδια στιγμή να παρασχεθεί στον λαό η κατάλληλη διοίκηση και οι εγγυημένες συνθήκες για την ηθική, κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στα δύο. Και φυσικά, το καθήκον του Κράτους να εξασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία των βασικών δημοσίων υπηρεσιών, ΥΠΕΡΤΕΡΕΙ έναντι της πληρωμής των χρεών της. Από κανένα κράτος δεν απαιτείται να εκπληρώσει, μερικά ή ολικά, τις χρηματικές του υποχρεώσεις, αν αυτό ΘΕΤΕΙ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ τη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών του, κι έχει σαν αποτέλεσμα την αποδιοργάνωση της διοίκησης της χώρας. Στην περίπτωση που η αποπληρωμή των χρεών θέτει σε κίνδυνο την οικονομική ζωή και τη διοίκηση, η Κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να διακόψει ή και να μειώσει την εξυπηρέτηση του χρέους». (Yearbook of the International Law Commission, 1980, vol. ΙΙ, chapter III, C2 article 33, σελ. 37, 38 &Yearbook of the International Law Commission, 1980, vol. Ι, σελ. 158, § 19)
Συνεπώς, κατά την πρόταση του Ιωάννη Γιούπη, όταν τα κράτη βαρύνονται με υποχρεώσεις έναντι των οφειλετών τους, τις οποίες δεν μπορούν να εκπληρώσουν παράλληλα με τις υποχρεώσεις τους έναντι του λαού τους, είναι υποχρεωμένα να ικανοποιήσουν κατά προτεραιότητα τις βασικές κοινωνικές ανάγκες,έστω και με βλάβη των πιστωτών.[Permanent Court of International Justice (PCIJ). Series C, no 87 (1938-1939). 187 κ.ε.,ιδίωςσ. 205 κ.ε.].
Και μόνο την επίκληση της «κατάστασης ανάγκης» (state of necessity) της Επιτροπής Διεθνούς Δικαίου του ΟΗΕ να λάβουμε υπόψιν (1613η Συνάντηση, 17η Ιουνίου 1980), η οποία λέει ότι «ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να αναγκαστεί να κλείσει σχολεία, πανεπιστήμια, δικαστήρια, να εγκαταλείψει τις δημόσιες υπηρεσίες, επιφέροντας χάος και αναρχία στην κοινωνία, μόνο και μόνο για να εξασφαλίσει κονδύλια αποπληρωμής δανείων σε ξένους και ντόπιους δανειστές», θεμελιώνεται το δικαίωμα άρνησης πληρωμής όχι μόνο του «επαχθούς»/«απεχθούς» χρέους, αλλά και γενικά του δημόσιου χρέους.
Κατά συνέπεια ο προσδιορισμός των μορφών και του ύψους του συγκεκριμένου χρέους αποτελεί μείζον πολιτικό ζήτημα και συνδέεται με την αποκάλυψη όλων εκείνων των δανειακών συμβάσεων, τοκογλυφικών δανείων, παροχής κρατικών εγγυήσεων σε δάνεια τρίτων, αδιαφανείς και κρυφές συναλλαγές σε εξοπλιστικά προγράμματα, δημόσιες προμήθειες, έργα.
Παρόμοιος εθιμικός κανόνας κατά τον οποίο τα κράτη μπορούν να επικαλεστούν κατάσταση ανάγκης ως λόγο μη συμμόρφωσης σε διεθνείς τους υποχρεώσεις, έχει ήδη αναγνωριστεί από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλιστεί ένα ζωτικό τους συμφέρον έναντι άμεσου και επικείμενου κινδύνου (JudgmentoftheInternationalCourtofJusticeof 25 September 1997,Gabcikovo-NavigarosProject- Hungrary/Slovakia).
Με βάση αυτά τα επιχειρήματα, το Διεθνές Δικαστήριο Διεθνούς Δικαίου της Κοινωνίας των Εθνών δικαίωσε την Ελλάδα. Το σπουδαιότερο όμως είναι το εξής: Σε αυτό το νομικό δεδομένο (Νομικά Επιχειρήματα, Δικαστική Απόφαση), στηρίχθηκε το 2003 ο Πρόεδρος της Αργεντινής Νέστωρ Κίρσνερ, για να διαγράψει το μεγαλύτερο μέρος του Δημόσιου Χρέους της Αργεντινής και να σώσει την χώρα του από τα νύχια του ΔΝΤ.
Η ΖΟΦΕΡΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Ακόμη και με τις παραδοχές του ίδιου του ΔΝΤ, το χρέος από 119% του ΑΕΠ που βρίσκεται σήμερα (2010), θα εκτιναχθεί το 2013, τελευταίο έτος του προγράμματος στήριξης, μεταξύ 150-177% του ΑΕΠ και αυτό υπό την προϋπόθεση, ότι θα υπάρξει ήπια ανάκαμψη της οικονομίας και ότι «….οι Αρχές θα εξακολουθήσουν να προωθούν ισχυρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (…) και ότι η χώρα θα αποκτήσει πρόσβαση στις αγορές με ικανοποιητικούς όρους…» (IMF, Greece, Request fro Stand-By Arrangement Prepared by the European Department in Consultation with Other Departments. EBS/10/77, ApprovedbyPoulM. ThomsenandMartinMuhleisenMay 5, 2010, s. 18,36). Εάν όλα πάνε καλά, επομένως, και αν ληφθούν πρόσθετα μέτρα στην γνωστή κατεύθυνση και αφού θα έχουμε κατεδαφίσει το Κοινωνικό Κράτος (άρθρο 25 παρ. 1 Συντάγματος) και διαλύσει την κοινωνική συνοχή, θα καταφέρουμε να αυξήσουμε το Δημόσιο Χρέος κατά το ήμισυ! (Εφημερίδα Δ.Δ. 2/2010, σελ. 162, Γ. Κατρούγκαλος, Αν. Καθηγητής Δ.Π.Θ.). Με λίγα λόγια:
 Δανειζόμαστε με 5% ή 6% επιτόκιο για να εξυπηρετήσουμε δάνεια που έχουν συναφθεί ακόμη και με ποιο ευνοϊκούς όρους π.χ. με επιτόκιο περίπου 3%,
 Ο αναποτελεσματικός αυτός δανεισμός έχει ως βασική λογική την καθυστέρηση της στάσης πληρωμών, ώστε να διασωθούν οι ξένες (ιδίως Γερμανικές) Τράπεζες που θα χρησιμοποιήσουν τον χρόνο που εμείς εξοικονομούμε, δανειζόμενοι εκ μέρους τους, ώστε να προλάβουν να πουλήσουν τα ομόλογά μας. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Γερμανική Κρατική Τράπεζα KFW, ενώ δανείζεται με επιτόκιο 1% από την ΕΚΤ, χορηγεί εν συνεχεία στην Ελλάδα δάνεια ύψους 22,3 δις ευρώ με επιτόκιο 5% ή 6%, ανάλογα με τον χρόνο αποπληρωμής τους. Δεν είναι , λοιπόν, τυχαία η άρνηση της Γερμανίας για την διάσωση της Ελλάδας κατ΄ εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης (αρ. 122 παρ. 2 ΣΛΕΕ), επειδή δήθεν δεν προβλέπεται από τις συνθήκες της Ε.Ε. (ιδίως από το άρθρο 125 ΣΛΕΕ) αφού απέβλεπε στην ραγδαία πτώση του ευρώ, που συνιστούσε στην τόνωση των γερμανικών εξαγωγών. Αυτές, μάλιστα, επωφελήθηκαν από την πτώση του ευρώ λόγω της κρίσης του ελληνικού χρέους (LeFigaro, 14/15-8-2010, σελ. 23). Αυξήθηκαν δε κατά 18,2% το πρώτο εξάμηνο του 2010 και έφτασαν το ποσό των 458,4 δις ευρώ (LeMonde,14-8-2010, σελ.10) .
Επομένως, η υπογραφή του Μνημονίου και της Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης οδηγεί:
 Στην απαλλαγή των ευρωπαϊκών τραπεζών από το «τοξικό» ελληνικό χρέος και τη μεταφορά του σε χώρες της ΕΕ, στο ΔΝΤ και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα απ’ όπου θα γίνει η διαχείριση του.
 Στην αλλαγή του δικαίου που διέπει το χρέος από το ελληνικό στο αγγλικό, καταργώντας το μέχρι τώρα πλεονέκτημα της Ελλάδας, δηλαδή την ασυλία που προβλέπει το Ελληνικό Δίκαιο και αφορά στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας. Και επιπλέον, παρότι επελέγη το αγγλικό δίκαιο, στο οποίο επίσης προβλέπεται η ασυλία του κράτους που δανείζεται, δυστυχώς, όμως η δανειακή σύμβαση υπεγράφη με οικειοθελή ρητή παραίτηση από αυτό το δικαίωμα.
 Στην επιβάρυνση του ελληνικού χρέους με εμπράγματες ασφάλειες επί του ελληνικού δημοσίου ακυρώνοντας το μέχρι σήμερα εξαιρετικό πλεονέκτημα της Ελλάδας, η οποία δανειζόταν χωρίς να παραχωρεί ως εγγύηση την ακίνητη περιουσία της.
 Στην εποπτεία και τον έλεγχο της ελληνικής οικονομίας και την υποχρέωση της Ελλάδας να υπακούει στις υποδείξεις των δανειστών της, ώστε να εξασφαλιστεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό η αποπληρωμή των δανείων της προς αυτούς.
Ήδη σήμερα ετοιμάζεται η «αξιοποίηση» (δηλαδή το ξεπούλημα) της δημόσιας περιουσίας προς όφελος των δανειστών και υπό τον πλήρη έλεγχό τους. Όταν αυτό συμβεί οι εταιρείες, που θα αποκτήσουν την ιδιοκτησία ή θα αναλάβουν τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας θα έχουν αποκτήσει ισχυρά δικαιώματα.

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Παρακάτω, παραθέτουμε ενδεικτικώς οικονομικά στοιχεία εν σχέσει με το χρέος και την αποπληρωμή του
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Λήξη Ομολόγων 2010-2013, με ημερομηνία καταγραφής της 29.04.2010, σε δις € – προγραμματισμός εκταμίευσης μηχανισμού στήριξης

Έτος Λήξη ομολόγων συνολικά Δάνεια ΔΝΤ-ΕΕ
2010 15,80 38,00
2011 31,30 40,00
2012 31,70 24,00
2013 24,90 8,00
Σύνολο 103,70 110,00
Πηγή: Bloomberg – Υπουργείο Οικονομικών (προσχέδιο προϋπολογισμού)
Σύμφωνα με τον Πίνακα Ι, ο δανεισμός της Ελλάδας από το μηχανισμό στήριξης για τα έτη 2010-2013 εξυπηρετεί αποκλειστικά και μόνο την αποπληρωμή των πιστωτών της, αφού λήγουν ομόλογα συνολικής αξίας 103,7 δις € και δανείζεται 110 δις € (τα 110 δις € του ταμείου στήριξης, είναι ουσιαστικά τα 103,7 δις € που χρωστάμε). Επομένως, είναι προφανές ότι το Δάνειο δεν εξυπηρετεί την πληρωμή συντάξεων, μισθών ή άλλων κρατικών δαπανών, αλλά τη διάσωση των ευρωπαϊκών τραπεζών, οι οποίες είναι οι κύριοι δανειστές μας (ακριβώς για τα λόγο αυτό συμμετέχει στα 110 δις € με 73% η Ευρωζώνη, ενώ το ΔΝΤ μόλις με 27%.
* Πρόβλεψη υπουργείου οικονομικών
** Έλλειμμα με την εφαρμογή του προγράμματος, σύμφωνα με το υπουργείο – ΑΕΠ όχι από τους πίνακες, αλλά από την αφαίρεση της προβλεπόμενης από το υπουργείο ύφεσης
Σημείωση: Δεν υπολογίζουμε την επί πλέον επιδείνωση του ελλείμματος από τα δημόσια ιδρύματα, όπως ανακοινώθηκε.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Ανεργία επί συνολικά απασχολουμένων 4.940.000 ατόμων

Μεγέθη 2010 2011 2012 2013
Ποσοστό 11,6% 14,5% 15,0% 14,6%
Άνεργοι 573.040 716.300 741.000 721.240
Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών – Προβλέψεις
Όσον αφορά τώρα την ανεργία, η μελλοντική της εξέλιξη αποτυπώνεται με μελανά χρώματα, ακόμη και από την συντηρητική επίσημη πρόβλεψη του Υπουργείου Οικονομικών με αποτέλεσμα την διάβρωση του κοινωνικού ιστού.
Περαιτέρω, τα «παραδείγματα» των χωρών, στις οποίες δραστηριοποιήθηκε στο παρελθόν («φορο-εισπρακτικά») το ΔΝΤ, δεν επιτρέπουν καμία απολύτως αμφιβολία, σε σχέση με τη σκόπιμη δημιουργία ανεργίας (συμπίεση των μισθών κλπ), καθώς επίσης με τα αποτελέσματά της στις ανθρώπινες κοινωνίες. Με τους φόρους να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αιτίες της ύφεσης, του (φορολογικού) πληθωρισμού και της ανεργίας (υπολογίζεται ότι σε σύνολο 800.000 μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα κλείσουν μέχρι το τέλος του 2011 περίπου 175.000, αυξάνοντας τους ανέργους κατά 300.000, δηλαδή στο 20% των απασχολουμένων και όχι στο 15% που θεωρεί η κυβέρνηση), θεωρούμε ότι η μεταφορά πόρων από τον ιδιωτικό τομέα στο δημόσιο (και από εκεί στην Τρόικα), χωρίς καμία απολύτως πιθανότητα διάσωσης της χώρας μας από τη χρεοκοπία, είναι τουλάχιστον εγκληματική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ότι θα περικοπούν κατά 500 εκ. ευρώ το 2012 τα επιδόματα ανεργίας, ενώ ο αριθμός των ανέργων θα έχει εκτιναχθεί λόγω της ύφεσης, την οποία, μάλιστα, θα επιτείνει η προβλεπόμενη περικοπή των δημοσίων επενδύσεων για κάθε ένα από τα έτη 2010-2012 κατά 500 εκ ευρώ.
Τέλος, παρακάτω παραθέτουμε τα οικονομικά μεγέθη, που προκύπτουν από το προσχέδιο του προϋπολογισμού 2011. Τουλάχιστον από την αύξηση των δαπανών, αλλά και του ελλείμματος, φαίνεται καθαρά η αποκλειστική ευθύνη των όσων διαχειρίστηκαν το Ελληνικό χρήμα.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Εξέλιξη ΑΕΠ, εσόδων, δαπανών και ελλειμμάτων (των ζημιών δηλαδή του κράτους) σε εκ. €, στην Ελλάδα

ΕΤΟΣ ΑΕΠ* Έσοδα Δαπάνες Έλλειμμα Δημόσιο Χρέος** Ποσοστό επί ΑΕΠ
2003 153.045 37.500 40.735 -3.235 179.008 117,00%
2004 164.421 40.700 45.414 -4.714 198.832 120,90%
2005 196.609 42.206 48.685 -6.479 209.723 118,90%
2006 213.085 46.293 50.116 -3.823 224.162 105,10%
2007 228.180 49.153 55.733 -6.580 237.742 104,20%
2008 239.141 51.680 61.642 -9.962 260.439 108,90%
2009 237.494 48.491 71.810 -30.866 298.524 125,68%
2010 231.000 52.700 66.188 -19.473 340.680 147,48%
Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών (εκτιμήσεις σελ. 49 και 64)
* ΑΕΠ 2005 αναθεωρημένο, δηλαδή 20% περίπου αυξημένο σε σχέση με το 2004, μετά την πρόσθεση εσόδων από την «μαύρη οικονομία» εκ μέρους της κυβέρνησης, η οποία είχε σαν αποτέλεσμα να μειωθεί το ποσοστό του ελλείμματος και να βρεθεί εντός του συμφώνου σταθερότητας της Ε.Ε. για πρώτη και τελευταία φορά (ουσιαστικά, υποθετικό ΑΕΠ).
** Χρέος κεντρικής κυβέρνησης
Το ΑΕΠ μας αυξήθηκε από το 2003 έως το 2009 κατά 51% περίπου, ενώ τα δημόσια έσοδα κατά 40%, οι δαπάνες κατά 62% και το έλλειμμα σχεδόν κατά 7 φορές. Η διαφορά της αύξησης των εσόδων, σε σχέση με την αύξηση του ΑΕΠ, είναι σε τέτοιο βαθμό «μη ισορροπημένη», επειδή η μεγέθυνση του ΑΕΠ προήλθε κυρίως από την προς τα πάνω «αναθεώρηση» των στοιχείων (παρά το ότι σήμαινε αυξημένες «εκροές» προς τα ταμεία της Ε.Ε., αφού προσδιορίζονται ως ποσοστό επί του ΑΕΠ) και όχι από πραγματική ανάπτυξη.
Συμπερασματικά λοιπόν, αφενός μεν έχει εξαντληθεί η φοροδοτική ικανότητα των Ελλήνων, αφετέρου η συνεχώς μεγαλύτερη φορολόγηση οδηγεί με ασφάλεια σε μία κλιμακούμενη ύφεση η οποία, σε συνδυασμό με το φορολογικό πληθωρισμό ύψους τουλάχιστον 6%, με τα υψηλά επιτόκια (ύψους επίσης 6%), με τις μειωμένες ονομαστικές και πραγματικές αμοιβές των εργαζομένων, με την τεράστια ανεργία, με το κλείσιμο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με την απελευθέρωση των αγορών μας (εκποίηση ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΑΘ, ΟΣΕ κ.α στους δανειστές), με την ιδιωτικοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών (Λιγνίτη, Νικελίου, Χρυσού, Πετρελαίου, Φυσικού Αερίου κλπ) προς όφελος των δανειστών, καθώς επίσης και με την ανυπαρξία αναπτυξιακών προγραμμάτων, θα οδηγήσει την Ελλάδα μετά βεβαιότητας σε οικονομική, κοινωνική και πολιτική αποσύνθεση.
Επομένως, η πιστή τήρηση του μνημονίου θα μας οδηγήσει χωρίς την παραμικρή αμφιβολία σε ένα σκόπιμα μονοδρομημένο αδιέξοδο, το οποίο οφείλουμε πάση θυσία να αποφύγουμε – πληρώνοντας αμέσως το ΔΝΤ, από το οποίο έχουμε λάβει 8 δις € μέχρι σήμερα και αναζητώντας νέους δρόμους.

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ
Θεωρώντας, όπως θα τεκμηριώσουμε στη συνέχεια, ότι η ελαχιστοποίηση του δημοσίου χρέους αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, θα εξετάσουμε συνοπτικά τις δυνατότητές μας. Στα πλαίσια αυτά, ο Πίνακας ΙV που ακολουθεί βοηθάει στην κατανόηση τους θέματος, για το οποίο αναζητούνται λύσεις:

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙV: ΑΕΠ 2009-2011, τόκοι δημοσίου χρέους, ποσοστό τους επί του ΑΕΠ, ελλείμματα και ποσοστό των τόκων επί των ελλειμμάτων

ΑΕΠ Ποσόν Τόκοι Ποσοστό* Έλλειμμα Τόκοι/Έλλειμμα**
ΑΕΠ 2009 237.494 12.325 5,19% 32.299 38,15%
ΑΕΠ 2010 227.994 13.209 5,79% 18.467 71,53%
ΑΕΠ 2011 222.066 15.800 7,12% 16.877 93,62%
* Ποσοστό των τόκων επί του ΑΕΠ
** Ποσοστό τόκων ως προς το έλλειμμα
Πηγή: Προσχέδιο προϋπολογισμού 2011
Όπως φαίνεται από τον Πίνακα ΙV, οι τόκοι του 2011 αντιστοιχούν σχεδόν στο σύνολο των ελλειμμάτων. Επομένως, ένας ενδεχόμενος “μηδενισμός” του χρέους, θα σήμαινε την ίδια στιγμή ανάλογο μηδενισμό των ελλειμμάτων και είσοδο της χώρας μας σε πλεονασματικούς απολογισμούς.
Η υπέρβαση όμως της παρούσας κατάστασης δεν ανήκει μόνο στο πεδίο της νομικής ή της οικονομικής επιστήμης, αλλά εναπόκειται πλέον και στον Ελληνικό Λαό με πίστη και βούληση για αγώνα να αναζητήσει πολιτική λύση.
Παρότι λοιπόν δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Δανειακή Σύμβαση και το Μνημόνιο θα θεωρηθούν άκυρα στο μέλλον, αποτελεί ΧΡΕΟΣ μας να τα ΑΚΥΡΩΣΟΥΜΕ ΤΩΡΑ .

Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ

Αθήνα, 05-06-2011
Ομάδα Νομικών και Οικονομολόγων της Λαϊκής Συνέλευσης
της Πλατείας Συντάγματος

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΑΚΡΩΝΥΜΙΩΝ
Α.Ε.Π.= Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν / Α.Ο.Ζ. = Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη
Ε.Ε.= Ευρωπαϊκή Ένωση / Ε.Επ. = Ευρωπαϊκή Επιτροπή / Ε.Κ.Τ.= Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα / Ε.Σ.Δ.Α = Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου / Ν. = Νόμος
/ΠτΔ= Πρόεδρος της Δημοκρατίας / Σ.= Σύνταγμα / Σ.Δ.Δ.= Σύμβαση Δανειακής Διευκόλυνσης / Σ.Λ.Ε.Ε. = Συνθήκη για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης /
Τρόικα = Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο

ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΑΜΕ… Η ΔΕΝ ΘΕΛΑΜΕ ΝΑ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ (ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ)

2011-06-16T21:14:00.003+03:00

Αγαπητοί φίλοι, όπως σας είχα ήδη ενημερώσει από το προηγούμενο άρθρο, θα συνεχίσω αυτό το μικρό ιστορικό «οδοιπορικό» στην Ελληνική οικονομία, προκειμένου να φωτίσω και από μια άλλη σκοπιά τα αίτια αυτής της «πρωτοφανούς» οικονομικής κρίσης.
Μετά λοιπόν από 6 χρόνια, ο ακαδημαϊκός Αγγ. Αγγελόπουλος δίνει και πάλι συνέντευξη, αυτή την φορά στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» (27 Ιανουαρίου 1992) και στον δημοσιογράφο Νίκο Νικολάου. Το τιμόνι της χώρας τότε ανήκε σε μια κυβέρνηση με «διαφορετικό ιδεολογικό» στίγμα από την προηγούμενη.
Ανάμεσα στα άλλα λοιπόν, ο επιφανής οικονομολόγος τονίζει, μετά από ερώτηση του κ. Νικολάου: «Δεν υπάρχει αμφιβολία, κύριε Νικολάου, ότι η χώρα μας βρίσκεται σε μια οικονομική κρίση, που υπάρχει κίνδυνος να επιταθεί και από τις επιπτώσεις ενδεχομένων εξωτερικών εξελίξεων…». «…Είναι μάλιστα, κάπως απογοητευτικό για την χώρα μας να έρχεται η Πορτογαλία, που πριν από λίγα χρόνια ήταν η πιο καθυστερημένη οικονομικά χώρα της ΕΟΚ, να μπορεί σήμερα, έπειτα από τις σημαντικές προόδους που επιτέλεσε τα τελευταία χρόνια, να διακηρύσσει, υπό την ιδιότητα του πρόεδρου των 12, πως η Ελλάδα αποτελεί τον αδύνατο κρίκο της κοινότητας».
Παρατήρηση 1η: Η Ελλάδα λοιπόν αποτελούσε και πάλι τον αδύνατο κρίκο της κοινότητας και η κατάσταση φαίνονταν να είναι πάλι κρίσιμη. Ίσως το θετικό εκείνης της εποχής ήταν ότι οι εξωτερικές εξελίξεις, όσο αφορά την οικονομία, ήταν θετικές και όχι αρνητικές όπως σήμερα.
Και τι πρέπει να γίνει; Ο γνωστός ακαδημαϊκός απαντά «…Πρώτος στόχος της πολιτικής αυτής πρέπει να είναι ο περιορισμός του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού – που πλησιάζει σήμερα το 20% του ΑΕΠ και είναι πενταπλάσιος περίπου εκείνου του μέσου όρου της κοινότητας – στο 12% εφέτος, στο 8% του χρόνου και στο 5% το 1994. Αν δεν επιτύχουμε τους στόχους αυτούς μέσα στα χρονικά αυτά όρια, θα μείνουμε οριστικά το περιθώριο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με όλες τις εντεύθεν επιπτώσεις, κοινωνικές και εθνικές».
Παρατήρηση 2η: πάλι λοιπόν, πολύ υψηλά ελλείμματα που σημαίνει ότι καμία προσπάθεια δεν έγινε για την μείωση αυτών των ελλειμμάτων τα προηγούμενα χρόνια.
Ερώτηση 1η: αν δεν κάνω λάθος όμως, και σας καλώ να ψάξετε λίγο στην μνήμη σας, η «προσπάθεια» για μείωση των ελλειμμάτων είχε αρχίσει ήδη από την προηγούμενη κυβέρνηση (για να βγούμε από το «τούνελ», κτύπημα των μισθών αυτών που ήταν «στα ρετιρέ», κλπ) και φυσικά όλοι θα θυμούνται τις εξαγγελίες της κυβέρνησης Μητσοτάκη και το περιβόητο 0 + 0 = 14% (για το τελευταίο νούμερο δεν είμαι σίγουρος). Αν στα παραπάνω προστεθούν και οι ιδιωτικοποιήσεις, τότε έρχεται στα χείλη μου αυτόματα ένα ερώτημα: γιατί με όλα αυτά δεν μειώθηκε το έλλειμμα, αλλά αντίθετα συνέχισε να αυξάνεται;
Ερώτηση 2η: Αν ψάξετε τις ανακοινώσεις όλων των κυβερνήσεων, σχετικά με τα «επιτεύγματα» τους, τα προηγούμενα χρόνια, θα διαπιστώσετε, όσοι δεν το θυμάστε, ότι όλοι υπερηφανεύονται γιατί επέτυχαν τους στόχους τους ή ότι τα κατάφεραν τουλάχιστον καλύτερα από τους προηγούμενους. Πώς είναι δυνατόν λοιπόν μετά από τόσες επιτυχίες να είμαστε σε αυτή την δεινή θέση;
Τέλος, το ερώτημα που επίσης ακολουθεί, από τον δημοσιογράφο προς τον κο Αγγελόπουλο, είναι αν υπάρχουν περιθώρια να επιτύχει τους στόχους που θεωρούν σημαντικούς τόσο ο κος Αγγελόπουλος όσο και η κυρίαρχη πολιτική άποψη εκείνη την περίοδο. Η απάντηση έχει ως εξής:
«Το σοβαρό μειονέκτημα των ελληνικών προϋπολογισμών είναι το μεγάλο άνοιγμα μεταξύ των εσόδων και εξόδων που οδηγούν σε μια υπερβολική υπερχρέωση της χώρας…» μας λέει ο κος Αγγελόπουλος και συνεχίζει: «…έτσι τα έσοδα στην Ελλάδα μόλις φτάνουν το 27% του ΑΕΠ ενώ το αντίστοιχο μέσο ποσοστό στις άλλες χώρες της κοινότητας είναι 42%».
Και πως θα μπορούσε να επιτευχτεί μια μείωση του ελλείμματος; Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης του στις 28 Ιανουαρίου 1992, ο κος Αγγελόπουλος προτείνει:
«Πρώτον. Οι πάντες θα πρέπει να συνεισφέρουν στα δημόσια βάρη ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνάμεις, όπως και το Σύνταγμα ορίζει». «…για να αντιληφθούμε την σημερινή εικόνα του φορολογικού μας συστήματος – πέρα από την φοροδιαφυγή – με ανώτατο φορολογικό συντελεστή 50% και κατώτατο 18%, η μέση επιβάρυνση σε σχέση με τα δηλωθέντα εισοδήματα είναι μόνο 10%. Η διαφορά δείχνει το μέγεθος των απαλλαγών, που φαίνεται πως θα διευρυνθούν, σύμφωνα με τα γραφόμενα στον τύπο, ακόμη περισσότερο και τούτο γιατί η φορολογία δεν συλλαμβάνει το σύνολο της φορολογητέας ύλης, αλλά μόνο της δηλουμένης».
«Δεύτερον. Το φορολογικό μας σύστημα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο απλό, να αποφεύγει πολύπλοκες διαδικασίες, να στηρίζεται – στην περίπτωση του φόρου εισοδήματος – και σε αντικειμενικά κριτήρια σε συνεργασία και με τον φορολογούμενο…».
Σαν τρίτο μέτρο ο κος Αγγελόπουλος πρότεινε την ενίσχυση των φορολογικών υπηρεσιών «με ειδικό προσωπικό». Επίσης ο γνωστός ακαδημαϊκός πρότεινε και μια σειρά άλλων μέτρων όπως: η φορολόγηση των τόκων και των ομολόγων, η πάταξη της φοροδιαφυγής, η πρόσθετη απόδοση φόρου μεταβιβάσεως ακινήτων κλπ.
Το τραγικό σε αυτά που προτείνει ο κος Αγγελόπουλος είναι ότι στην ουσία αυτά λέγονται και ξαναλέγονται για χρόνια από όλους τους κυβερνώντες, αλλά ούτε άλλαξε το φορολογικό σύστημα ούτε «πατάχθηκε» η φοροδιαφυγή (η μαύρη οικονομία οργιάζει), ενώ η φορολογητέα ύλη παρέμεινε ή ίδια και αμετάβλητη.
Αγαπητοί φίλοι, το δικό μου συμπέρασμα τουλάχιστον, και θα ήθελα να σας το καταθέσω, είναι ότι: η σημερινή κρίση δεν ξέσπασε με αυτή την ένταση στην χώρα μας «εν αιθρία». Απλά ζούσαμε μια κρίση υπό αναστολή και περιμέναμε πότε θα πέσει πάνω στα κεφάλια μας. Φυσικά η αφορμή για να βγει «κάτω από το χαλί» που την είχαμε κουκουλώσει (την ελληνική κρίση) ήταν η παγκόσμια κρίση που ξέσπασε από αίτια που είναι γνωστά νομίζω σε όλους μας.
Τέλος θα ήταν χρήσιμο να ανατρέξουμε και να αναζητήσουμε όλοι τις δηλώσεις των αρχηγών των κομμάτων, καθώς και τα προγράμματα τους για να αποδώσουμε στο καθένα τις πραγματικές του ευθύνες. Να δούμε δηλαδή ποιων κομμάτων τα προγράμματα έθιγαν τα θέματα που ο Αγγ. Αγγελόπουλος έθετε.

Δημήτρης Πανταζής

Δεν γνωρίζαμε... ή δεν θέλαμε να ακούσουμε; μέρος δεύτερο

2011-06-14T16:48:00.004+03:00

Μέσα στα τρία χρόνια που πέρασαν από το άρθρο του ακαδημαϊκού Άγγελου Αγγελόπουλου, στο οποίο παρουσιάζονταν τα καίρια προβλήματα της Ελληνικής οικονομίας, το πιο αξιόλογο επίτευγμα της κυβερνητικής πολιτικής ήταν… το σκάνδαλο Κοσκωτά. Κάτω από την πίεση του σκανδάλου αυτού, και για πρώτη φορά στην χώρα μας αναγκάζεται ο πολιτικός κόσμος να καθίσει στο ίδιο τραπέζι.
Πράγματι το 1989 είναι ένα χαρακτηριστικό έτος για την Ελλάδα, από την μεταπολίτευση και μετά, αφού για πρώτη φορά το σύνολο των κομμάτων που απαρτίζουν το πολιτικό σκηνικό της χώρας μας συμμετείχε, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα στην Κυβέρνηση. Είναι ακόμα χαρακτηριστικό, γιατί για πρώτη φορά ειπώθηκαν λόγια και συζητήθηκαν μέτρα χωρίς να υπάρχει η οξεία κομματική αντιπαράθεση που όλοι γνωρίζουμε. Δηλαδή μια αντιπαράθεση που δεν βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία και σε ουσιαστική ανάλυση της πραγματικότητας, αλλά έχει σαν μοναδικό στόχο την λεκτική εξόντωση του «αντιπάλου». Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε όλοι. Διαπληκτισμοί άνευ ουσίας και χωρίς περιεχόμενο, αυθαίρετες απόψεις και προτάσεις που στέκονται στον αέρα και δεν έχουν ουσιαστικά κανένα ιδεολογικό περιεχόμενο και το χειρότερο από όλα έγκειται στο γεγονός ότι ακολουθείται πάντα η ίδια πρακτική, ανεξάρτητα του ποιος κυβερνά.
Ας δούμε λοιπόν από κοντά πώς περιέγραψαν την κατάσταση και τι μέτρα πήρε το πολιτικό σύστημα της χώρας μας. Να θυμίσω στους αναγνώστες ότι η χώρα βρίσκονταν ήδη από το 1986 σε οικονομική κρίση (βλέπε στο 1ο άρθρο το κείμενο του ακαδημαϊκού Αγ. Αγγελόπουλου), η οποία μάλιστα είχε επιδεινωθεί από τα φαινόμενα της διαφθοράς. Τέλος να σημειώσω ότι όλες οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου.
Την Τετάρτη 22 Νοεμβρίου 1989 λοιπόν, ο τίτλος στην 1η σελίδα της «οικονομικής Καθημερινής» γράφει: «Προγραμματισμός – «ανάσα» για την οικονομία» και συνεχίζει:
«Με μια ξεχωριστής σημασίας συνθήκη για την οικονομία, ολοκληρώθηκε η ιστορική συμφωνία των πολιτικών κομμάτων για την συγκρότηση οικουμενικής κυβέρνησης. Το «πλαίσιο αρχών» που συμφώνησαν οι κ. Γ. Σουφλιάς, Γ. Γεννηματάς και Γ. Δραγασάκης και ενεχείρισαν τις πρωινές ώρες χθες στους αρχηγούς τους (ολόκληρο το κείμενο στην ίδια σελίδα), διακρίνεται από την ισορροπία που τηρεί ανάμεσα στην αντιμετώπιση των πιεστικών ταμειακών προβλημάτων του κράτους και τους μεσοπρόθεσμους όρους κατάρτισης ενός πλαισίου οικονομικής πολιτικής, ισορροπία η οποία θα καταγραφεί στα δωδεκατημόρια που θα ψηφιστούν».
Παρατήρηση 1η: Το σύνολο του πολιτικού κόσμου λοιπόν, το 1989 αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ζητήματα «πιεστικών ταμειακών προβλημάτων του κράτους».
Και η εφημερίδα συνεχίζει: «Ως προς το πρώτο σημείο οι φορολογούμενοι (πολίτες και επιχειρήσεις) θα καταγράψουν την επιβολή έκτακτης εισφοράς και την αύξηση ορισμένων ειδικών φόρων σε συγκεκριμένα καταναλωτικά προϊόντα (π.χ. βενζίνη και άλλα πετρελαιοειδή). Στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα συμφωνήθηκε να περιοριστούν οι καθαρές δανειακές ανάγκες του ευρύτερου δημόσιου τομέα από 2,5% έως 3% του ΑΕΠ». Για να επιτευχθεί αυτό, σημειώνεται στο πλαίσιο, θα πρέπει να αυξηθούν τα έσοδα του κράτους, να μειωθούν οι δαπάνες του, καθώς και τα ελλείμματα των δημοσίων επιχειρήσεων. Με την μείωση αυτή δεν θα θιγούν οι κοινωνικοί τομείς».
Παρατήρηση 2η: Αγαπητοί φίλοι ανεξάρτητα από την ένταση των μέτρων που λαμβάνονται κάθε φορά και τον τρόπο που εφαρμόζονται, διακρίνετε εσείς κάποια διαφορετική στρατηγική όσο αφορά τα μέσα ή τα εργαλεία, αν προτιμάτε, που χρησιμοποιούνται προκειμένου να αντιμετωπισθεί η κατάσταση; Η γενική στρατηγική είναι μείωση των δαπανών του κράτους και αύξηση των εσόδων του. Τώρα το αν θα θιγούν ή όχι κοινωνικοί τομείς είναι ζήτημα εφαρμογής μέτρων και θα το δούμε παρακάτω.
Ας δούμε όμως, αναλυτικά τα μέτρα τα οποία προβλέπει το πλαίσιο αυτής της συμφωνίας και η «εξειδίκευση» τους (έτσι όπως δημοσιεύονται στην «Καθημερινή»), που έχουν ως εξής:
Έκτακτη εισφορά 5%
Επιβολή έκτακτης εισφοράς 5% επί του φόρου εισοδήματος που έχουν ήδη πληρώσει οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι, οι ελεύθεροι επιχειρηματίες και οι επιχειρήσεις.
Συγκεκριμένα έως το τέλος του χρόνου τα δύο εκατομμύρια περίπου φυσικά και νομικά πρόσωπα, που πλήρωσαν φόρο, θα λάβουν από το υπουργείο οικονομικών νέα σημειώματα με τα οποία θα καλούνται να πληρώσουν 5% επιπλέον φόρο στον φόρο που ήδη τους έχει καταλογισθεί και έχουν εξοφλήσει.
Παράδειγμα: Εάν ένας μισθωτός είχε πληρώσει φόρο 100.000 δραχμές, θα πρέπει να πληρώσει επιπλέον 5.000 δραχμές.
Από το μέτρο αυτό η κυβέρνηση υπολογίζει να εισπράξει στη καλύτερη περίπτωση 15 δις δραχμές. Όμως από το μέτρο θα εξαιρεθούν οι χαμηλόμισθοι.
Παρατήρηση 3η: κανείς δεν μίλησε τότε για φόρο-επιδρομή παρόλο που 2 εκατομμύρια φυσικά και νομικά πρόσωπα καλούνταν να δώσουν στα ταμεία του κράτους 15 δις δραχμές, ποσό καθόλου ευκαταφρόνητο αν λάβετε υπόψη το ΑΕΠ της χώρας εκείνη την εποχή.
Φορολογικά μέτρα
Διεύρυνση της φορολογικής βάσης και επαναφοράς της ποινικοποίησης της φοροδιαφυγής, πράγμα που σημαίνει ότι επιχειρείται μερική άρση των τελευταίων μέτρων του πρώην υπουργού οικονομικών κ. Αν. Σαμαρά.
Συγκεκριμένα με την διεύρυνση της φορολογικής βάσης, κατά πάσα πιθανότητα, εφαρμόζεται για πρώτη φορά με αυστηρότητα το ισχύον φορολογικό καθεστώς για τους αγρότες που προβλέπει την φορολόγηση των αγροτικών εισοδημάτων πάνω από 4 εκ. δραχμές ή 1,6 εκ. καθαρό εισόδημα.
Ακόμα, στο πλαίσιο αυτό θα επιχειρηθεί η άμεση επιστροφή των ποσών ΦΠΑ που χρωστούν οι επιχειρήσεις στο Δημόσιο, αλλά και αυτών που χρωστά το Δημόσιο στις επιχειρήσεις. Τα ποσά αυτά ανέρχονται σε 500 δις και στα 42 δις αντιστοίχως.
Παρατήρηση 4η: Η φοροδιαφυγή, με οποιαδήποτε μορφή, ήταν από τότε γνωστή και πολύ μεγάλη, αν κρίνουμε από τα ποσά που περίμενε η κυβέρνηση να εισρεύσουν στα ταμεία της, αν ποτέ λαμβάνονταν αυτά τα μέτρα.
Ερώτηση 1η: Γιατί ο τότε υπουργός οικονομικών και νυν πρόεδρος της Ν.Δ. είχε ψηφίσει νόμο που αποποινικοποιούσε την φοροδιαφυγή; Γιατί με λίγα λόγια ένας άνθρωπος που σπούδασε και θαύμαζε πολιτικά τις ΗΠΑ ήταν κατά ενός μέτρου που αποτελεί ό,τι θετικότερο έχει να δείξει η οικονομική πολιτική των ΗΠΑ;
Ερώτηση 2η: Γιατί ποτέ δεν εισπράχτηκε, ούτε καν μέρος, του ποσού των 542 δις δραχμών; Το ποσό είναι τρομακτικό αν αναλογιστεί κανείς το ΑΕΠ της χώρας εκείνη την εποχή. Πού πήγαν τα χρήματα αυτά; Τι τα έκαναν αυτοί που δεν τα απέδωσαν στο κράτος;
Αύξηση τιμής καυσίμων
Αύξηση των τιμών στα καύσιμα. Η κυβέρνηση σύμφωνα με πληροφορίες μελετά την άνοδο της τιμής της βενζίνης από 6 έως 10 δραχμές στο λίτρο της σούπερ και της απλής. Ανάλογες αυξήσεις θα υπάρξουν και στα υπόλοιπα καύσιμα, όπως το ντίζελ για θέρμανση, το πετρέλαιο κλπ. Υπολογίζεται ότι η αύξηση αυτή θα φέρει στο δημόσιο 80 δις επιπλέον.
Στο κοινό κείμενο συμφωνήθηκε ακόμα ότι θα πρέπει «να αντληθούν πρόσθετα φορολογικά έσοδα της τάξεως του 1% επί του ΑΕΠ». Η «Κ» έθεσε υπόψη τη συμφωνία αυτή σε παράγοντες του υπουργείου οικονομικών και έλαβε την απάντηση ότι τούτο μπορεί να συμβεί, εκτός των προαναφερθέντων, με κατάργηση φοροαπαλλαγών ή αύξηση συντελεστών.
Τιμολόγια ΔΕΚΟ
Σύμφωνα με πληροφορίες η αύξηση των τιμών στο φώς, το νερό, το τηλέφωνο, θα κυμαίνεται μεταξύ 10% - 15%.
Αυξήσεις όμως θα υπάρξουν και στις τιμές των εισιτηρίων της Ολυμπιακής Αεροπορίας, ειδικά για τις πτήσεις εξωτερικού και στα ταχυδρομικά τέλη. Όλες οι ανατιμήσεις θα γίνουν πριν το τέλος του χρόνου. Υπολογίζεται ότι θα συλλεχθούν γύρω στα 50 δις δραχμές.
ΑΤΑ για το 1990
Νομοθετική κατοχύρωση της ΑΤΑ (Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή) μόνο για το 1990, κατόπιν δήλωσης των πολιτικών αρχηγών. Συμφωνήθηκε η κανονική καταβολή της. Για το ύψος της, το πρώτο τετράμηνο θα υπάρξει συμφωνία μεταξύ των αρχηγών των κομμάτων.
Νομίζω ότι τα λόγια είναι περιττά και ο καθένας μπορεί να κρίνει ή τουλάχιστο να σκεφτεί, γιατί η πολιτεία δεν κατόρθωσε να υλοποιήσει ποτέ ένα πρόγραμμα στο οποίο συμφώνησαν όλοι, αλλά οι επόμενοι το ξέχασαν αμέσως και ακολούθησαν την παλιά πρακτική.
Ερώτηση 3η: Έχω, και φαντάζομαι ότι και εσείς έχετε ακούσει, όλους τους κυβερνώντες να ζητούν συναίνεση και «ομοψυχία». Μήπως μπορείτε εσείς να εξηγήσετε, γιατί όταν την είχαν δεν την εφάρμοσαν, αλλά προτίμησαν την τακτική εκείνη που μεγέθυνε την διαφθορά και αύξησε τα ελλείμματα;
Αγαπητοί φίλοι θα κλείσω αυτό το άρθρο με τις δηλώσεις που έκαναν τα τρία βασικά στελέχη των κομμάτων που συμφώνησαν, τότε, σε αυτό το πρόγραμμα «ανάσα».
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΟΥΦΛΙΑ, ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΡΑΓΑΣΑΚΗ ΣΤΗΝ «Κ»
1. Γιώργος Σουφλιάς: «Είναι ένα πλαίσιο αρχών και μέτρων κοινής αποδοχής και θα αποδώσει στον βαθμό που θα εφαρμοστεί και στον βαθμό που θα συνειδητοποιηθεί από όλους η κρισιμότητα των οικονομικών προβλημάτων. Κεντρικό σημείο της συμφωνίας είναι η αντιμετώπιση των ελλειμμάτων του ευρύτερου δημόσιου τομέα και γιαυτό υπάρχει η δέσμευση για την μείωση των ελλειμμάτων συνδυασμένη με αναπτυξιακή κατεύθυνση. Υπάρχει δέσμευση για μείωση των καθαρών δανειακών αναγκών κατά 2,5-3% του ΑΕΠ».
2. Γιώργος Γεννηματάς: «Η συμφωνία κατ’ αρχήν αφορά την οικονομική και κοινωνική πολιτική. Είναι φανερό ότι δεν μπορώ να κρίνω αντικειμενικά ένα σχέδιο που στην διαμόρφωση του έλαβα μέρος. Θεωρώ, όμως ότι το κείμενο της συμφωνίας αποτελεί μια συστηματική και εποικοδομητική εργασία μαζί με τους συναδέλφους μου των άλλων κομμάτων. Σε αυτό το κείμενο έγινε μια ειλικρινής αποτύπωση της κατάστασης, χωρίς ωραιοποιήσεις και χωρίς δραματοποιήσεις. Επομένως η λήψη μέτρων για την εφικτή οικονομική πορεία για ένα συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα ήταν μονόδρομος. Αυτόν προσπαθήσαμε να ανιχνεύσουμε. Θέλω όμως, να επισημάνω ότι, τα οποιαδήποτε μέτρα που ελήφθησαν εκτός από την πολιτική συναίνεση, απαιτούν και την κοινωνική συναίνεση».
3. Γιάννης Δραγασάκης: «Πρόκειται για ένα πλαίσιο κhttp://www.blogger.com/img/blank.gifοινά αποδεκτό που εξασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της οικονομίας αυτό το διάστημα και την άμεση αντιμετώπιση των επειγόντων προβλημάτων ή ορισμένων τουλάχιστον από αυτά. Ένα βασικό είναι ότι συμφωνούμε με τα όποια μέτρα θα πρέπει να διασφαλίσουν μια αναπτυξιακή κατεύθυνση στην οικονομία, αποκλείουμε δηλαδή μείωση επενδύσεων, μείωση κοινωνικών δαπανών και αντίθετα να υπάρξει προσπάθεια να διατηρηθούν και να βελτιωθούν. Δεύτερη δέσμευση είναι ότι θα επιδιώκεται η διατήρηση των κεκτημένων και η προσπάθεια, κατά το δυνατόν, βελτίωσης τους. Τρίτον, ο εκδημοκρατισμός, πέρα από τα θέματα ελέγχου που θέσαμε το καλοκαίρι, μπορεί τώρα να προχωρήσει σε θέματα εκδημοκρατισμού στη λήψη των αποφάσεων. Ένα σημείο επομένως σταθερό είναι αυτό. Δεύτερο σημείο είναι ότι με τα ελλείμματα, εμείς θεωρούμε εφικτή μία συγκράτηση, ακόμα και μείωση τους, με μέτρα βεβαίως που θα σέβονται αυτές τις κοινωνικές δεσμεύσεις».
Έπεται η συνέχεια…
Δημήτρης Πανταζής

Δεν γνωρίζαμε ή… δεν θέλαμε να ακούσουμε;

2011-06-12T11:16:00.004+03:00

Δεν γνωρίζαμε ή… δεν θέλαμε να ακούσουμε;
του Δημήτρη Πανταζή

Είναι αλήθεια ότι η αναζήτηση της «κοινής συνισταμένης», ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες ανθρώπων ή και ανάμεσα σε διαφορετικούς ανθρώπους δεν είναι εύκολη διαδικασία. Απαιτεί κυρίως θέληση για ενεργητική ακρόαση, στοιχειώδη ικανότητα αναζήτησης αξιόπιστων δεδομένων και πάνω από όλα κρίση.
Προσωπικά ανήκω κυρίως στους απογοητευμένους. Είναι καιρός πια, που το κουράγιο για να αγανακτήσω με έχει εγκαταλείψει. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχω δίκιο. Όμως θα προσπαθήσω να παραθέσω μια σειρά από γεγονότα που με οδήγησαν σε αυτή την «κατάσταση». Θα αρχίσω λοιπόν γυρίζοντας πολύ πίσω, όχι γιατί θέλω να κάνω παρελθοντολογία, αλλά γιατί θα πρέπει κάποιοι να καταλάβουν ότι ο ιστορικός χρόνος δεν ταυτίζεται με το βιολογικό χρόνο του καθενός από εμάς.
Εποχή λοιπόν ιστορικής ανάτασης στην χώρα μας. Εποχή κατά την οποία (όπως εξομολογήθηκε ο καθηγητής κος Μπέης) κάποιοι μας ενέπαιζαν. Αν μάλιστα κάποιος τολμούσε να αναφέρει στοιχεία σχετικά με αυτό, όλοι επικαλούνταν το Ελληνικό «σοσιαλιστικό» θαύμα. Ας παρακολουθήσουμε λοιπόν την παρακάτω συνέντευξη
"Εφημερίδα, Το Βήμα, 14 Δεκεμβρίου 1986"
Πρόκειται για άρθρο του ακαδημαϊκού Αγγ. Θ. Αγγελόπουλου σχετικά με την Ελληνική οικονομία. Ανάμεσα στα άλλα ο γνωστός ακαδημαϊκός δηλώνει:
«…Ας έλθουμε όμως, στα σημερινά δικά μας. Ο νέος προϋπολογισμός για το 1987 που κατέθεσε ο υπουργός των οικονομικών προβλέπει σύνολο δαπανών 2.740 δισεκ. δραχμές, έσοδα 2072 δισεκατομμύρια δραχμές και καταλείπει έλλειμμα 668 δισεκατομμυρίων που αντιστοιχεί στο 11% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΠ). Αν στο έλλειμμα του προϋπολογισμού προστεθούν και τα ελλείμματα των δημοσίων οργανισμών, τότε το συνολικό έλλειμμα του δημοσίου τομέα ίσως πλησιάσει το 1 τρισεκατομμύριο δραχμές, που αντιστοιχεί στο 17% του ΑΕΠ, ποσοστό εξαιρετικά υπερβολικό, που δεν συναντάται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα».
«…Έτσι η εξυπηρέτηση των δανείων, που αυξήθηκε μεταξύ του 1986 και 1987 κατά 150 δισεκατομμύρια δραχμές, δηλαδή κατά 365%, φθάνει ήδη στο συνολικό ύψος των 580 δισεκατομμυρίων δραχμών». «…Αν δε η αύξηση αυτή του δανεισμού συνεχισθεί – αν θα είναι τούτο δυνατόν – και για το 1989, τότε οι δαπάνες για το δημόσιο χρέος θα αποτελούν την πρώτη σε ύψος κατηγορία δαπανών και θα καλύπτει περισσότερο από το 1/3 του συνόλου των κρατικών δαπανών».
«Δύο είναι οι κύριες κριτικές για την οικονομική πολιτική της κυβερνήσεως, η οποία εκφράζεται δια του προϋπολογισμού της:
Πρώτον, ότι ακολουθεί πολιτική λιτότητας που είναι εις βάρος των μισθωτών, και
Δεύτερον ότι δεν προβλέπει επαρκείς αναπτυξιακές δαπάνες.
Ας δούμε πως έχουν τα δύο αυτά προβλήματα».
«Η κυβέρνηση με το σταθεροποιητικό της πρόγραμμα δήλωσε επανειλημμένα ότι η εισοδηματική πολιτική θα παραμείνει αμετάβλητη και για το 1987 και ότι δεν θα δοθεί αύξηση μεγαλύτερη από 7% - για τους υψηλόμισθους είναι πολύ μικρότερη – έναντι αυξήσεως του τιμαρίθμου κατά 12% όπως προβλέπει».
«Αλλά θα μου πείτε, τι θα γίνει με τους άλλους μισθωτούς (υπαλλήλους και συνταξιούχους) στις ιδιωτικές επιχειρήσεις; Αν επρόκειτο περί ολοκληρωτικού κράτους, όπου οι τιμές καθορίζονται από τις κεντρικές υπηρεσίες, στην περίπτωση αυτή το πάγωμα των μισθών θα ίσχυε. Στην περίπτωση όμως της δικής μας οικονομίας, είναι αδύνατη η τήρηση της αρχής αυτής, γιατί οι τιμές ρυθμίζονται ανεξέλεγκτα και έτσι το σύστημα αυτό αυξάνει τελικά τα κέρδη των ιδιωτικών επιχειρήσεων εις βάρος των μισθωτών. Είναι πράγματι αυτός ο σκοπός της κυβερνήσεως;»
«Τα περί επιπτώσεων, μιας τέτοιας αυξήσεως των αμοιβών των μισθωτών επί των τιμών σε μια οικονομία που κυριαρχείται από την «παραοικονομία» που εκφράζεται το λιγότερο με το 40% του εθνικού εισοδήματος, στερούνται σοβαρού ερείσματος. Οι επιπτώσεις είναι πολύ περισσότερο αρνητικές, παρά θετικές».
«Η πολιτική της λιτότητας σε όσες χώρες εφαρμόσθηκε, ιδιαίτερα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής υπό την πίεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, απέτυχε, και οδήγησε σε κοινωνική και πολιτική αποσταθεροποίηση…»
«…Ας εισέλθουμε τώρα στις δημόσιες επενδύσεις, που φθάνουν τα 364 δισεκατομμύρια και αποτελούν ένα σημαντικό ποσό αν πράγματι αφορούν αναπτυξιακά έργα. Ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος» όμως, σε ένα πρόσφατο δημοσίευμα του (4.12.86) αναφέρει ότι τα 35,5% των δημοσίων επενδύσεων δεν αντιπροσωπεύουν «τίποτε», γιατί το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών αυτών θα διατεθούν για σκοπούς μη αναπτυξιακούς ή αφορούν έργα και μελέτες που δεν καθορίζονται ειδικά».
«…Διερωτάται κανείς γιατί τόση προχειρότητα, ώστε ν’ αναγράφονται πιστώσεις σημαντικές (28 δισεκ. περίπου) για έργα που δεν κατονομάζονται; Είναι έργα περιττά, έργα βιτρίνας ή ανύπαρκτα; Μια καλύτερη διαχείριση των κονδυλίων αυτών δεν θα επέτρεπε να εξευρεθούν τα ποσά που χρειάζονται για την βελτίωση των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων;» και ο γνωστός ακαδημαϊκός τελειώνει αυτό το μέρος του άρθρου του λέγοντας: «Είναι πολλά πράγματα ακατανόητα που δημιουργούν αναπάντητα ερωτήματα».
Έπεται η συνέχεια

ΥΓ: Ο ανεμόμυλος έχει χάσει στροφές τελευταία και η φτερωτή του δεν γυρνάει καλά. Του έπεσε βαρύ το άλεσμα. Αφήνει λοιπόν τη σκυτάλη για λίγο στους φίλους του να του αλέσουν λίγο σταράκι...

«Αγαπητέ Γιώργο»...

2011-06-08T20:03:00.002+03:00

«Αγαπητέ Γιώργο»...
Tuesday, 07 June 2011 00:27
του Γιάννη Βαρουφάκη* (αναδημοσίευση από το protagon.gr)
Λίγο μετά τις εκλογές του 2009 δήλωνες ότι "είμαστε αντιεξουσιαστές στην εξουσία". Η πλειοψηφία των υπουργών σου σε στραβοκοιτούσαν και οι αντίπαλοί σου σε χλεύαζαν. Ήσουν μόνος εκείνη την στιγμή. Όμως, στον βαθμό που σε γνωρίζω, ήσουν αυθεντικός.
Από τότε κύλησε πολύ μολυσμένο νερό στο αυλάκι. Τις ουτοπικές δηλώσεις τις παρέσυρε η αγωνία για την διάσωση της χώρας. Σε ανάγκασε όχι μόνο να σφίξεις τα δόντια, πνίγοντας την ουτοπική σου πλευρά, αλλά και να αποκηρύξεις βασικές σου πεποιθήσεις για το τι πρέπει να γίνει και τι όχι. Πιστεύω, στον βαθμό που σε γνωρίζω, ότι τις αποφάσεις που έλαβες τις πήρες θεωρώντας ότι ήταν οι βέλτιστες μιας γκάμας απαίσιων εναλλακτικών. Και φαντάζομαι ότι ενέτειναν την μοναξιά σου.
Έτσι ήρθαμε στον Μάιο του 2010 όπου σε περίμενε η μεγαλύτερη απόφαση που αναγκάστηκε να πάρει έλληνας πρωθυπουργός σε καιρό ειρήνης. Ξέρεις ότι διαφωνούμε για την ορθότητά της. Δεν έχει σημασία. Σου είπαν ότι ήταν ένα σωσίβιο που μας εξαγόραζε χρόνο ώστε να βρούμε τον δρόμο μας προς στέρεο έδαφος μετά από ένα συγκλονιστικό ναυάγιο. Θεώρησα ότι ήταν ένα τεράστιο βαρίδι που μας σπρώχνει, τόσο εμάς όσο και την υπόλοιπη ευρωζώνη, στον πάτο. Επέλεξες τις συμβουλές των ισχυρών και εκείνων που σε έπεισαν πως, αν μη τι άλλο, το Μνημόνιο αγοράζει πολύτιμο χρόνο. Στον βαθμό που σε γνωρίζω, ξέρω πόσο σε στενοχώρησε η επιλογή σου.
Μήνες τώρα γνωρίζω ότι ξέρεις πως, τελικά, η πορεία του Μνημονίου απέτυχε επειδή η αποτυχία βρισκόταν στο DNA του εγχειρήματος (κι όχι επειδή δεν εφαρμόστηκε όπως μπορούσε να έχει εφαρμοστεί). Εμείς οι οικονομολόγοι, όπως γνωρίζεις εκ πείρας, διαφωνούμε σχεδόν για όλα. Όμως δύο πράγματα μας έχει διδάξει η ιστορία: (1) Τον πτωχευμένο δεν τον σώζεις δίνοντάς του ακριβά δάνεια, και (2) η βαριά λιτότητα δεν μπορεί ποτέ να μειώσει τα ελλείμματα μιας μακρο-οικονομίας που βρίσκεται σε ύφεση και η οποία δεν μπορεί να υποτιμήσει το νόμισμά της (ιδίως όταν το διεθνές περιβάλλον είναι υφεσιακό).
Μπορεί να ήλπιζες σε κάποιο θαύμα οικονομικό (π.χ. μιας γρήγορη ανάπτυξη της διεθνούς οικονομίας) ή πολιτικό (την επιφοίτηση της κας Μέρκελ από το άγιο πνεύμα) που θα απέτρεπε την σημερινή κατάληξη. Δεν έγινε όμως. Και τώρα καλείσαι, για δεύτερη φορά σε ένα μόλις χρόνο, να πας ακόμα πιο αντίθετα στα πιστεύω σου, στις γνώσεις σου, στο ένστικτό σου. Σου λένε, όπως και πριν ένα χρόνο: "Σκεφτείτε κ. πρωθυπουργέ τι θα γίνει αν δεν πάρουμε τα νέα δάνεια. Πως θα πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις;" Στον βαθμό που σε ξέρω, γνωρίζω πως δαγκώνεσαι.
Μήνες αρκετοί έχουν περάσει που έχεις λάβει γνώση μιας εναλλακτικής πρότασης (εκείνη που καταθέσαμε με τον Stuart Holland σε διάφορα fora). Από όσο γνωρίζω θεωρείς πως, τόσο από τεχνικής όσο και πολιτικής πλευράς, η πρόταση είναι άρτια: Σε τρία απλά βήματα, τα οποία δεν απαιτούν καμία ουσιαστική παρέμβαση στην Συνθήκη της Λισαβόνας, (α) αντιμετωπίζεται η τραπεζική κρίση της ευρωζώνης, (β) αποδυναμώνεται η κρίση δημόσιου χρέους και (γ) ξεκινά ένα νέο Σχέδιο Marshall για ολόκληρη της ευρωζώνη έτσι ώστε να γίνει πράξη η ανάπτυξη που θα 'δολοφονήσει' την Κρίση. Αν απλώς διαφωνούσες με αυτή την πρόταση, δεν θα αναφερόμουν σε αυτήν. Το κάνω επειδή φοβάμαι ότι... συμφωνείς.
Θα μου πεις: "Πώς μπορώ ως πρωθυπουργός μιας μικρής και καταπτωχευμένης χώρας να πάω στις Βρυξέλλες και να τους προτείνω μια πρόταση για την ανάπλαση της ευρωζώνης ολάκερης; Ιδίως όταν οι δικοί μου σύμβουλοι μου λένε να το ξεχάσω;"
Θα σου απαντήσω: Πώς μπορείς ως πρωθυπουργός μιας μικρής και καταπτωχευμένης χώρας να πάς στις Βρυξέλλες για να αποδεχθείς ένα νέο, ογκώδες δάνειο το οποίο σε καμία των περιπτώσεων (ακόμα κι αν αποδεχθούμε ότι θα επιτευχθούν όλοι οι στόχοι του μεσοπρόθεσμου προγράμματος) δεν πρόκειται ούτε καν να επιβραδύνει την εκρηκτική πορεία του δημόσιου χρέους; Πως θα αντιμετωπίσετε σε ένα χρόνο από σήμερα, εσύ και οι υπόλοιποι ηγέτες της ΕΕ, την κρίση νομιμοποίησης σε Βορρά και Νότο που αναπόφευκτα θα προκύψει καθώς οι εγγυήσεις και τα δάνεια των γερμανών και ολλανδών φορολογούμενων καταλήγουν (μέσω του Υπουργείου Οικονομικών μας) στις ημι-πτωχευμένες τράπεζες, την ώρα που το ελληνικό χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, το ΑΕΠ μας να μειώνεται και οι έλληνες να εξαθλιώνονται χωρίς κανένα όφελος;
Θα με ρωτήσεις: "Και τι να κάνω τότε;"
Θα σου πω κάτι που θα ακουστεί ίσως ουτοπικό αλλά το οποίο πιστεύω είναι η μοναδική ρεαλιστική εναλλακτική που σου απομένει. Αν κάποιος μπορεί να εκτιμήσει τον ρεαλισμό αυτού που θα σου προτείνω, αυτός είσαι εσύ: Πάρε απόψε το βράδυ το ποδήλατό σου, μόνος σου, και κατέβα στην Πλατεία Συντάγματος. Εκεί, μπορεί να σε γιουχάρουν στην αρχή, αλλά βλέποντάς σε μόνο και αποφασισμένο, θα παραμερίσουν να περάσεις. Ζήτα τον λόγο και μίλησε στον συγκεντρωμένο κόσμο.
Πες τους ότι ήρθε η ώρα να πάρουμε όλοι μαζί πίσω την χαμένη μας αξιοπρέπεια. Εξάγγειλε ότι δεν θα δεχθούμε άλλα δάνεια όσο η ευρωζώνη αρνείται να συζητήσει καν την αναμόρφωσή της σε μια λογική και βιώσιμη βάση. Ότι, αν αναγκαστεί, η Ελλάδα θα πορευτεί, εντός μεν της ευρωζώνης, αλλά άνευ δανείων. Αν σε ρωτήσουν ποια είναι αυτή η λογική και βιώσιμη βάση, την απάντηση την ξέρεις. Την έχεις ήδη μελετήσει. Εξήγησέ την στον κόσμο. Και πες ότι μέχρι να ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση στις Βρυξέλλες, μια συζήτηση που έχουν προτείνει έτσι κι αλλιώς σοβαροί άνθρωποι όπως ο Tremonti και ο Yuncker, εσύ δεν θα δεχθείς ούτε ένα ευρώ από τους εταίρους μας. Απαίτησε μια συζήτηση επί της αρχής της ιδέας για το ευρωομόλογο και για την πρόταση ενεργοποίησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (κάνοντας χρήση των ευρωομολόγων) στο πλαίσιο ενός νέου Σχεδίου Marshall. Ξεκαθάρισε ότι μέχρι αυτή η συζήτηση να δημιουργήσει μια νέα προοπτική για την Ελλάδα και την ευρωζώνη, η Ελλάδα θα κάνει αυτό που έπρεπε να έχει κάνει εδώ και χρόνια: Να ζει μετρημένα και εντός των ορίων των δυνατοτήτων της. Αν σε ρωτήσουν για τους μισθούς και τις συντάξεις απάντησε ότι, αν αναγκαστούμε, θα τους καταβάλουμε αφού μειώσουμε όλους τους ανώτερους μισθούς (υπουργών, βουλευτών, καθηγητών πανεπιστημίων κλπ) στα €1000 και για όσο καιρό χρειάζεται. Θα αναστείλουμε όλες τις εξοπλιστικές δαπάνες. Θα κάνουμε ότι πρέπει ώστε να μην χρειαστεί να προσθέσουμε ένα ακόμα τοκογλυφικό δάνειο στο χρέος της χώρας.
Βροντοφώναξε πως δεν είναι δυνατόν η Ελλάδα να εγκαλείται επειδή ζούσε με δανεικά και, τώρα που πτώχευσε, να της επιβάλουν κι άλλα δανεικά τα οποία εκείνοι που της τα επιβάλουν γνωρίζουν ότι δεν μπορούμε να τα ξεπληρώσουμε. Κλείσε λέγοντας ότι αυτό θυμίζει τις χειρότερες πρακτικές της Wall Street στην περίοδο των subprime στεγαστικών δανείων, τότε που οι τράπεζες πάσχιζαν να πείσουν πτωχευμένα νοικοκυριά να δανείζονται ποσά που δεν υπήρχε πιθανότητα να επιστρέψουν. Μόνο που τώρα το παιχνίδι αυτό αφορά μια ολόκληρη χώρα. Κι όχι μόνο. Πες ότι ως Ευρωπαίος πολίτης, αλλά και ως Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, δεν δικαιούσαι να συνυπογράψεις άλλη μια δανειακή συμφωνία που απειλεί με κατάρρευση όχι απλώς μερικές τράπεζες ή μια μικρή μεσογειακή χώρα αλλά ακόμα και την ιδέα μιας ενωμένης, δημοκρατικής Ευρώπης.
Κάποια στιγμή, προς το τέλος της ομιλίας σου, κοίταξε κατευθείαν κάποια κάμερα της οποίας το βίντεο, να είσαι σίγουρος, θα αναρτηθεί αμέσως στο Διαδίκτυο και, απευθυνόμενος στον Γερμανό ψηφοφόρο, πες στα αγγλικά: "Είναι σκανδαλώδες εσείς οι σκληρά εργαζόμενοι Γερμανοί να πρέπει να δίνετε δάνεια στο κράτος μας, όχι για να τα επενδύουμε παραγωγικά, αλλά για να αποπληρώνουμε πτωχευμένες τράπεζες που, καθώς ξέρουν σε τι οικτρή κατάσταση είναι τα λογιστικά τους βιβλία, δεν δανείζουν και που, έτσι, λειτουργούν ως μαύρες τρύπες που καταπίνουν την οικονομική ενέργεια που παράγεις εσύ, ο γερμανός εργαζόμενος, την ώρα που ο έλληνας συνάδελφός σου υποφέρει χωρίς μέλλον."
Αμέσως μετά χαιρέτησε τον κόσμο και κινήσου προς το ποδήλατό σου. Και τότε, για πρώτη φορά μετά από καιρό, δεν θα νιώθεις μόνος σου. Ίσως για πρώτη φορά θα έχεις συμμετάσχει σε μια συγκλονιστική στιγμή της Συμμετοχικής Δημοκρατίας για την οποία έχουμε πασχίσει μαζί, ξοδεύοντας μελάνι και πολλές ώρες συνεδριάσεων. Στο Σύνταγμα αυτές τις μέρες μπορεί να μην έχουμε Άμεση Δημοκρατία (κάτι που απαιτεί όχι μόνο συμμετοχικούς θεσμούς αλλά και άσκηση εκτελεστικής εξουσίας) όμως έχουμε μια αναβίωση της Αρχαίας Αγοράς στην οποία ο αντιεξουσιαστής Γιώργος θα ένιωθε σαν στο σπίτι του.
Σε περιμένουμε.

ΥΓ. Τώρα που το σκέπτομαι ίσως είναι καλύτερα να μην έρθεις μόνος σου. Πάρε μαζί σου τον συμφοιτητή σου από την Αμερική, τον Αντώνη - εφόσον θέλει να έρθει. Και πηγαίνετε μαζί. Να πείτε λίγο-πολύ τα ίδια. Στην ίδια συνέλευση της Πλατείας Συντάγματος. Συναίνεση θέλουν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας σε αυτή την δύσκολη καμπή της Κρίσης; Συναίνεση να τους δώσουμε.

* Ο Γιάννης Βαρουφάκης διδάσκει οικονομική θεωρία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών προσποιούμενος έντεχνα τον οικονομολόγο. Έχοντας ζήσει είκοσι τρία χρόνια στην Αγγλία, στην Σκωτία, στο Βέλγιο και στην Αυστραλία, όπου και δίδασκε πριν την επιστροφή στα πάτρια, έχει δεθεί συναισθηματικά με την ιδιότητα του 'ξένου' - ιδίως τώρα που ζει μόνιμα στην Ελλάδα. Γράφει περί οικονομικών, φιλοσοφίας, πολιτικής και... θεωρίας παιγνίων. Μεγαλύτερό του κατόρθωμα θεωρεί ότι το 2005 η Αυστραλιανή κυβέρνηση αναγκάστηκε να περάσει ειδική τροπολογία από την Ομοσπονδιακή Βουλή ώστε να εξαναγκαστεί το κρατικό ραδιόφωνο να καταργήσει εβδομαδιαία του εκπομπή.

Το προσυπογράφω και έχω να προσθέσω μόνο το εξής: Πρόκειται για το τελευταίο ίσως δείγμα ανθρώπου που διαθέτει, ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ, βαθιά επιστημονική γνώση και ουσιαστικό όραμα, πρόταση, επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα και θέληση. Ας απαντήσουν οι βολεμένοι και πρόθυμοι (όσοι δηλαδή έψαχναν εδώ και χρόνια τρόπους για να αγνοήσουν την πραγματικότητα και να δικαιολογήσουν την διανοητική και φυσική τους αδράνεια) στον ανεξάρτητο κομματικά και «αριστεριστή» ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟ (και ας απαρνιέται με μετριοφροσύνη το έργο του). Είναι σίγουρο ότι η προσπάθεια και μόνο θα ξαναβάλει σε λειτουργία το μυαλό τους (έστω και μερικώς).
Δημήτρης Πανταζής

Για ξένες γλώσσες θα μιλάμε τώρα;

2011-06-06T17:56:00.005+03:00

Είναι πια σίγουρο και για τους πιο εύπιστους και ευήθεις, όπως η υπογράφουσα, πως βρισκόμαστε χωμένοι στη λάσπη κι όσο προσπαθούμε να βγούμε, άλλο τόσο πιο βαθιά χωνόμαστε. Μόνο που τις κινήσεις δεν τις κάνουμε μόνοι μας, μας τις επιβάλλουν οι "σωτήρες" μας, με ακρίβεια και επινοητικότητα που ξεπερνάει την καθιερωμένη αβελτηρία των κρατούντων. Υψηλή παραγωγικότητα σε μέτρα βύθισης, οικονομικής, κοινωνικής και εκπαιδευτικής.
Το τελευταίο μας ήρθε σήμερα και μας τάραξε. Καταργείται η επιλογή δεύτερης ξένης γλώσσας. Τώρα θα επιλέγεις γαλλόφωνο ή γερμανόφωνο σχολείο, αλλιώς δεν θα διδάσκεσαι δεύτερη ξένη γλώσσα, αν έχεις ήδη ξεκινήσει διαφορετική από αυτήν που θα προτιμήσει η πλειοψηφία των συμμαθητών σου. Α, ναι, μπορείς και να αλλάξεις σχολείο. Ε, δεν αξίζουν τα γαλλικά μια τέτοια θυσία; Τι είναι, τώρα, η μεγάλη απόσταση από το σπίτι, η απώλεια συμμαθητών και φίλων, η αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος μπροστά στην αγάπη για τα γερμανικά;
Α, όλα κι όλα, πρέπει να εξοικονομήσουμε χρήματα για να μη χρεοκοπήσουμε, με ξένες γλώσσες θα ασχολούμαστε; Τι, να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί ως γλωσσομαθείς και να απειλήσουμε την εύρωστη ευρωζώνη;
Άλλωστε, η πολυγλωσσία είναι περιττή πολυτέλεια,κάτι σαν τις πισίνες, τα σκάφη και τις τζιπάρες, που οσονούπω τα καταργούμε και επιστρέφουμε ολοταχώς στην έντιμη πενία.
Παρεμπιπτόντως, όσοι ξενόγλωσσοι καθηγητές βρεθούν χωρίς οργανική θέση και αντικείμενο διδασκαλίας, μπορεί, αν έχουν τα προσόντα, να μεταταχθούν σε υπηρεσίες συμβατές με την ειδικότητά τους, πχ να εξυπηρετούν υψηλόβαθμα στελέχη παγκοσμίων οργανισμών. Μην πάνε και χαμένοι...
Α, και όποιος αμφισβητεί τις προθέσεις των εισηγητών αυτής της σοφής απόφασης δεν έχει παρά να μεταφράσει στα γαλλικά και στα γερμανικά το "Πρώτα ο μαθητής" και να το φωνάξει σε όποια πλατεία βρει πρόχειρη.

Ισπανική άνοιξη

2011-05-24T18:40:00.010+03:00

Μπορούμε να ξαναβγούμε στους δρόμους σαν να βγαίνουμε για πρώτη φορά;
Να ξεχάσουμε, τις στολές, τους κομματικούς στρατούς, την αδιέξοδη βία, τα ρηχά συνθήματα;
Μπορούμε να ξαναβγούμε στους δρόμους σαν να μη διανύσαμε μέχρι τώρα χιλιάδες χιλιόμετρα "επαναστατικά" και ατελέσφορα με μόνο κέρδος τους πόντους σε βιογραφικά συνδικαλιστών και ψηφοδόχους κομμάτων;
Μπορούμε να διαγράψουμε από την πολιτική μας μνήμη τις διαψεύσεις οραμάτων, τους γκρεμισμένους κόσμους που χτίσαμε στα νιάτα μας;
Μπορούμε απλώς να τραγουδήσουμε, να φωνάξουμε, να χορέψουμε στις πλατείες σαν παιδιά σε εκδρομή; Με συνθήματα ολοκαίνουρια και πανό αυτοσχέδια με όλα τα χρώματα;
Μπορούμε να αντικαταστήσουμε το ολέθριο μίσος με σάτιρα; Την οργή να την μπολιάσουμε με ήρεμη απόφαση και τη μανία καταστροφής με όνειρα ενός άλλου κόσμου;
Μήπως αυτό που κουβαλάμε έξω στους δρόμους πρέπει να είναι το ομοίωμα αυτού του νέου κόσμου, όχι το φάντασμα του παλιού που πεθαίνει;
Μήπως μόνο το αποφασισμένο και πεισματάρικο όραμα του νέου κόσμου μπορεί να σκοτώσει τα ζόμπι που λυμαίνονται τις ζωές μας;
Μήπως αυτοί οι νέοι της Ισπανίας μας προτείνουν εκεί στις πλατείες του ήλιου ένα καινούριο συνταγματικό χάρτη για τις πολιτείες του μέλλοντος;
Μήπως εκεί χτίζεται στ' αλήθεια το αληθινό μέλλον της Ευρώπης, το αληθινό μέλλον του κόσμου μας;
Βήμα πρώτον: ΕΞΩ, Βήμα δεύτερον: ΜΑΖΙ, Βήμ...
Δεν κοιμηθήκαμε ποτέ, παιδιά, αγρυπνούσαμε και περιμέναμε.

Προφορική εξέταση λόγω δυσλεξίας, δικαίωμα ή άλλοθι;

2011-05-19T15:40:00.001+03:00

Εδώ και πολλά χρόνια, στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κατοχυρώθηκε το δικαίωμα των δυσλεκτικών μαθητών να εξετάζονται προφορικά, όπως είναι επιστημονικά και παιδαγωγικά επιβεβλημένο σε παγκόσμιο επίπεδο. Τι συμβαίνει όμως στην πράξη από την εφαρμογή αυτού του δικαιώματος; Ο μαθητής απαλλάσσεται από τη γραπτή εξέταση και θα έλεγε κανείς ότι το κράτος απαλλάσσεται παράλληλα από την ευθύνη και την υποχρέωση της εκπαίδευσής του.
Από τη στιγμή που ο κηδεμόνας του θα προσκομίσει στο σχολείο το δικαιολογητικό για την προφορική εξέταση λόγω δυσλεξίας, θα περίμενε κανείς να υπάρχει ειδική μέριμνα για το μαθητή, να γνωρίζει ο κάθε διδάσκων τον τρόπο που θα τον βοηθήσει στο δικό του μάθημα με ειδικές ασκήσεις, τεχνικές, παιδαγωγικούς χειρισμούς. Τι συμβαίνει στην πράξη; Κανένας σχεδόν δεν έχει ιδέα αν υφίστανται τέτοιοι τρόποι βοήθειας και σε όλο τον κυκεώνα της γραφειοκρατίας με την οποία βομβαρδιζόμαστε καθημερινά, δεν θα βρεις ούτε δυο αράδες πάνω στο θέμα. Οι μαθητές, λοιπόν, με δυσλεξία ουσιαστικά βοηθούνται μόνο να "περνάνε την τάξη". Αρκετοί εκπαιδευτικοί αποφεύγουν να απορρίπτουν μαθητές προφορικά εξεταζόμενους, ακόμη κι αν είναι εντελώς απροετοίμαστοι και αδιάφοροι, με το αιτιολογικό ότι πρέπει να δείχνουμε ευαισθησία στους μαθητές με μαθησιακές αδυναμίες ή και γιατί, εύλογα, δεν θέλουν να εμπλακούν σε αναβαθμολογήσεις και επενεξετάσεις.
Αφενός, λοιπόν, η έλλειψη εξατομικευμένης διδασκαλίας, αφετέρου η ευκολία προαγωγής, δίνουν το σύνθημα σε ορισμένους από εκείνους τους μαθητές που χρειάζονται περισσότερο τη βοήθεια του σχολείου για να ξεπεράσουν τις αδυναμίες τους, να παραιτούνται σχεδόν ολοκληρωτικά από την προσπάθεια να κατακτήσουν το αγαθό της γνώσης.
Κι όμως κανείς δεν διαμαρτύρεται, ο μαθητής προάγεται, ο γονέας εφησυχάζει, ο δάσκαλος έχει ήσυχη συνείδηση.
Κι όσοι κατά καιρούς ανησυχήσαμε και τρέξαμε σε συνέδρια, σεμινάρια και διαλέξεις, γυρίσαμε γεμάτοι με πολλές και ωραίες θεωρίες, συχνά αλληλοσυγκρουόμενες, που μόλις τις φέραμε γυαλιστερές στο περιβάλλον της τάξης, θάμπωσαν και οξειδώθηκαν "από τη νοτιά" των αληθινών μαθητών με τα αληθινά προβλήματα.
Και τότε αρχίσαμε ο καθένας μόνος του και αβοήθητος να κωπηλατούμε τη βαρκούλα μας, μέχρι να ανακαλύψουμε την Αμερική, που άλλοι την έχουν ήδη κατακτήσει και αποικίσει.
Για παράδειγμα, προσπαθώντας να βοηθήσουμε έναν δυσλεκτικό μαθητή να τηρεί τις σωστές αποστάσεις μεταξύ των λέξεων, σκεφθήκαμε να του δώσουμε ένα στυλό να το τοποθετεί, όσο γράφει, ανάμεσα στις λέξεις. Κι ενώ χαιρόμασταν που το παιδί σε πολύ λίγο διάστημα έμαθε να γράφει σωστά, ακούσαμε με γνήσια έκπληξη από τα χείλη συναδέλφου, δασκάλας ειδικής αγωγής, ότι αυτή είναι μια γνωστή τεχνική για την αντιμετώπιση της δυσγραφίας.
Ήταν τόσο δύσκολο να έχει κάθε διδάσκων στα χέρια του ένα φυλλαδιάκι με σαφείς και συγκεκριμένες οδηγίες, από αυτές που θα διευκόλυναν τη διδασκαλία του, χωρίς να χρειάζεται να προσφύγει σε συγγράμματα και μελέτες με αμφίβολη αποτελεσματικότητα;
Γιατί αυτά τα μικρά "μυστικά" να φυλάσσονται τόσο καλά κρυμμένα σε σεντούκια ειδικών και να μη γίνονται κτήμα όλης της εκπαιδευτικής κοινότητας;
Πόσοι, ας πούμε, γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να απευθύνεσαι λεκτικά σε ένα μαθητή υπερκινητικό, την ώρα της κρίσης, αλλά να επικοινωνείς μαζί του με μη λεκτικά σχήματα (χειρονομίες, εκφράσεις, συμβολικά αντικείμενα);
Δεν είναι κρίμα να το ανακαλύπτεις αυτό τυχαία μετά από χρόνια αποτυχημένων προσπαθειών;
Ως πότε θα δυναστεύει την εκπαίδευση ο ακαδημαϊσμός και η φοβία για οτιδήποτε πρακτικό και χειροπιαστό;
Τέλος, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στις προόδους που έχουν σημειωθεί στο χώρο της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, από εξαιρετικούς συμβούλους και ειδικά επιμορφωμένους δασκάλους. Ίσως είναι καιρός εμείς οι "δευτεροβάθμιοι" να αναγνωρίσουμε ότι χρειαζόμαστε τα φώτα και την καθοδήγηση ανθρώπων που ασχολήθηκαν με τα θέματα της ειδικής αγωγής και έκαναν πράξη τα πορίσματά της μέσα στο περιβάλλον της τάξης.
Γιατί και η δυσλεξία κι πολλά άλλα ζητήματα που αφορούν τους μαθητές μας χρειάζονται κυρίως δασκάλους κι όχι ειδικούς επιστήμονες.

Γιατί δεν σας αρέσει ο Στρος;

2011-05-17T13:37:00.006+03:00

Αυτή η ιστορία του Στρος Καν δεν βολεύει καθόλου. Καμιά πολιτική ορθότητα δεν εξυπηρετεί. Ούτε αυτήν που θέλει τον καπιταλισμό παντού ίδιο κι απαράλλαχτο, σαν να είναι ένα και το αυτό, π.χ να πέσεις θύμα βιασμού στην Καλκούτα ή στη Νέα Υόρκη. Ούτε αυτήν που διατείνεται ότι το κράτος δικαίου είναι μόνο στη φαντασία των ρομαντικών και παντού, όπως στην Ελλάδα, κυριαρχεί η ανομία, η διαφθορά και οι πάσης φύσεως διακρίσεις.Πώς έγινε λοιπόν και βρέθηκε πίσω από τα κάγκελα ένας πανίσχυρος άνδρας με μόνο στοιχείο την καταγγελία μιας μαυρούλας καμαριέρας; Επομένως το κράτος δικαίου δεν είναι νομοτελειακά ίδιο κι όμοιο παντού και υπάρχουν κράτη που δεν έχουν κατεβάσει τα ρολά, στο όνομα του ανάλγητου καπιταλισμού και της αδήριτης κοινωνικής ανισότητας.
Ούτε η συνωμοσιολογική ερμηνεία των πάντων βολεύεται, αφού και εβραίος είναι ο λεγάμενος και εκπρόσωπος του πιο καπιταλιστικού μηχανισμού της υφηλίου και ισχυρότατος πολιτικά και οικονομικά. Είναι πιο εύκολο, βέβαια, να φαντάζεσαι συνωμοσίες εκεί που η στεγνή πραγματικότητα δεν επιδέχεται πολιτική εκμετάλλευση και δεν γίνεται άλλοθι για την καθ'ημάς αποδιοργάνωση κάθε έννοιας νομιμότητας.
Ακόμα ούτε και η γνωστή ευρωπαϊκή σνομπαρία για τον "πολιτικά ορθό φεμινισμό" των ΗΠΑ μπορεί να καγχάσει ελεύθερα. Ο ζωηρούλης Στρος Καν άπλωσε τα χεράκια σε πολλές Ευρωπαίες δήθεν ανεξάρτητες και ισότιμες και κανείς δεν έδωσε μεγάλη σημασία. Κι όμως μια μαυρούλα καμαριέρα βρήκε δίπλα της ένα ολόκληρο κράτος, όταν υπέστη τις...περιποιήσεις του μακρυχέρη.
Ναι, ξέρω, η δημοκρατική ευαισθησία του αμερικανικού κράτους είναι και επιλεκτική και αλλήθωρη και πανταχόθεν αμφισβητούμενη, αλλά εγώ θα προτιμούσα αν ποτέ βρεθεί στο δρόμο μου ένα κτήνος που θεωρεί τους ανθρώπους μέσα κορεσμού των παθών του, να είμαι καμαριέρα στην Αμερική κι ας έψαχναν πίσω από την καταγγελία μου ευρωπαϊκοί κονδυλοφόροι για ροζ σενάρια και μαύρες δολοπλοκίες.

Για ένα φωτεινό κορίτσι που δίνει πανελλήνιες

2011-05-11T11:47:00.006+03:00

Πρώτη μέρα πανελληνίων αύριο. Σε άκουσα λίγο αγχωμένη στο τηλέφωνο: "δεν ξέρω αν έχω προετοιμαστεί επαρκώς", "δεν έχω μάθει τίποτε απέξω", "τι με συμβουλεύετε να κάνω;". Επιστράτευσα το γνωστό όπλο που πάντα βρίσκει το στόχο του με τους εφήβους, το χιούμορ. "Δεν μπορείς να το αποφύγεις, επομένως απόλαυσέ το", "γράψε ένα κείμενο που να το χαρείς εσύ η ίδια πρώτα απ' όλα, διάβασέ το σαν να μην είναι δικό σου και απόλαυσέ το." Πώς να σου πω πως αυτή η...ανορθόδοξη συμβουλή θα έπρεπε να είναι ο βασικός στόχος του μαθήματος της γλωσσικής έκφρασης και ό,τι άλλο σου δόθηκε ως τώρα, ετοιματζίδικα σχεδιαγράμματα, υλικό προς αποστήθιση, προκάτ πρόλογοι και επίλογοι, μασημένες και αφυδατωμένες εκφράσεις, παρακμιακές, πολιτικώς ορθές απόψεις, δεν είναι παρά εμπόδια, οδοφράγματα, που στήθηκαν για να μπλοκάρουν τη δική σου σκέψη, το δικό σου λόγο.
Μη μας κάνεις τη χάρη να κρατήσεις ούτε δευτερόλεπτο τα υπέροχα φτερά σου κλειστά. Τα έφτιαξες την ώρα που εμείς σε νομίζαμε κοτόπουλο και σε μαθαίναμε να μπαίνεις πίσω από φράχτες και σύρματα. Γιατί, να ξέρεις, φωτεινό κορίτσι, οι σκοτεινοί καιροί και οι σκοτεινοί άνθρωποι φοβούνται τα μεγάλα φτερά, τα μεγάλα πετάγματα. Κρατάνε τα κλωσσοπουλάκια στα χαμηλά, ηττημένα, φοβισμένα, ανήμπορα να σηκωθούν έστω μισό εκατοστό πάνω από την προδιαγεγραμμένη πορεία, φροντίζουν να πετσοκόψουν ό,τι μπορεί να απειλήσει την ασφάλεια του κοτετσιού, μυαλό, ζωντάνια, αντίρρηση, χαρά της ζωής, δύναμη.
Ευτυχώς, πολλοί γλιτώνουν. Με την ανθεκτικότητα των πλασμάτων που γεννήθηκαν για τα ψηλά, ξεγελάνε τους φύλακες, κλώθουν τα γερά πανιά για τα ταξίδια, την ώρα που καμώνονται ότι ευτυχία είναι να τσιμπάς καλαμπόκι και μικρά σκουληκάκια στο χώμα.
Κι εμείς οι δάσκαλοι, που μας ορίσανε να σας κρατάμε χαμηλά, ξέρουμε τι κάνετε και κρυφοκαμαρώνουμε την αληθινή σας φύση, σαμποτάρουμε, όσο μπορούμε, τους φράχτες του μυαλού και της ψυχής σας και περιμένουμε τη μέρα που θα καταλάβετε πόσο ψηλά μπορείτε να πετάτε.
Καιρός, λοιπόν, κοριτσάκι, να σου πω την αλήθεια: Αυτά που τώρα βλέπεις μπροστά σου μεγάλα και αξεπέραστα, είναι εκεί μόνο για να δοκιμάσουν τα φτερά σου. Και να χαθούν από μπροστά σου, μόλις τα αγγίξει η "εκλεκτή συγκίνηση" των υψηλών πτήσεων.
Καλή αρχή στο ωραίο ταξίδι!

Η εκδρομή των τριών

2011-05-05T07:55:00.006+03:00

Ξεκινάμε σήμερα το απόγευμα για την καθιερωμένη πια εκδρομή μας στην Αθήνα, τέλος της χρονιάς, με μαθητές από τις δυο πρώτες τάξεις του Γυμνασίου φέτος. Αυτό το είδος εκδρομής δεν καταγράφεται στα επίσημα κατάστιχα, δεν περιλαμβάνει διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία, νοικιασμένα πούλμαν, ταξιδιωτικά γραφεία, συνοδούς καθηγητές. Περιλαμβάνει όμως γονείς, παιδιά και καθηγητές που γίνονται μια παρέα και περιηγούνται τα αξιοθέατα της μεγάλης πόλης, μουσεία, εκπαιδευτικά προγράμματα, Πλανητάριο, θέατρο. Διανυκτέρευση στα σπίτια, δικά μας ή φίλων και συγγενών, μετακίνηση με τα μέσα συγκοινωνίας και ώρες ελεύθερων δραστηριοτήτων για όλους χωρίς το άγχος της επιτήρησης, που καταδυναστεύει τις ζωές των συνοδών καθηγητών και των συνοδευομένων μαθητών, όπου γης.
Αυτό όμως που μου αρέσει περισσότερο εμένα προσωπικά σ' αυτή την εκδρομή-που είναι μια πολύ παλιά συνήθεια του σχολείου μας, που αναβιώσαμε πέρυσι- είναι η συνύπαρξη των τριών μερών της σχολικής κοινότητας, καθηγητών, μαθητών, γονιών.
Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση οι γονείς έχουν πολύ μικρότερη συμμετοχή στα δρώμενα της σχολικής ζωής, όχι επειδή δεν το θέλουν οι ίδιοι, φυσικά, αλλά επειδή οι έφηβοι έχουν ανάγκη όλο και μεγαλύτερης χειραφέτησης από την οικογένεια, όλο και μεγαλύτερης εμπλοκής με τους συνομηλίκους τους. Έτσι, η παρουσία των γονιών τους στο σχολείο συνδέεται μόνο με το "αναγκαίο κακό" της ενημέρωσης για τη φοίτηση και την επίδοση και στη χειρότερη περίπτωση για την κακή διαγωγή και τις ποινές που αυτή επισύρει.
Κι όμως είναι πολύ χρήσιμο και ενδιαφέρον ταυτόχρονα να σπάει κάποτε αυτός ο κανόνας και να αίρεται το εφηβικό εμπάργκο για τους γονείς έστω για μια εκδρομή ή για κάποια παρόμοια δραστηριότητα. Τα οφέλη πολλά, οι γονείς κάνουν παρέα μεταξύ τους και συγχρόνως χαίρονται και τα παιδιά τους, που δεν στερούνται τη δική τους παρέα. Οι καθηγητές απαλλαγμένοι από την ευθύνη της συνοδείας, απολαμβάνουν την εκδρομή περισσότερο και, έχοντας την παρέα των γονιών, αφήνουν τα παιδιά περισσότερο στην ησυχία τους.
Εντάξει, ξέρω πως αυτό δεν μπορεί να κρατήσει για πολλά χρόνια, κάποτε οι μικροί μεγαλώνουν και δεν τρελαίνονται με την προοπτική να πηγαίνουν εκδρομές με τους γονείς τους, μα τουλάχιστον μπορούμε να τους ζητάμε να μας παίρνουν μαζί τους καμιά φορά, με την υπόσχεση να είμαστε φρόνιμοι.

Πάσχα στην Αλαμανιά, έτος 1ο

2011-04-27T07:56:00.007+03:00

Στο χωριό μου, την Αλαμανιά, έγινε ένα πείραμα πεντηκονταετούς και βάλε διάρκειας: "χωριό χωρίς παπά" ήταν το θέμα του και τα αποτελέσματά του δεν θα τα δούμε ποτέ δημοσιευμένα σε επιστημονικό περιοδικό. Αξίζει όμως να τολμήσουμε, έτσι, μια μικρή αναδίφηση σε παλιές αναμνήσεις. Πορείες βραδινές, παπαδιαμάντειας ατμόσφαιρας, σε δύσβατα μονοπάτια, για να βρούμε την πιο κοντινή εκκλησία να κάνουμε κι εμείς Πάσχα. Αργότερα, με τα αυτοκίνητα, διαλέγαμε σαν τους τουρίστες την καλύτερη εκκλησία, τον καλύτερο ψάλτη...
Αξέχαστο ένα Πάσχα στη δεκαετία του '80 αρχές, ακόμα δεν είχαμε κανονικό δρόμο, που μας ήρθε για πρώτη φορά, ο νυν μητροπολίτης Δωρόθεος, ως ιεροκήρυκας, και μας έκανε Επιτάφιο και Ανάσταση, νωρίς το απόγευμα. Αυτό το ζήσαμε σαν μικρό θαύμα, ακόμα κι εμείς οι "αντίχριστοι" φοιτητές του '80, που μόνο στην επανάσταση και στους έρωτες είχαμε το νου μας.
Στα τελευταία χρόνια, ο παπα Γιώργης ερχόταν από την Καππαριά, τη δική του ενορία, και λειτουργούσε. Ποτέ όμως δεν είχαμε τη χαρά να κάνουμε ένα κανονικό Πάσχα με όλο το τελετουργικό των ημερών και τις καθιερωμένες ώρες και μέρες.
Έτσι, η εκκλησία ήταν πιο πολύ για μας χώρος παιχνιδιού και συναντήσεων και η καμπάνα κτύπαγε περισσότερο για να μας καλέσει για κρυφτό και "μήλα" ή επειδή γίνοταν αυτή η ίδια το μοναδικό παιχνίδι της φιλόξενης "παιδικής χαράς"

Η αλήθεια είναι πως αυτή η έλλειψη μάς μεγάλωσε σε ένα καθεστώς ελευθερίας πολύ μεγαλύτερης από αυτήν που απολάμβαναν τα παιδιά της ηλικίας μας στα χωριά και στις μικρές πόλεις. Δεν δίναμε το παρόν στην εκκλησία κάθε Κυριακή, και μόνο το σχολείο στα χρόνια της Χούντας μας υποχρέωνε να περπατάμε 3 ώρες και τις Κυριακές, για να εκκλησιαστούμε. Ήταν τόσο οδυνηρό αυτό το μέτρο, που οι περισσότεροι από μας περάσαμε μια μεγάλη περίοδο στη ζωή μας, που βλέπαμε εκκλησία και αλλάζαμε δρόμο.

Φέτος που για πρώτη φορά είχαμε δικό μας παπά-έναν δραστήριο νέο άνθρωπο, που προσπαθεί να γεφυρώσει ένα χάσμα μισού αιώνα- καταλάβαμε τι χάσαμε όλα αυτά τα χρόνια. Για πρώτη φορά βρεθήκαμε όλοι κάτω από την ίδια στέγη, χαιρετηθήκαμε, κουβεντιάσαμε, αρκετοί μείνανε και για μεζέ και κρασί. Είδαμε τα παιδιά, τα εγγόνια συγχωριανών μας από την Αθήνα, γνωρίσαμε καινούριους ανθρώπους που φιλοξενήθηκαν από συγγενείς και συμπεθέρους. Νιώσαμε ότι ανήκουμε στην ίδια κοινότητα, ότι όπου και να κατοικούμε πια, ο ομφάλιος λώρος με τη γενέθλια γη και τους ανθρώπους της δεν έχει κοπεί και θα μας φέρνει έστω μια φορά το χρόνο κάτω από την ίδια στέγη της Αγίας Μόνης να ψάλλουμε όλο και πιο εύηχα (ελπίζω) το "Ω γλυκύ μου έαρ", ακόμα κι αν αυτό μάλλον με χειμώνα μοιάζει τώρα τελευταία.
Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι το πείραμα αφενός απέτυχε, αν ήθελε να μας αποκόψει οριστικά από την Εκκλησία, ως κοινότητα ανθρώπων, έτσι όπως την όρισαν οι αιώνες. Αφετέρου όμως, ίσως και να πέτυχε να αποδείξει ότι ακόμα κι αν μεγαλώσεις σε ένα χωριό χωρίς παπά, δεν παύεις να πιστεύεις σε θαύματα και να τα απολαμβάνεις όταν συμβαίνουν.

ΥΓ: Αφιερωμένο από καρδιάς στους αδελφούς Αυγουστή και Βασίλη Βουραζέρη για τη συγκίνηση που μοιραστήκαμε το βράδυ του Επιταφίου.

Καλό Πάσχα, κ. Ν.

2011-04-22T07:19:00.005+03:00

Σε συνάντησα ξανά μετά από πολλά χρόνια, ούτε θυμάμαι πόσα, 20,25, πάνω κάτω. Δεν άλλαξες πολύ,κύριε Ν. Έχασες αναπάντεχα τη σύντροφό σου, τα παιδιά σου μεγάλωσαν, ανοίχτηκαν στις ζωές τους. Βρεθήκαμε ξανά στους ίδιους ρόλους της νιότης μας, "ιδιοκτήτη"- ενοικιαστή, στο ίδιο σπίτι, που στέγασε μερικές από τις καλύτερες στιγμές της ζωής μου. Ήπιαμε έναν καφέ και τα είπαμε. Και ξαφνικά, με είδα μέσα από αντικατοπτρισμούς αντίστροφους 30 χρόνια πίσω. Και τι παράξενο, για πρώτη φορά δεν ήμουν μια φιγούρα γραφική, ξένη. Μπορούσα να θυμάμαι τα συνθήματα, τις μαραθώνιες πορείες, τη νεανική αδιαλλαξία, την αστείρευτη ελπίδα σε έναν άλλο κόσμο, χωρίς τη γνωστή στυφή γεύση ενός ανεκπλήρωτου ονείρου. Για πρώτη φορά, εδώ και 25 χρόνια πόνεσα γι' αυτά που είχα αφήσει πίσω μου,πολύ πριν γκρεμιστεί εκείνο το μοιραίο τείχος. Δεν τα αντικατέστησα, κ. Νίκο, απλώς έμαθα κι εγώ να ζω χωρίς ελπίδες και οράματα. Και πάνω που τα είχα θάψει όλα κάτω από πολλά κυβικά σκεπτικισμού, αμφισβήτησης, απόρριψης, βρέθηκα κάτω από τη δική σου στέγη, να μην ξέρω πού να κρύψω την ένδειά μου.
Κατεβαίνεις ακόμα σε πορείες, πορεύεσαι συνειδητά στα ίδια ιδεολογικά μονοπάτια, συμμετέχεις όπου σε καλεί το κόμμα,οι παλιοί σου σύντροφοι. Δεν κλείνεις όμως την πόρτα σου σε αποσυνάγωγους. Δε ρωτάς γιατί και πώς. Δεν κριτικάρεις, δεν απορρίπτεις. Η αλληλεγγύη για σένα έχει όνομα. Τη λένε Λαρίσα, τον άντρα της Γιούρα και έχεις διδάξει τα παιδιά τους με την ίδια ζέση που εκείνοι φροντίζουν εσένα και το σπίτι σου. Και η κομματική σου ταυτότητα έχει όνομα και ζει σε έναν ξενώνα με γέρους συντρόφους που περιέθαλψες με την επιστημονική σου ιδιότητα. Η γηραιά αγωνίστρια που προτίμησε να ζήσει εκεί, αν και έριζαν για πάρτη της ένα σωρό ανιψιές, φαίνεται να είναι το πρότυπό σου.
Πάει καιρός που τα πρότυπά μου δεν βρίσκονται στον κόσμο σου. Από δω κι από κει τα μαζεύω από τα σοκάκια σαν η μάνα τα άτακτα παιδιά. Δεν περίμενα ότι ένα από αυτά με περίμενε στο παλιό φοιτητικό μου σπίτι.
Στο σπίτι σου.
YΓ: Αυτό εδώ για να σου ευχηθώ που δεν πρόλαβα φεύγοντας

Τεστ αφωνίας

2011-04-10T06:46:00.006+03:00

Το τελευταίο διάστημα, μια σοβαρή λαρυγγίτιδα με κατέστησε πιο άφωνη κι από ψάρι. Συνειδητοποίησα λοιπόν ότι η φωνή είναι πολύ πιο σημαντική από όσο πιστεύει ο πολύς κόσμος. Έμπαινα στην τάξη και προσευχόμουν να μη χρειαστεί να βάλω τις φωνές. Έτσι, φρόντιζα να είμαι πολύ διαλλακτική και φιλική, να μην ελέγξω αν έχουν κάνει εργασίες κι αν έχουν διαβάσει, ώστε να μην μπω στον πειρασμό να γκαρίξω και ακουστεί αυτός ο πνιγμένος βρυχηθμός που ήταν πια η φωνή μου. Σαν λιοντάρι που πάει να κατατροπώσει τη ζούγκλα και ξαφνικά ακούγεται σαν βραχνιασμένο γατί. Μια χαψιά θα το κάνουν τα θηρία.
Πώς κάνεις μάθημα χωρίς φωνή; Εξαρτάται. Από την τάξη, το μάθημα και τις ικανότητές σου στην παντομίμα. Εγώ το τρίτο δεν το έχω εξασκήσει. Να σκεφθείτε ότι προσπαθούσα να κάνω μια άσεμνη χειρονομία στους συναδέλφους που δήλωναν ευτυχείς από την αφωνία μου, και δεν ήξερα να την κάνω σωστά! Πήρα μερικά μαθήματα από μερικούς πρόθυμους, αλλά πάλι η χειρονομία μου ήταν πιο ασυνάρτητη κι από τα ελληνικά εκείνου του αξέχαστου Γκμοχ. Κάτι σαν: "Να πάτε όλους πηδήσετε"
Επομένως, αφού δεν τα κατάφερνα στη στοιχειώδη μιμόγλωσσα που την ξέρει κι ο τελευταίος καμένος χούλιγκαν, τι ελπίδες είχα να ανταποκριθώ στο υψηλό γλωσσικό επίπεδο ενός Σοφοκλή, ενός Ευριπίδη; Πώς να δείξεις με χειρονομίες το "έρως ανίκατε μάχαν" ή το "εγώ είμαι η Ελένη, μια καλή και τίμια γυναίκα, με παρεξηγήσατε...";
Κατέφυγα λοιπόν στη βοήθεια των μαθητών μου. Ό,τι και να πεις για τους μαθητές είναι οι μόνοι που δεν πανηγύρισαν με την αφωνία μου. Αν και στην τάξη επικρατούσε άκρα του τάφου σιωπή-γιατί και οι ίδιοι "παρασύρονταν" και ψιθύριζαν σαν κι εμένα- στην πραγματικότητα δούλευε σαν κυψέλη. Ανέπτυξα μια πολύ εποικοδομητική αλληλογραφία με τον καθένα χωριστά, περνώντας από θρανίο σε θρανίο. Ένα ιδιότυπο chat με τα δικά τους δεδομένα. Έτσι ο καθένας είχε την ευκαιρία να μου απαντήσει σε ερωτήσεις φτιαγμένες στα μέτρα του και να ανεβάσει το σκορ του, ανάλογα με τη γρηγοράδα και την αποτελεσματικότητά του στο γραπτό λόγο. Ευτυχώς η αφωνία τελείωσε πριν να μεθοδευτούν επιβραδυντικές τακτικές.
Εντάξει με τους μεγάλους του λυκείου, αν εξαιρέσουμε κάτι χεράκια που πονούσαν από το γράψιμο, καλά τα πήγαμε. Με τα πρωτάκια στην ιστορία τι κάνουμε που, αν δεν μου κάνουν 20 ερωτήσεις τη μέρα, μαραζώνουν; Ε, μ' αυτά κατάλαβα πως δεν είναι και τόσο απαραίτητο τελικά το βασικό εργαλείο της φωνής για έναν δάσκαλο με πρόθυμους μαθητές. Ο πίνακας έγινε πεδίο ανταλλαγής πληροφοριών, αποριών, σπαζοκεφαλιών. Ένα γήπεδο έγινε που όλοι έπαιζαν μπάλα και εγώ παρακολουθούσα σαν λουφαδόρος προπονητής.
Η αφωνία μου, λοιπόν, ήταν μια δοκιμασία για τους καλούς μου συναδέλφους, τον άντρα μου-που ακόμα με προτρέπει να μη μιλάω, ανησυχώντας προφανώς μην ξανακυλήσω- αλλά κυρίως για μένα την ίδια. Μου έδειξε ότι τίποτε δεν είναι δεδομένο στη σχολική τάξη και τίποτα αδοκίμαστο.
Αρκεί να ξέρεις από μπάλα.

Ομαδικές εργασίες στο Νέο Λύκειο : ένα πρότζεκ για δυνατούς λύτες

2011-04-03T12:23:00.007+03:00

Οι ομαδικές συνθετικές εργασίες δεν είναι καινούριο φρούτο στην εκπαίδευση. Εδώ και χρόνια υπάρχουν στη σχολική ζωή, από τότε που κανείς δεν γνώριζε τη λέξη πρότζεκτ. Σχολικές εφημερίδες και περιοδικά, συλλογή λαογραφικού υλικού, έρευνα περιβαλλοντικών και ιστορικών θεμάτων, είναι μερικά από τα αντικείμενα που μας απασχόλησαν κατά καιρούς με τους μαθητές μου και είχαμε τη χαρά να συμμετέχουμε στην υλοποίησή τους. Στην πραγματικότητα, δεν υπήρξε ούτε μία χρονιά στη μέχρι τώρα πορεία μου, που να μην είχα κάποια ομαδική εργασία υπό την επίβλεψή μου, όπως και πολλοί άλλοι συνάδελφοι, χωρίς να μας υποχρεώνει κανείς. Τα οφέλη πολλά, αλλά ποτέ μέσα σ' αυτά δεν συγκαταλέγοταν ο βαθμός. Μπορεί η συμμετοχή να "μέτραγε" θετικά για την εικόνα του μαθητή, αλλά δεν κοστολογούνταν ούτε αυτή ούτε το αποτέλεσμά της. Κι έτσι το αποτέλεσμα, σαν το φαγάκι που γίνεται με κέφι και έμπνευση, έτρεφε μικρούς και μεγάλους και καμιά φορά μοιράζοταν και στον υπόλοιπο κόσμο.
Και τώρα η ομαδική εργασία γίνεται τυπικό υποχρεωτικό μάθημα, με δίωρη εβδομαδιαία διάρκεια και βαθμολόγηση ατομική και ομαδική. Μάλιστα, ακούστηκε από επίσημα χείλη ότι γίνεται ένα είδος "πτυχιακής", με αποφασιστικό ρόλο στην εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Επομένως,οι μαθητές του Νέου Λυκείου καλούνται να μάθουν σε ηλικία 15 ετών: α) να συνεργάζονται, ενώ μέχρι τώρα όλη η εκπαίδευσή τους βασίζοταν στην ατομική επίδοση και αξιολόγηση, β) να ερευνούν κριτικά ένα θέμα, ενώ μέχρι τώρα παπαγάλιζαν, ως επί το πλείστον, έτοιμη γνώση και γ) να συνθέτουν ένα πόνημα που δεν είναι συρραφή των πηγών, αλλά εμπεριέχει τη δική τους άποψη, ενώ μέχρι τώρα δεν τους ζητήθηκε ποτέ να εκφράσουν αυτή την άποψη, αν ήταν διαφορετική ή αντίθετη από αυτήν του σχολικού εγχειριδίου. Κάλλιο αργά παρά ποτέ,θα μπορούσε να πει κάποιος, αλλά δεν θα έπρεπε τουλάχιστον να αρχίσει η καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων από το δημοτικό σχολείο, προτού εξαρτηθεί από αυτές το μέλλον των μαθητών;
Επιπλέον, καθοριστικό στοιχείο για τη διεξαγωγή οποιασδήποτε συνθετικής εργασίας ατομικής ή ομαδικής είναι η παροχή μέσων, υλικών και χώρων. Σχολική βιβλιοθήκη, υπολογιστές, διαδίκτυο, φωτοτυπικό χαρτί, εργαστήρια, έξοδα και μέσα μετακίνησης, κάμερες κλπ. Μέχρι τώρα, αυτά όλα επαφίενται στον πατριωτισμό εκπαιδευτικών και γονέων των μαθητών. Για παράδειγμα, ένα ωραίο πρότζεκτ για την παιδική εργασία στην Αγγλία κατά το 19ο αιώνα, που δουλέψαμε με τους μαθητές μου στην Αθήνα, πριν από 4 χρόνια περίπου, χρειάστηκε τα λάπτοπ των μαθητών μου, τη σύνδεση και τους εκτυπωτές των γονιών τους, ακόμα και για την παρουσίαση στο σχολείο. Από Σεπτέμβριο λοιπόν θα πρέπει οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί να συμπεριλάβουν και όλα τα προαπαιτούμενα για τις εργασίες, μια και τα σχολεία δεν θα είναι σε θέση ούτε φωτοτυπικό χαρτί να εξασφαλίσουν. Άλλωστε, μήπως έγινε μέχρι τώρα καμιά έρευνα για το πόσα σχολεία δεν διαθέτουν σοβαρή σχολική βιβλιοθήκη, ούτε υπολογιστές επαρκείς για τέτοιες δραστηριότητες;
Το πιο σημαντικό όμως για να λειτουργήσει επωφελώς για τους μαθητές αυτή η διαδικασία, όσο και να ακούγεται παράδοξο, είναι ο χρόνος.
Αν δεν έχουν χρόνο να ερευνήσουν στο σχολείο, να συσκεφθούν,να συνεργαστούν με τον επιβλέποντα καθηγητή, να γίνει ουσιαστική αυτή η επίβλεψη και η καθοδήγηση, δεν θα αποφύγουμε τις "έτοιμοπαράδοτες λύσεις", που σίγουρα θα μαγειρεύονται τώρα στα καζάνια της παραπαιδείας, ούτε θα γλιτώσουν οι λιγότερο εύποροι ή οι λιγότερο ευσυνείδητοι παιδαγωγικώς γονείς το φόρτο να "βοηθήσουν" τα βλαστάρια τους, για να πάρουν έναν καλό βαθμό στην εργασία.
Χρόνο όμως πού θα βρουν αυτά τα παιδιά; Ασφυκτικό το νέο πρόγραμμα, ένα δίωρο τη βδομάδα, δεν φτάνει ούτε για το ελάχιστο της δουλειάς και μόλις τελειώσει η σχολική μέρα, θα τρέχουν πάλι στα φροντιστήρια, για να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις του Νέου Λυκείου. Και ο φαύλος κύκλος καλά κρατεί, με επαυξημένες τις περιδινήσεις του για τους μαθητές του Νέου Λυκείου.
Μήπως, όμως,όλα αυτά είναι μια αρχή, ένα μικρό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, και εμείς οι βολεμένοι καθηγητές αντιστεκόμαστε και σ΄αυτό, όπως και σε κάθε αλλαγή, και θέλουμε να μείνουν όλα στο ίδιο τέλμα, που είναι ο βιότοπός μας;
Μπορεί.
Δοκιμάστε μας λοιπόν.
Αλλάξτε το τοπίο με μια απλή κίνηση: Καθιερώστε το ολοήμερο σχολείο. Για όλες τις βαθμίδες. Είναι προεκλογική σας εξαγγελία άλλωστε.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και το πρόγραμμα του Νέου Λυκείου,που πάσχει σε πολλά,ακόμα και οι ομαδικές εργασίες και η αξιολόγηση θα βρουν χώρο και χρόνο να ανθίσουν. Γιατί κανείς δεν θα προλαβαίνει πια να πάει φροντιστήριο ή να κάνει ιδιαίτερα και γιατί κανείς δεν θα ανεχθεί να βγει αγράμματο το παιδί του από το σχολείο.
Όποιο σύστημα και να εφαρμόσετε, όσο συντηρείτε την παραπαιδεία ως αναγκαίο κακό, θα φαλκιδεύεται κάθε προσπάθεια ουσιαστικής αναγέννησης της παιδείας.
Εκτός αν έχετε και σεις κατά νου το επιχείρημα των προστατών της γουνοποιΐας: "δίνει δουλειά σε πολλές οικογένειες".
Ως πότε όμως μια τέτοια δικαιολογία θα εξαγοράζει τόσο αθώο αίμα;

Πρωταπριλιάτικο Νέο Λύκειο

2011-04-01T17:02:00.005+03:00

Αχ, κυρία Υπουργέ μου, θερμά σας ευχαριστώ!
Το περίμενα χρόνια, αγωνιούσα, αλλά να που ήρθε στην κατάλληλη στιγμή.
Επιτέλους, οι μαθητές θα πάψουν να είναι παπαγάλοι. Γιατί; Μα, θα κάνουν εργασίες ομαδικές 2 φορές το χρόνο και θα τις βάζουν στο διαδίκτυο, για να μην τους τις κλέβουν!
Και τα φροντιστήρια θα καταργηθούν, γιατί τώρα θα μετράνε και οι επιδόσεις στο λύκειο, σε όλες τις τάξεις. Και ακόμη κι όταν θα μπαίνουν στο πανεπιστήμιο, πάλι θα δίνουν εξετάσεις για το πανεπιστήμιο!
Και αυτό το Νέο Λύκειο θα έχει 3 κατευθύνσεις, ενώ το παλιό είχε τρεις και θα αρχίζουν από τη Β΄Λυκείου, ενώ μέχρι τώρα άρχιζαν από τη Β΄Λυκείου.
Και τα παιδιά θα έχουν ελεύθερο χρόνο, γιατί τώρα τα μαθήματα θα μειωθούν και θα αυξηθούν μόνο οι ώρες των όσων απομείνουν.
Και θα είναι πιο μορφωμένα τα παιδιά, γιατί θα κάνουν μαθήματα μεγάλης εξειδίκευσης στο λύκειο, που ως γνωστόν προάγουν τη γενική παιδεία.
Α, και όλα αυτά πολύ αντικειμενικά και αδιάβλητα θα είναι, γιατί, ως γνωστόν, στα σχολεία και στα πανεπιστήμια δεν υπάρχουν παρά αδέκαστοι και αδιάβλητοι δάσκαλοι.
Το μυστικό για να τα καταλάβεις όλα αυτά με τη μία είναι εκείνο το καινούριο μάθημα που βάλατε στο Λύκειο, η Λογική. Μόλις μας το φέρατε, αμέσως έλαμψε ο νους μας και είδαμε το φως της γνώσης.
Διατελούμε ευγνώμονες

Με τη γιαγιά την Ανεστασία

2011-03-30T11:42:00.006+03:00

-Δεν ξέρω γιατί με γυρεύεις ακόμα και με ρωτάς. Νόμιζα πως μεγάλωσες κι όταν μεγαλώνουνε οι ανθρώποι κοιτάζουνε τη δουλειά τους και δε ρωτάνε συνέχεια τα ίδια και τα ίδια. Αντί να με ρωτάς για τούτο και για κείνο και να μη μ’ αφήνεις να σαλαγιάσω, βγες στον κήπο, βάλε δυο ρίζες ντομάτα, ξεβοτάνισε τα φυντάνια, να ‘χεις καμιά σαλάτα, άσπρισε το κοτέτσι να μη ψοφούν οι κότες και μάζεψε χαμομήλι και καμιά ξ'νάδα για φουρτάλια.
-Γιαγιά, τα πράματα σκούρυναν πολύ. Μου έλεγες πως βρήκαμε χρυσά χρόνια και πως όλο θέλουμε καινούρια πράματα και πετάμε τα παλιά, το φαΐ, το ρούχο, τα έπιπλα, ακόμα και τους ανθρώπους, έλεγες, τους αλλάζουμε εύκολα, μόλις "παλιώσουν". Τώρα τέλειωσαν μάλλον αυτά τα χρόνια και πηγαίνουμε πίσω ολοταχώς στα δικά σου, τα στερημένα, γι' αυτό σε μελετάω όλο και πιο πολύ τον τελευταίο καιρό.
- Ε, αφού με θυμάσαι τόσο πολύ, θα πει πως κάτι καλό σου έμαθα κι εγώ, όταν ήμουνα μαζί σ'. Άνοιξε το παλιό σεντούκι και θα τα βρεις. Τίποτα δεν πήρα μαζί μ', γιόκα μ', όλα εκεί έχουν μείνει. Η προκοσύνη και η αβαρεσιά είναι απάνω απάνω. Θυμάσαι παραμονή του θανάτου μου που έβαλα μαϊντανό φυντάνι; Τι έγινε κέντρισε ή τον αφήσατε απότιστο; Θυμάσαι που όσο με βάσταγαν τα ποδάρια μου πηγαίναμε μαζί στο βουνό για χόρτα ή για μανίτες; Και μετά στο γυρισμό έπαιρνα και κανένα αθμάρι ή φρύγανο για προσάναμμα; Είπα ποτέ πως βαριέμαι; Έχετε τη γη σας. Αν είσαστε προκομμένοι και αβάρετοι όχι μόνο δεν θα πεινάσετε, μα τα καλά που θα σας δώσει, θα είναι πιο ακριβά κι απ' το μάλαμα στα χρόνια που έρχονται. Βάλτε το μυαλό σας να δουλέψ', τόσα γράμματα μάθατε, κάπως καλύτερα μπορείτε να κονομηθείτε από μας, που δεν ξέραμε τίποτα.
-Δεν ξέρω πια αν μπορούμε, γιαγιούλα. Αχρηστευθήκαμε, ξεμάθαμε από δουλειά. Μας έφαγε το καθισιό, όλο διαβάζαμε. Τώρα βγαίνω λίγο στον κήπο και πιάνομαι.
-Όχι όπως ξέρατε, αλλά όπως βρήκατε, λέμε εμείς οι παλιοί. Κι ο καθένας με τη δύναμή του και τα χούγια του. Εσείς οι γυναίκες ξεχάσατε το νοικοκυριό. Θαρρείτε πως νοικοκυριό είναι να βάζεις πλυντήρια και να ψήνεις κατεψυγμένα φαγιά στο φούρνο. Μωρ'σείς, πετ΄νομαρούσες, νοικοκυριό είναι πρώτα πρώτα το καλό κουμάντο, η οικονομία. Όχι όλο φάπα φούπα τα λεφτά και όλο πέταμα και άλλαμα τα πάντα. Οι ντουλάπες σας είναι γεμάτες με σχεδόν αφόρετα ρούχα και παπούτσια, τα ψυγεία σας με φαγιά που τα τρώνε οι σκύλοι και οι γάτες και δίνετε λεφτά ακόμα και για να σας σκουπίσουν το σπίτι σας και να φάτε ένα μαγειρεμένο φαΐ. Μετά, νοικοκυριό είναι να μην αφήνετε τίποτα να πάει χαμένο, από τα αποφάγια και τα φλούδια που τα δίνετε στις κότες και στα ζώα, μέχρι το φαΐ που περίσσεψε και το γυρίζετε με μια σάλτσα και γίνεται πιο νόστιμο κι από το φρέσκο. Να μην αφήνετε τους καρπούς σας να σαπίζουνε. Τόσα σύκα και αμύγδαλα κι αγοράζετε ραντισμένους "ξηρούς καρπούς", τόσες ελιές και μερικοί ακόμα τις αφήνουν αμάζευτες. Άσε που δεν βάζουνε δυο μαρούλια και δυο κότες και τα αγοράζουνε όλα από το "σούπερ". Ε, πού να φτάσουνε κι αυτά τα λεφτά;
-Μα η ζωή μας είναι πια αλλιώς. Δεν ζούμε στην εποχή σου. Έχουμε ανάγκες άλλες. Θέλουμε πράματα που ούτε τα είχες δει όσο ζούσες, μηχανήματα, φάρμακα, θέλουμε να περιποιόμαστε εμείς οι γυναίκες, να ταξιδεύουμε, να σπουδάζουμε τα παιδιά μας.
-Και σ' αυτά το παρακάνατε. Εσένα, Τασούλα, πόσα φροντιστήρια σου πληρώσανε για να μάθεις γράμματα; Μόνη σου δεν στρωνόσουνα και διάβαζες με τη λάμπα; Τώρα γιατί κάθε παιδί θέλει μια περιουσία σε φροντιστήρια; Τίποτε δεν κάνετε οι δασκάλοι; Τουλάιστο τώρα θα δίνουν πιο πολύ σημασία στο σχολείο, αφού δεν θα έχουνε φροντιστήρια.
Κι όσο για τα μηχανήματα, εγγόνα μ', πολύ έχετε πέσει απάνω τους και ξεχάσατε τ'ς ανθρώποι σας. Για κλείστε και κανένα κουμπί, μπας και βρεθείτε μεταξύ σας πάλι. Βρε σεις, ξέρετε τι βάσανα περάσαμε εμείς; Φτώχειες, ορφάνιες, αρρώστιες, πολέμοι, τι κάναμε; Ακουμπούσαμε στο διπλανό μας, κόρη μ', δεν κλεινόμαστε σ' ένα δωμάτιο μπροστά σε ένα κουτί να μας έρθ' λωλάδα.
-Γιαγιά, δεν είναι μόνο αυτό. Στη χώρα μας έγιναν σημεία και τέρατα και βρίσκεται στο χείλος της χρεοκοπίας. Κάποιοι κλέψανε τα λεφτά όλων μας και τη βγάζουν καθαρή. Είμαστε όλοι πολύ θυμωμένοι με τους πολιτικούς με τους κλέφτες και νιώθουμε αδικημένοι και τρομαγμένοι. Ανησυχούμε πολύ για μας και για τα παιδιά μας.
-Α καλώς τηνε κι ας άργησε! Βρε συ, όταν το '81 χτύπαγες τις καμπάνες που βγήκε το ΠΑΣΟΚ τι σου'λεγα; Δε σου 'λεγα πως κανείς δεν θα σας δώσει να φάτε, αν δεν κουνήσετε τα χέρια σας; Τι νομίζετε ότι όσα σας έδιναν χωρίς να τα κερδίζετε με τον ίδρο σας κάποια μέρα δεν θα τα πληρώνατε; "Φάε,γάτη μ', το λαρδί κι απ' την πλάτη σου θα βγει" λέει μια παροιμία. Αφήσατε τα χωράφια, τα βαπόρια, τις τέχνες και ψάξατε για τα ακοπίαστα. Όσο ζούσα λέγατε πως δεν είχε δουλειές και ήρθανε αυτοί οι φουκαράδες από τα ξένα και ξαφνικά βρεθήκανε άφθονες δουλειές: Μαζευτήκανε ελιές και σταφύλια, χτιστήκανε β'λιάστρες στις αμασιές και ωραία πετρόχτιστα σπίτια.
Όσο για τους κλέφτες, αν είναι όπως τα λες, μη ρίξετε τον ψήφο τουλάιστο στα ίδια κόμματα που τους κρύβουνε, γιατί μέχρι τώρα αυτό κάνετε. Φωνάζετε και μετά ξανά στα ίδια. Μου έλεγες παλιά πώς μπορούσα να ψηφίζω Καραμαλή ενώ ήμουνα φτωχιά. Εγώ δεν περίμενα τον Καραμαλή να με ζήσει, αλλά δεν θα τον άφηνα και να με κλέβ'. Θα του έκανα το κεφάλι να πιν' οι κότες νερό, που λέει ο λόγος. Μην ξεχνάς ότι πήρα του "μουρλού",του Σταύρου το μαχαίρ', όταν μέθυσε και κυνηγούσε να σκοτώσει όποιον εύρισκε. Αλλά εγώ ήμ'νε Μανέταινα, όρμηξα και τ' τ' άρπαξα και τό ριξα στ' Απούτ'.
Εσείς τώρα τι σόι ούρια είσαστε που ξαναψηφίζετε αυτούς που λέτε ότι σας κλέψανε; Μήπως δεν ξεχωρίζ'τε τον κλέφτ' απ' το νοικοκύρ' εκεί στον απάνω κόσμο;
-Εντάξει. Πες εμείς χαλάσαμε. Σκαρτέψαμε. Τα παιδιά μας τι φταίνε να την πληρώσουνε;
-Μπορεί να μην έχετε να εξασφαλίσετε τα παιδιά σας, όπως θα θέλατε, αλλά τουλάιστο αυτά δεν θα προλάβ'νε να χαλάσουνε. Θα μάθουνε δουλειές, θα δούνε τι αξίζει η γη, οι τέχνες, τα γράμματα που σε κάνουνε έξυπνο και φαούδι στη δουλειά κι όχι κοιμούμενο και τεμπέλη. Θα δεις τι μαϊτζέβελα πράματα θα κάνουν όταν πάψουν να τα βρίσκουν όλα έτοιμα. Θα δείτε πως αυτά θα πιάσουνε το νήμα από κει που το αφήσαμε εμείς οι προπαππούδες και οι παππούδες και θα κερδίσουνε τη ζωή καλύτερα από σας. Θα πάνε τόσο μπροστά που ούτε την αποδιαλαή τους δεν θα βλέπετε σε λίγα χρόνια. Φτάν' να μη τα νταντεύετε σαν να είναι μωρά και τα κακομαθαίνετε.
Ίσα τώρα, βγόδωνε, μεσημεριάστηκες στο μηχάνημα, έχ'ς και δουλειές.
Α, και μη ξεχάσεις να βάλεις πολλά φυντάνια βασιλ'κό φέτος. Θα μοσκοβολάνε όταν πίνουμε καφέ τα χαράματα στην αυλή, προκομμένο μ'.

Καλό ταξίδι μπαρμπα- Δημητρή

2011-03-27T08:31:00.008+03:00

Ο μπαρμπα-Δημήτρης, το Δημητρί, όπως τον λέγαμε, ήταν ο δικός μας μπακάλης. Είχαμε, βλέπεις, την τύχη να μεγαλώσουμε σε μια εποχή που όλες οι συναλλαγές γίνονταν μεταξύ προσώπων, όχι μεταξύ προϊόντων, ραφιών και ταμείων. Τότε ο Γιαλός ήταν πολύ μακριά από το χωριό μας και έπρεπε να μείνουμε εκεί όλη τη μέρα, γιατί τα σχολεία εκείνη την εποχή δεν λειτουργούσαν μόνο έξι ώρες τη μέρα, πέντε μέρες την εβδομάδα. Ήμασταν, λοιπόν, εμείς τα "μακρινά παιδιά" της Αλαμανιάς και της Αγιά Μαρίνας, οι καθημερινοί πελάτες του μπαρμπα- Δημητρή, είχαμε δεν είχαμε να ψωνίσουμε. Πηγαίναμε εκεί στον χωριανό μας και ήταν σαν να βρίσκαμε άσυλο στο μαγαζί του. Αφήναμε τις βαριές σάκες, τα ψώνια από άλλα μαγαζιά, καθόμασταν στις καρέκλες και ακούγαμε τα αστεία και τα πειράγματά του. Γιατί το Δημητρί ήταν ο πιο κεφάτος μπακάλης όλων των εποχών. Πιο πολύ ενδιαφέροταν να σου πιάσει κουβέντα και να σου πει ιστορίες από τα παλιά, παρά να σου πουλήσει κάτι. Εμένα πάντα άρχιζε να μου λέει για τη "μελαχρινή", τη μάνα μου, που σε ένα γλέντι Πρωτομαγιάς, στο χωράφι μας, έχυσε μια ολόκληρη νταμιζάνα κρασί, για να μην το πιουν και μεθύσουν κι άλλο. Το φύσαγε και δεν κρύωνε, για 40 χρόνια, που το άτιμο, η μελαχρινή, τους ξεγέλασε ότι τέλειωσε το κρασί και είχε ποτίσει με αυτό όλο το στάβλο, μέχρι στα υποδήματα του πατέρα μου είχε ρίξει και έτσι μάλλον αποκαλύφθηκε...το έγκλημα.
Ευτυχώς όμως ο μπαρμπα-Δημητρής το χόρτασε το κρασάκι, το γλέντι και τις παρέες, γι' αυτό τώρα ταξιδεύει ευχαριστημένος για τον άλλο κόσμο, έχοντας ξοδέψει όλη τη χαρά της ζωής, την αγάπη, την καλοσύνη σ' αυτόν εδώ τον προσωρινό.
Δεν θέλω να κλείσω αυτόν το μικρό αποχαιρετισμό, χωρίς να θυμηθώ πόση εντύπωση μου έκανε η σχέση του με τον παραγιό του τον Ρομπέρτο, που τον είχε στο μαγαζί από τον πρώτο καιρό που ήρθαν μετανάστες στο νησί και δεν τηρούσε την "απόσταση" που είχαμε και έχουμε όλοι ως προς τους ξένους, ακόμα κι αν δεν είμαστε εχθρικοί απέναντί τους. Με τον Ρομπέρτο έκανε παρέα, καλαμπούριζαν και πειράζονταν σαν παλιόφιλοι και δεν είναι τυχαίο που αυτό το παιδί είναι πια δικός μας άνθρωπος και όχι ξένος.
Είχε κι αυτός την τύχη να βρεθεί στο ίδιο άσυλο που βρεθήκαμε κι εμείς, οι μικροί "εσωτερικοί μετανάστες" του Γιαλού.
Καλό σου ταξίδι, μπαρμπα- Δημητρή.
Θα σε θυμόμαστε...

Ένα μικρό παραμύθι που μου διάβασαν σήμερα

2011-03-23T19:37:00.005+02:00

Έβδομη διδακτική ώρα μιας μέρας όχι από τις καλύτερες που θα έχω να θυμάμαι. Μαθητικές απερισκεψίες, ποινές, διαμαρτυρίες, ένταση. Υπάρχουν κι αυτά στη ζωή ενός σχολείου, αλλά όταν συμβαίνουν, σε καταπονούν τόσο πολύ ψυχικά, που θα προτιμούσες να είχες 10 συνεχόμενες ώρες μάθημα. Μ' αυτή τη διάθεση λοιπόν μπήκα στα πρωτάκια μου την έβδομη ώρα και, φυσικά, συζητήσαμε πρώτα λίγο την "καυτή επικαιρότητα", μετά περάσαμε στις εργασίες. Αυτή τη δουλειά-ακρόαση εργασιών- θα πλήρωνα για να την κάνω, ακόμα κι αν ήμουνα τόσο λιώμα, όπως σήμερα. Κάθεσαι αναπαυτικά και διάφοροι παραμυθάδες, αφηγητές, ρήτορες και προφήτες, αναλαμβάνουν να σε διασκεδάσουν, να σε ηρεμήσουν ή αντίθετα να σε προβληματίσουν και να σε ανησυχήσουν. Δεν πειράζει, και τα δυο είναι καλά,γιατί δεν ξέρεις τι σε περιμένει κι έχει σασπένς το πράγμα.
Σήμερα ήμασταν στη θεματική ενότητα που περιλαμβάνει ιστορίες με ζώα, στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Είχαμε λοιπόν να γράψουμε ιστορίες με ζώα- το α΄πληθυντικό είναι της συμπαθείας, γιατί εγώ δεν είχα να γράψω τίποτα, ευτυχώς.
Κι αρχίζει η παραμυθο-ζωο-παρέλαση. Σκυλιά που σκαρφαλώνουν σε βουνά και σώζουν τα γκρεμοτσακισμένα αφεντικά τους κι άλλα παράξενα που δεν θέλουν να έχουν αφεντικό, αλλά υπερασπίζονται με την ίδια θέρμη παιδιά και πρόβατα από το λύκο. Λαγοί που θυσιάζονται για τα λαγουδάκια τους και γάτες για τα γατιά τους...
Και ξαφνικά, μια ιστορία σπάει τους κανόνες της αφήγησης. Το σκηνικό υγρό και αέρινο. Ένα ψάρι, ένα πουλί. Ένας αταίριαστος έρωτας, μια παράξενη συγκατοίκηση. Το σπίτι με τα θεμέλια στο νερό και τη στέγη ανοιχτή στον αέρα.
Και όλη η κούραση και η ένταση "βούλιαξαν" όπως οι τοίχοι του σπιτιού και κολυμπήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

Κρατική Τηλε-ό(ρ)αση- Παγκόσμια ημέρα ποίησης

2011-03-21T19:29:00.007+02:00

Πέρασα το απόγευμά μου με ένα γέρο ποιητή. Με υποδέχτηκε στο σπίτι του, ένα γέρικο ποιητικό σπίτι με έναν κήπο "του θανάτου". Μου έφτιαξε καφέ σε ένα ηλεκτρικό μπρίκι. Μίλησε για τις βιογραφίες που δεν είναι λογοτεχνία, για τη φιλοδοξία της δημιουργίας που δεν είναι δημιουργία, για τον Φλωμπέρ που είναι καλύτερος επιστολογράφος από λογοτέχνης. Μου διάβασε λίγες αράδες από διάφορα βιβλιαράκια και μου έδειξε ωραίες βιβλιοδεσίες χρωματιστές. Μετά βγήκαμε στον κήπο, ταΐσαμε κάτι αρρωστιάρικα γατιά. Μάλιστα ένα ετοιμοθάνατο το αφουγκραστήκαμε κιόλας μαζί. Παρακάτω μιλήσαμε για λουλούδια-χαρτάκια, λουλούδια-τζίνια, φάγαμε μερικές ρώγες σταφύλι. Είδαμε τάφους ζώων και νεκρών φυτών. Μετά χωθήκαμε στις αποθήκες, μύριζε μούχλα, αλλά ήταν ωραίο να ψάχνεις τις παλιατζούρες και να διαβάζεις χειρόγραφα φύλλα που τράβηξες τυχαία από ένα χαρτόκουτο. Μου είπε τα πιο σοβαρά σαν αστεία. Πως όλοι οι φίλοι του είναι νεκροί. Ο Μπονιουέλ, ο Φλωμπέρ. Τους μιλάει όμως όποτε θέλει αυτός. Μου είπε για το λεξικό του Ραγκαβή που το λατρεύει γιατί βρίσκει τις λέξεις πριν φτάσουν στο τελικό τους σχήμα. Ένα λεξικό...ρευστό.
Μετά πήρε μια καθαρή ταβανόβουρτσα και ξεσκόνισε το πορτραίτο του παππού του:
-Θα το ευχαριστιέται τώρα η ψυχούλα του; Α, μπα, δεν υπάρχει τίποτα. Μα αν υπήρχε θα το ευχαριστιόταν.

Ε. Χ. Γονατάς. Ποιητής.Νεκρός από το 2006. Συναντηθήκαμε πριν από λίγο στο Παρασκήνιο της ΕΤ1, με συνέργεια Εύας Στεφανή.
Θα ευχαριστήθηκε η ψυχούλα του;
Εδώ πάντως υπάρχει ακόμη η ποίηση που μου άφησε.

Οι συγχωνεύσεις χωρίς πολεμικές ιαχές

2011-03-19T15:24:00.008+02:00

Συγχωνεύσεις σχολείων. Για τους μεν, αναγκαία λύση για εξοικονόμηση χρημάτων και καλύτερη ποιότητα εκπαίδευσης, για τους δε, περικοπές αναγκαστικές λόγω ΔΝΤ, εις βάρος της παιδείας, των μαθητών, των καθηγητών.
Το γνωστό σκοινί που θα το τραβήξει, όπως πάντα, ο ισχυρότερος και ο άλλος θα βρεθεί σωρό-κουβάρι στο έδαφος. Μια αντιπαράθεση χωρίς καμιά διάθεση συνεννόησης, μεταξύ ορκισμένων αντιπάλων, του κράτους και των πολιτών, του Υπουργείου και των φορέων της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Ναι, υπάρχουν σχολεία που θα μπορούσαν να συγχωνευθούν με άλλα μεγαλύτερα ή να καταργηθούν. Δεν είναι πάντα η αποκέντρωση όρος για σωστή εκπαίδευση. Δεν είναι σωστό να κατακερματίζεις τους πόρους που επενδύεις ως κράτος και να έχεις λειψές υποδομές, εκεί που θα μπορούσες να έχεις σχολεία εξοπλισμένα, φροντισμένα, ικανά να ανταποκριθούν στις σύγχρονες ανάγκες μιας, έτσι κι αλλιώς, πανάκριβης παιδείας. Και, ναι, ας το πούμε επιτέλους, είναι προτιμότερο ένα σχολείο με 300 μαθητές, παρά ένα με 45. Και ο πολύ μικρός αριθμός μαθητών δημιουργεί προβλήματα, όπως ο πολύ μεγάλος. Ένα ολιγάριθμο μαθητικό δυναμικό στερείται τη ζωντάνια, την αλληλεπίδραση, τα κίνητρα που σου δίνει μια δυναμική και ευάριθμη σχολική κοινότητα.
Από την άλλη όμως, δεν μπορείς στο όνομα της οικονομίας να φτιάχνεις σχολεία- τέρατα μέσα σε ασφυκτικές κτιριακές συνθήκες. Γρήγορα αυτά θα γίνουν εστίες κοινωνικής έντασης, μαθητικής παραβατικότητας και ανεξέλεγκτων εξεγέρσεων, καθώς η κοινωνία γύρω τους θα αγριεύει και οι νέοι θα δέχονται πρώτοι τις συνέπειές της.
Έτσι, θα διαπιστώσουν οι σημερινοί επιτελείς των αλλαγών αυτών ότι θα τους χρειαστούν πολύ περισσότεροι πόροι για να διοικήσουν σωστά τέτοια σχολεία-μεγαθήρια και κάποιοι πάλι στο άμεσο μέλλον θα προτείνουν την αντίστροφη πορεία, την αποκέντρωση, για να αρθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις στην παιδεία και στην κοινωνία.
Δεν είναι ασφαλώς πανάκεια οι μικρότερες σχολικές μονάδες για τα προβλήματα βίας και παραβατικότητας, αλλά για όσους έχουν σχέση με την εκπαίδευση, είναι το καλύτερο αντίδοτο, αφού δίνουν τη δυνατότητα στους δασκάλους να γνωρίζουν τους μαθητές τους και τις οικογένειές τους και να μπορούν να ασκήσουν τον παιδαγωγικό τους ρόλο πολύ πιο αποτελεσματικά. Ειδικά όταν ένα σχολείο αντιστοιχεί σε μια γειτονιά, σε μια συνοικία, που λίγο πολύ όλοι γνωρίζονται, τα πράγματα γίνονται πολύ καλύτερα, αφού ο εκπαιδευτικός έχει σύμμαχό του ολόκληρη την κοινότητα και το παιδί νιώθει ότι δεν είναι αποξενωμένο και ανεξέλεγκτο.
Κάτι άλλο όμως που διαφεύγει από τους ιθύνοντες του Υπουργείου είναι ότι ένα σχολείο σε μια περιοχή δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Είναι πάνω από όλα μια εστία πνευματική, ένας χώρος από τον οποίο εκπορεύονται ποικίλες δραστηριότητες, ζωτικές για μια κοινότητα, ιδίως απομακρυσμένη γεωγραφικά. Ακόμη, ένα σχολείο γίνεται πυρήνας κοινωνικής και οικονομικής ζωής, προϋπόθεση για την διάσωση μικρών κοινωνιών, που θα θυσιαστούν υπέρ των υδροκέφαλων αστικών κέντρων, τώρα που είναι όρος επιβίωσης η περιφερειακή ανάπτυξη.
Κατά την προσωπική μου άποψη, ο λιγότερο σημαντικός λόγος εναντίον των συγχωνεύσεων είναι ο γεωγραφικός. Όπου οι συγκοινωνιακές και οι καιρικές συνθήκες είναι ομαλές, όλοι οι γονείς θα προέκριναν το πιο μακρινό σε απόσταση σχολείο, αν ήταν καλύτερο για τα παιδιά τους. Αυτό γίνεται και τώρα με την επιλογή ιδιωτικών σχολείων, που απέχουν πολύ περισσότερο από τα δημόσια της γειτονιάς.
Μπορούν όμως να πεισθούν οι γονείς σήμερα ότι οι συγχωνεύσεις θα τους δώσουν καλύτερα σχολεία; Τι εχέγγυα έχουν για μια τέτοια προσδοκία;
Ας είναι, ας δεχθούμε ότι η Πολιτεία αδικείται από την γενική καχυποψία, ότι έχει τις καλύτερες προθέσεις και τα καλύτερα σχέδια στο μυαλό της για την παιδεία. Γιατί δεν προσφέρει δείγματα γραφής αυτών των προθέσεων; Γιατί δεν εξηγεί σε κάθε σχολική κοινότητα τι στο καλό σχεδιάζει, πώς θα το υλοποιήσει, τι προτείνει και να ακούσει τι θα είχαν να της αντιπροτείνουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, οι δημοτικές αρχές;
Είναι ανάγκη να κλείσει ένα γυμνάσιο σε μια περιοχή Α και τα παιδιά να πάνε στη γειτονική Β; Μήπως θα μπορούσε να γίνει το δημοτικό στην περιοχή Α ή το Τεχνικό Λύκειο;
Γνωρίζει πραγματικά τα αντικειμενικά δεδομένα, το κοινωνικό και οικονομικό κόστος του κλεισίματος ενός συγκεκριμένου σχολείου; Τι θα εξοικονομηθεί, αν εξακοντισθεί το κόστος μεταφοράς μαθητών ή αν συρρικνωθούν δημογραφικά τόποι με πρωτογενή παραγωγική δραστηριότητα;
Μήπως όμως και οι κατά τόπους εκπαιδευτικοί φορείς, αντί να ξεκινήσουν τον γνωστό ανταρτοπόλεμο, με καταλήψεις, διαδηλώσεις, κλείσιμο δρόμων, απεργίες, πρέπει να βρουν έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο να εκφράσουν τις απόψεις τους, σε συνεργασία με τους δήμους και τους συλλόγους γονέων;
Δυστυχώς, έχει γίνει τόση κατάχρηση σ' αυτά τα "μέσα πάλης" που κατέληξαν να θυμίζουν όλο και περισσότερο το παραμύθι του ψεύτη βοσκού.
Και δεν είναι καιροί αυτοί να αφήσουμε την παιδεία στο στόμα του λύκου.

Η Ιαπωνία δίπλα μας

2011-03-15T14:59:00.008+02:00

Η Ιαπωνία είναι πολύ μακριά από την Ελλάδα κι από παιδί εκτιμούσα διπλά τα καλούδια που μου έφερνε από αυτήν ο πατέρας μου, γιατί δεν έμοιαζαν καθόλου με τα δικά μας. Υφάσματα, σερβίτσια, ρούχα, διακοσμητικά,ρολόγια,συσκευές ηλεκτρονικές αργότερα (η πρώτη μας έγχρωμη SONY ήρθε από εκεί το 1980 και έζησε 25 χρόνια, χωρίς να πάει ποτέ για επισκευή).
Πάντα την είχα στο μυαλό μου σαν μια χώρα άλλου πλανήτη,καθαρή, προηγμένη, οργανωμένη.
Αργότερα, έμαθα την ιστορία της, το πυρηνικό ολοκαύτωμα,διάβασα τα "Λουλούδια της Χιροσίμα", είδα τις ταινίες του Κουροσάβα και παπαγάλισα τα γνωστά στερεότυπα του "Γιαπωνέζου τουρίστα", της "Γκέισας", του "Σαμουράι" και του "χαρακίρι".
Με όλα αυτά όμως και άλλα πολλά,η Ιαπωνία θα έμενε για πάντα μια πολύ μακρινή χώρα για μένα, αν δεν είχα γνωρίσει τη...δική μας Γιαπωνέζα. Παντρεμένη με ντόπιο ναυτικό, ζει στο νησί μου από το 1964 και η λεπτοκαμωμένη φιγούρα της έδεσε παράξενα και αναπόσπαστα με την μικρή κοινωνία του τόπου μου. Τη θυμάμαι ακόμα από τα μαθητικά μου χρόνια να συνοδεύει στο σχολείο τρία χαριτωμένα κορίτσια, αθόρυβη, διακριτική, ευγενέστατη. Μετά, ερχόταν να ρωτήσει για τη μικρή της κόρη που την είχα μαθήτρια και προσπαθούσε να επικοινωνήσει μαζί μου όσο καλύτερα μπορούσε, με την ίδια διακριτικότητα και ευγένεια. Δεν ξέρω γιατί, αλλά πάντα ένιωθα την ανάγκη να της ζητήσω συγνώμη, γιατί δεν ήμασταν αρκετά καλοί γι' αυτήν κι ας μην μου εξέφραζε ποτέ την παραμικρή δυσαρέσκεια. Ήταν η συνάντηση μου, το ξέρω τώρα, με ένα από τα πλάσματα αυτά που γεμίζουν τις οθόνες μας με την αξιοθαύμαστη καρτερία τους αυτές τις τόσο δύσκολες μέρες για τη χώρα τους.
Θυμάμαι ακόμη μια αφήγηση της Αννούλας, της μικρής της κόρης, για ένα όνειρο που της φανέρωσε το θάνατο της μάνας της στη μακρινή πατρίδα. Είδε, λέει, στα κατωπόδαρα του κρεβατιού της την αδερφή της να κλαίει και μετά από καιρό της ήρθε γράμμα ότι τότε είχε πεθάνει η μάνα της. Αυτή η εικόνα έμεινε τόσο ανεξίτηλη στη μνήμη μου, που τώρα με τις εικόνες του ολέθρου που φτάνουν από την Ιαπωνία, έγινε το κανάλι για να φτάσει ως εμένα ολοζώντανη η δοκιμασία του πολύπαθου αυτού λαού.
Με το ίδιο κανάλι της ψυχής θέλω να στείλω τη συμπαράστασή μου στο λαό της δικής μας κυρίας Κατερίνας, της δικής τους Καγιόκο.

Ο καημός ενός κυνηγόσκυλου

2011-03-13T11:47:00.005+02:00

Όπως σας είχα πει και παλιότερα, με λένε Μπράντο και είμαι κυνηγόσκυλο. Ζω σε ένα κτήμα που το σκάβει συνέχεια το αφεντικό μου, αλλά δε θάβει τίποτα της προκοπής. Τώρα τελευταία έσκαψε και έθαψε το γέρο-Τζο, το φίλο μου, που ξάπλωσε να κοιμηθεί και δεν ξαναξύπνησε. Ελπίζω να μην τον ξεθάψουν και τον φάνε, όπως κάνω με τα κόκκαλα που μου δίνουν. Ήταν το καλύτερο φιλαράκι ο Τζο, αλλά δεν ήταν σαν κι εμένα, δεν ήταν σκύλος. Στους σκύλους όταν δίνεις φαΐ ή το βρίσκουν μόνοι τους, δεν το δίνουν σε κανένα, πόσο μάλλον σε κάτι μυξιάρικα γατιά της θηλυκιάς του αφεντικού μου, που άφηνε ο Τζο να του παίρνουν την μπουκιά από το στόμα. Εγώ κάνω πως τα αφήνω και μόλις πλησιάσουν, ορμάω να τα κάνω αυτά μια μπουκιά. Ο Τζο, λοιπόν, όχι μόνο μοιράζοταν το φαΐ του μ' αυτά, αλλά, όταν έκλεβε κανένα κομμάτι από το σφαχτό του γείτονα, το έφερνε μέχρι το σπίτι που είμαι δεμένος και το τρώγαμε μαζί. Τα αφεντικά, όταν το είδαν αυτό, χάρηκαν πολύ και θαύμαζαν το Τζο. Κάτι μου λέει ότι αυτό ούτε οι άνθρωποι δεν το συνηθίζουν. Το ζήτημα τώρα όμως είναι πως ο Τζο ήταν το σκυλί της θηλυκιάς του αφεντικού και όσο τον είχε, με άφηνε εμένα στην ησυχία μου.
Όταν την είδα λοιπόν τις προάλλες να έρχεται στο σπίτι μου έτοιμη να με βγάλει βόλτα, κοίταξα το αφεντικό μου περιμένοντας να της πει άσε κάτω το σκυλί μου, δεν κάνει για σένα, μα αυτός μιλιά δεν έβγαλε. Αντίθετα με αγρίεψε που έπεφτα απάνω της με όλη μου τη δύναμη, για να τη ρίξω κάτω να φοβηθεί και να πάει στα γατιά της.
Και βρέθηκα εγώ κοτζάμ κυνηγόσκυλο, να συνοδεύω την κυρία στη βόλτα σαν σαλονίσιο κοπρόσκυλο. Τι κατάντια! Κι όλα αυτά επειδή τα αφεντικά δεν ξέρουν να κάνουν κουμάντο στις θηλυκιές τους. Και να 'ταν μόνο αυτό! Η κυρία στη βόλτα αυτή προσπάθησε να με κάνει σαν το γέρο-Τζο! Με πήγαινε δεμένο στα γατιά της, στις κότες και τις χήνες και μόλις πήγαινα να ορμήσω, με τράβαγε πίσω και με αγρίευε. Τι ρεζιλίκι πέρασα ο μαύρος να μου κάνουν πιρουέτες τα γατιά με τις φουντωτές ουρίτσες μπροστά στη μύτη μου και να μη μπορώ να τους δώσω ένα καλό γιουρούσι. Τι να κάνω όμως, προσποιήθηκα πως έμαθα να είμαι Τζο και απλώς κοίταζα το κυνήγι περίλυπος. Τότε με έλυσε και με άφησε να τρέξω, όσο αυτή μάζευε ανεμώνες. Σε μια στιγμή που δεν με κοίταζε, όρμησα πίσω από ένα χοντρό γατί κι αυτό το φοβιτσιάρικο σκαρφάλωσε σε μια κολώνα και χάλασε τον κόσμο στα νιαουρίσματα. Τι ήταν να το δει η κυρία; Έβαλε κι αυτή κάτι φωνές σαν αγριόγατα και έφερε άρον άρον το αφεντικό να με αρπάξει και να με δέσει στο σπίτι μου.

Αφεντικό, κάνε κάτι, γιατί μια μέρα θα γυρίσεις σπίτι και θα με βρεις στον καναπέ σαν λουλού με φιογκάκι. Πες στην κυρά σου ότι δεν μπορεί πάντα να αντικαθιστά ό,τι της λείπει με κάτι άλλο κι ας βάλει μια πλάκα εκεί που έθαψε το γέρο-Τζο να γράφει: Αναντικατάστατος.

Ένα καρναβάλι που ήρθε απ' τα παλιά

2011-03-07T15:26:00.008+02:00

Αρχές του 20ου αιώνα εδώ στο Κόρθι, μια γυναίκα πηγαίνει το φαΐ στον άντρα της στο χωράφι ξυπόλητη. Ο δρόμος είναι μακρύς και τα πόδια της έχουν πληγωθεί πάνω στις πέτρες και τα αγκάθια. Ένας συγχωριανός της,καβάλα στο μουλάρι του, τη συναντάει και μόλις τη βλέπει σ' αυτή την κατάσταση, βγάζει τα τσαρούχια του και της τα χαρίζει. Εκείνη τα πηγαίνει στον τσαγκάρη, που θα γίνει αργότερα και συμπέθερός της, και της φτιάχνει τα ωραιότερα πέδιλα που φόρεσε γυναίκα εκείνη την εποχή.
Ο ίδιος τσαγκάρης λίγα χρόνια μετά, θα φτιάξει τα πρώτα παπούτσια για ένα ξυπόλητο παλικαράκι από μια τσάντα της πεθαμένης μάνας του.
Αυτές οι μικρές ιστορίες που μοσχοβολάνε ακόμα στη μνήμη των ανθρώπων και αρνούνται να σβήσουν, όπως οι περισσότεροι ήρωές τους, βγαίνουν όλο και πιο συχνά στις κουβέντες των παλιότερων τον τελευταίο καιρό. Λες και είναι ο δικός τους ακούσιος τρόπος να μας συμβουλέψουν για τα ζόρια που περνάμε. Και να δεις που κάτι έχουμε καταλάβει. Κάτι αλλάζει στη ματιά μας, στη στάση μας.
Αυτές τις μέρες είχαμε ένα από τα πιο επιτυχημένα καρναβάλια στην ιστορία του Κορθίου. Δεν θυμάμαι ποτέ άλλοτε τόση ποικιλία και διάρκεια στις εκδηλώσεις. Από το Διόνυσο και την ακολουθία του, στους παραδοσιακούς μούσκαρους και τις λαϊκές παρωδίες, μέχρι τη σύγχρονη σάτιρα στην κλασική παρέλαση της Κυριακής. Κι όλα αυτά με οργάνωση, προβολή που ξεπέρασε και την πιο επιτυχημένη διαφημιστική καμπάνια, συμμετοχή και εθελοντική δουλειά πολλών ανθρώπων.
Για μένα, τέτοιες διοργανώσεις δεν είναι απλώς μια προσπάθεια τουριστικής ανάδειξης του τόπου μας ή λίγες ανάσες στην παραπαίουσα οικονομία και στην καταβαραθρωμένη διάθεσή μας.
Είναι αληθινές συλλογικότητες που εμπεριέχουν την έγνοια των ανθρώπων για τους συνανθρώπους τους, τη γενναιόδωρη προσφορά του χρόνου, του κόπου, τη γενναιόδωρη αντιπροσφορά του γέλιου, του κεφιού και την κοινή απόλαυση ενός Γιαλού, με γεμάτα μαγαζιά και δρόμους.
Ίσως είναι αυτά τα τσαρούχια μας, για να περπατάμε στα αγκάθια από δω και πέρα.
Ας είναι καλά οι άξιοι δωρητές και οι τσαγκάρηδες που μας τα έφτιαξαν.

Γιατί η Μαιρούλα δεν γράφει άριστες εκθέσεις

2011-02-24T16:58:00.008+02:00

Όσοι από μας τους φιλολόγους έχουμε μακρά θητεία στη διδασκαλία της έκθεσης-τώρα τη λέμε παραγωγή λόγου- διαμορφώσαμε νωρίς, με το μεράκι του καλού ερασιτέχνη, κάποια κριτήρια αξιολόγησης των γραπτών των μαθητών μας. Από τα εύκολα: ορθογραφία, ευανάγνωστη γραφή, καλή εικόνα γραπτού,σωστή σύνταξη και λεξιλόγιο, μέχρι τα πιο δύσκολα: απάντηση με πληρότητα στα ζητούμενα του θέματος, λογική αλληλουχία νοημάτων, συνεκτικότητα, συνοχή, ακρίβεια και σαφήνεια στην έκφραση κλπ.
Στη συνέχεια, με το νέο σύστημα διδασκαλίας η έκθεση εντάσσεται πιο οργανικά στη διδασκαλία της γλώσσας, περιορίζεται σε έκταση, σε βαθμολογική βαρύτητα, γίνεται ένα χρηστικό μάθημα, αφού επιδιώκει να συνδεθεί με τις ανάγκες της επικοινωνίας και όχι να μείνει στο αμφιλεγόμενο ακαδημαϊκό βάθρο της "έκθεσης ιδεών". Αυτές τις αλλαγές ακολούθησαν, όπως είναι εύλογο, και πιο σταθμισμένα κριτήρια, πιο αντικειμενικοί δείκτες αξιολόγησης, που μοιράζονται κατά καιρούς χέρι με χέρι σε σεμινάρια, σε βαθμολογικά κέντρα και σχολεία από ευσυνείδητους συμβούλους σε φιλότιμους διδάσκοντες και βαθμολογητές. Έχουμε πια "κουτάκια" με επίπεδα λόγου, άλλα κριτήρια για το περιεχόμενο, άλλα για τη δομή κι άλλα για την έκφραση και δίπλα η αναλυτική περιγραφή των διακριτικών στοιχείων κάθε επιπέδου, πχ το κατώτατο επίπεδο στην έκφραση αντιστοιχεί σε: πολλά λάθη,απλοϊκότητα στη διατύπωση, περιττολογίες κλπ. Κι όλα αυτά "κοστολογούνται" με συγκεκριμένη βαθμολόγηση.
Όλα καλά μέχρι εδώ. Απόλυτα αναγκαία η αντικειμενική βαθμολόγηση του γραπτού λόγου των μαθητών, όπως γίνεται σε όλες τις εξετάσεις γλώσσας σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα. Επομένως θα περιμέναμε η έκθεση να ακολουθεί σε ένα βαθμό τα υπόλοιπα μαθήματα του σχολικού προγράμματος ως προς την κατανομή της βαθμολογίας. Γιατί δεν μπορεί να αριστεύουν μαθητές σε πολύ δύσκολα μαθήματα, μαθηματικά, φυσική, αρχαία και να καταποντίζονται στη μητρική τους γλώσσα. Σκεφθείτε και τι θα βλέπαμε αν δεν είχαμε και την αναλογία 60-40 υπέρ των γλωσσικών ασκήσεων. Θα ήταν η έκθεση το αδιαφιλονίκητο βατερλώ όλων των υποψηφίων, που μπορεί να διαπρέπουν οπουδήποτε αλλού, αλλά τους πιάνει το δόκανο της έκθεσης και τους κόβει τα φτερά πριν τα ανοίξουν.
Όσοι παροικούμε σ' αυτό το τείχος των δακρύων που λέγεται ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, γνωρίζουμε καλά πολλές από τις αιτίες του φαινομένου: Η φροντιστηριοποίηση του μαθήματος με τα ετοιματζίδικα θέματα, τις εκφράσεις κλισέ, τα στοκ των sos, τις μασημένες τσίχλες ιδεών που κολλάνε στο μυαλό και στη γλώσσα των μαθητών μας και τους μετατρέπουν από έξυπνα, ευρηματικά στον καθημερινό τους λόγο, ΠΟΛΥΓΡΑΦΟΤΑΤΑ, με χίλιους δυο τεχνολογικούς τρόπους και γραφές, πλάσματα σε αφασικά και ανελλήνιστα όντα στις σχολικές τους εκθέσεις. Μια μεταμόρφωση που όποιος την έχει δει να συντελείται μπροστά στα μάτια του και τα αφτιά του, νιώθει πως γλιστρά μέσα από τα ανήμπορα χέρια του ο λόγος των μαθητών του, του γυρίζει την πλάτη, βγαίνει σε πλατείες και δρόμους, συχνάζει σε οθόνες και καφετέριες, αλλά δεν περνάει ούτε απέξω από μια αίθουσα διδασκαλίας.
Κι εδώ θα μπορούσε κανείς να αντιτάξει ότι άλλο οι ανάγκες επικοινωνίας της καθημερινότητας, άλλο η παραγωγή κειμένων δοκιμιακού χαρακτήρα, με βάση έναν διευρυμένο και απαιτητικό γλωσσικό κώδικα. Ωραία, να συμφωνήσουμε λοιπόν ότι υπάρχουν παιδιά που δεν μπορούν να αγγίξουν τα υψηλά διανοήματα και τις εκφράσεις, αλλά τουλάχιστον ας τους δοθεί η χάρη να μιλήσουν απλά για τις σκέψεις τους, τους προβληματισμούς τους και τις αγωνίες τους, χωρίς να κρέμεται πάνω από τα γραπτά τους ο μαξιμαλισμός των τελειομανών φιλολόγων τους, που διαμορφώνουν κριτήρια αξιολόγησης για μικρούς Ελύτηδες και Παπανούτσους.
Τι εννοώ;
Μπορεί η Μαιρούλα να γράψει μια έκθεση χωρίς σοβαρά λάθη, με απλές ιδέες της ηλικίας της, με σωστό και όχι απαιτητικό λεξιλόγιο, με μια στρωτή δομή και να πάρει έναν καλό βαθμό;
Σε καμία περίπτωση! Το ανώτερο που μπορεί να πάρει με ένα τέτοιο γραπτό είναι 17!
Γιατί; Γιατί,Μαιρούλα μου, αν σου βάλουν εσένα 20, επειδή έγραψες σωστά ελληνικά και απάντησες με απλό τρόπο στα ζητούμενα, τι θα βάλουν στην Ειρηνούλα που "διαπραγματεύθηκε πλήρως και εμβάθυνε" στο θέμα; Άσε που το "τεκμηρίωσε ολόπλευρα".
Όσο για τα απλά και σωστά σου ελληνικά δεν φτουράνε μπροστά στον "δόκιμο λόγο, την απόλυτα ώριμη και ακριβή διατύπωση" της αλληνής. Α, και πού είσαι; Μην ξεχνάμε το βασικό: ΠΡΩΤΟΤΥΠΙΑ, στο περιεχόμενο, την έκφραση. Πού πας εσύ καψερό με τα παλιά σου ρούχα τα χιλιοφορεμένα; Τι, μόνο οι ποιητές και οι πεζογράφοι θα διεκδικούν δάφνες πρωτοτυπίας; Τα δεκαοχτάχρονα θα υστερήσουν;
Τώρα ποιο κανονικό δεκαοχτάχρονο μπορεί μέσα σε 6 παραγράφους και μιάμιση ώρα το πολύ να δώσει τέτοιο ολοκληρωμένο και ουρανοκατέβατο γραπτό, μόνο ο καλός θεός των αιθεροβαμόνων φιλολόγων το ξέρει.
Κι αυτός τίποτα δε μαρτυράει στην καημένη τη Μαιρούλα...

Συμβόλαιο με ένα μασκαραδάκι

2011-02-20T15:33:00.004+02:00

Σε είδα χθες με βαμμένο αποκριάτικα το μουτράκι και με μια καραμούζα στα χέρια, να κυκλοφορείς σαν το μοναδικό μασκαραδάκι, ανυποψίαστος στο γλέντι μας. Ανυποψίαστος για τη χαρά των μεγάλων που δεν είναι πια παρά μια μικρή κρούστα πάνω στην κακοκρυμμένη δυσθυμία τους. Αναρωτιόμουν αν θα δεις εσύ αληθινό καρναβάλι, αν θα δεις τους γονείς σου να γίνονται "άλλοι", "παρδαλοί", μέλη του πιο αρχαίου θιάσου του τόπου μας, να ξεσαλώνουν σα μικρά παιδιά. Δεν ξέρω πώς, αλλά ξάφνου έγινες μέσα μου το σύμβολο αντίστασης για μια χώρα παραδομένη στη μαυρίλα και την καταχνιά. Θέλω να σώσω τα καρναβάλια σου. Να σου δώσω ένα μεγάλο σακκούλι να το γεμίζεις κομφετί και σερπαντίνες, όσο μεγαλώνεις. Θέλω να μεγαλώνεις σαν μικρός πρίγκιπας κι όχι σαν το ξεπεσμένο ελληνάκι που θα το λυπούνται στις στράτες του κόσμου. Δεν ξέρω πόσα στραβά κάναμε οι μεγάλοι ή πόσα επιτρέψαμε να μας κάνουν, αλλά δεν θα παραδώσουμε σε κανέναν το κλειδί του μέλλοντός σου εν λευκώ. Πώς να στο πω, κρυφακούω μέσα στην μαργωμένη χώρα μας τα ρυάκια που ενώνονται για να γίνουν ποτάμι. Δεν ξέρω ακόμα τι ποτάμι θα φτιάξουν, της καταστροφής ή της αναγέννησης,ξέρω μόνο πως εσύ θα βρεις μια καθαρή γη να οργώσεις.
Έψαχνα καιρό τώρα στα μπαούλα μου για ξεφτίδια οραμάτων και απομεινάρια μισοφαγωμένων από τα θηρία κοσμοθεωριών. Χάθηκα σε λαβυρίνθους λύσεων και προτάσεων και αλληλοσυγκρουόμενων διεξόδων από το χάος. Ποτέ δεν περίμενα ότι όλες οι ιδεολογίες κι όλα τα οράματα και τα σχέδια θα ήταν ζωγραφισμένα πάνω στην πιο αστεία φατσούλα μιας γιορτής.

Το καρναβάλι του Κορθίου ετοιμάζεται

2011-02-10T17:37:00.007+02:00

Καθώς πλησιάζουν οι απόκριες, νιώθω πιο πολύ από ποτέ άλλοτε να είμαι εκτός κλίματος. Από τη μια η κατάσταση που ζούμε όλο αυτό τον καιρό στη χώρα μας, από την άλλη κάποια γεγονότα στον δικό μου περίγυρο, απομακρύνουν την προσδοκία μιας αποκριάς από κείνες που χαιρόμουν με την ψυχή μου σε ξέγνοιαστους καιρούς. Ευτυχώς τη δική μου μελαγχολία δεν την συμμερίζεται μια ωραία παρέα εδώ στο Κόρθι που ετοιμάζει ένα καρναβάλι με τα όλα του: Παραδοσιακό γάμο, διονυσιακή γιορτή,κυνήγι κρυμμένου θησαυρού, αλευρομουτζουρώματα, παρέλαση καρνάβαλου κι άλλα όμορφα.
Γράφω αυτές τις γραμμές για να τους εκφράσω τη συγνώμη μου που δεν βοηθάω, και να τους ζητήσω να μην απογοητεύονται από την "απόσυρση" ορισμένων κουρασμένων βετεράνων καρναβαλιστών. Παιδιά, σε σας έλαχε ο κλήρος με τα νιάτα σας και το κέφι σας να μας τραβήξετε από τη μουρτζούφλικη διάθεση, να μας ρίξετε εκεί λίγο αλεύρι στη μούρη μπας και δούμε λίγο πιο άσπρη τη ζωή. Μη μας κρατάτε κακία, δώσαμε ιστορικές μάχες στις επάλξεις των καρναβαλιών του Κορθίου, κάποτε ως αρκουδίτσες χορευταρούδες με το ταίρι μας ντυμένο γύφτο, ολόιδιο στην παραμικρή λεπτομέρεια, από το σκαρπίνι το μυτερό, μέχρι το μαλλί με τις ουρίτσες και το πουκάμισο το κλαρωτό. Αχ, το χάσαμε τότε το πρώτο βραβείο, επειδή ήμασταν,λέει, φίλοι του δημάρχου, μήπως και κατηγορηθεί για...μεροληψία. Κι άλλοτε πάλι, ως κανίβαλοι με φούμο που έκανε μια βδομάδα να βγει, να μη μας γνωρίζει η ίδια μας η μάνα. Άσε τότε με τα ροζ τηλέφωνα, που είδαμε και πάθαμε να βρούμε γόβες σαρανταπέντε νούμερο για τους άνδρες, που ξεσάλωσαν μέσα στα λαμέ και τα ροζ τούλια.
Αμ' τότε με τις μπλε ποδιές που τις ξαναφόρεσε μια ομάδα "συμμαθητριών" και ήταν σαν να γυρίζαμε από σχολική εκδρομή του '60; Και οι χανούμισες που κατέβαζαν τα ρακιά δυο δυο για να ζεσταθούν και δεν είμαι σίγουρη αν χόρευαν ή αν παραντουρούσαν; Θα μπορούσα να γεμίσω αυτό το κείμενο με τέτοιες εικόνες καρναβαλιού, φτάνοντας μέχρι την εποχή που αρκούσε μια κάλτσα στη μούρη, ένα σώβρακο "ενισχυμένο" έξω από το παντελόνι κι ένα ραβδί στο χέρι, για να γυρνάς όλη νύχτα από σπίτι σε σπίτι με την παρέα σου.
Σημασία έχει πως οι Απόκριες στον τόπο μας είχαν πάντα πολλούς θιασώτες, από την εποχή ίσως που ο Διόνυσος είχε εδώ το ναό του και στη χάρη του η πηγή έτρεχε κρασί για τρία μερόνυχτα.
Έτσι λοιπόν,μέλη κι εσείς του ίδιου πανάρχαιου θιάσου, ετοιμάστε τις πομπές και τους θυσάνους σας για την πιο παλιά γιορτή που γνώρισε ο άνθρωπος, όταν ακόμα δεν τον είχαν αποκόψει από την αγκαλιά της μάνας του της γης.
Σιγά σιγά, θα φτάσει και μέχρι τις σκοτεινές μας γωνιές το φως των ιερών πυρσών σας και η ένθεη μανία σας.
Καλή δύναμη, παιδιά!

Έξι μήνες χωρίς το Σταύρο

2011-02-05T14:43:00.007+02:00

Πέρασαν έξι μήνες, ρε Σταύρο, κι ούτε μια απουσία, ούτε μια κοπάνα, ούτε μια αποβολή. Πώς τα κατάφερες έτσι, ρε μεγάλε; Να είσαι τόσο παρών, ακόμα κι όταν κανείς δεν έλεγε το όνομά σου. Να κρύβεσαι σε κάθε γωνιά της αυλής και να μην σε ψάχνουμε μήπως κάνεις καμιά σκανταλιά. Να είσαι μέσα στην τάξη, ακόμα κι όταν πήγαινα να ξεκλειδώσω το πρωί, και να μη σε βγάζουμε έξω ποτέ. Και στο μάθημα, δεν υπήρξε μέρα που να μη μας κάνεις να ξεχαστούμε, να κάνουμε πως χαζεύουμε από το παράθυρο, να μπερδέψουμε λίγο τα λόγια μας. Το ίδιο το γνωστό σου κόλπο να μας αποσπάς την προσοχή και να μη σε παίρνουν χαμπάρι. Προσπαθούσα μερικές φορές να φανταστώ τι αστεία θα έκανες την ώρα της Αντιγόνης, πώς θα αντιδρούσες όταν σου ζητούσα μετάφραση στο παρακάτω. Θα τα κατάφερνα να σου κάνω την αυστηρή ή θα έβαζα τα γέλια με το παιχνιδιάρικο ύφος σου και θα μου έπαιρνες τον αέρα αμέσως; Πάντως στα παιδιά έβαλες πολύ δύσκολα φέτος. Πάλεψαν από το ξεκίνημα της χρονιάς να τα βγάλουν πέρα, να κρατηθούν στα θρανία, στην τάξη, στα βιβλία. Ήταν μια από τις πιο δύσκολες μάχες της ζωής τους. Την κέρδισαν. Την κερδίζουν ακόμα. Είσαι μαζί τους σ' αυτό, το ξέρουν. Νιώθουν πως όσο προχωράνε στη γνώση, στις εμπειρίες, στην ωριμότητα, σε παίρνουν κι εσένα μαζί τους, σε φέρνουνε στους καινούριους δρόμους που ανοίγονται μπροστά τους, να τους καμαρώνεις και να τους προσέχεις.
Σε θέλαμε στην εκδρομή, που θα γίνει σε λίγες μέρες, θέλαμε να είσαι εδώ στην προετοιμασία, να παίρνεις άδειες από το Δημαρά ως πρόεδρος,τάχα μου για να φροντίσεις για όλα, να προτείνεις περιπάτους και επισκέψεις, να τσαλαβουτάς με τους άλλους στην "πισίνα" του προαυλίου και να οργανώσεις και καμιά κοπάνα τις τελευταίες ώρες, τώρα που θα ανοίξει ο καιρός. Θέλαμε να δεις το καινούριο ανιψάκι σου, τη βραδιά των εκλογών και τη Φλώρα να κλαίει από χαρά και συγκίνηση μαζί με όλους. Να δεις το Νίκο και το Γιάννη να στέκονται παλικάρια και την Αννούλα να κρατάει το γλυκό της χαμόγελο.
Να δεις την Κουρτέση και τους υπόλοιπους καθηγητές σου να προσπαθούν να δείχνουν αυστηροί και δυνατοί και να μην τα καταφέρνουν καθόλου.
Μπορώ κι εγώ να σου πω πόσο με δυσκόλεψε η καρτέλα σου που δεν ήξερα τι είδους αρχειοθέτηση της πρέπει.
Υπάρχει αρχείο απωλεσθέντων μαθητών;
Υπάρχει κατηγορία τελειοφοίτων αγγέλων;

Αποχαιρετώντας ένα φίλο

2011-02-01T15:29:00.006+02:00

Ο γέρο-Τζο δεν είναι πια μαζί μας. Τον βρήκαμε να κοιμάται γαλήνιος πάνω στα χορταράκια και γύρω του να βολτάρουν χήνες και γατιά. Είναι τόσο φυσικό πράγμα ο θάνατος ενός φυσικού πλάσματος,που ντρέπεσαι να κλάψεις, ακόμα και να λυπηθείς. Το κακό είναι πως ο Τζο δεν ήταν καθαρόαιμο φυσικό πλάσμα. Ήταν ο πιο ανθρωπόσκυλος που είχαμε ποτέ. Μαζί με τον ανδρισμό του, που του στερήσαμε πολύ νωρίς, έχασε και άλλα βασικά ένστικτα: άφηνε και τα πιο αδύναμα γατιά να του τρώνε το φαΐ και να ξεχειμωνιάζουν κάτω από τη γούνα του. Διάλεγε τις παρέες του σε ανθρώπους και ζώα, με βάση τα γούστα του. Τελευταίος του έρωτας μια χήνα που δεν κολυμπούσε και δεν την έπαιζαν οι άλλες. Μεγάλη του αγάπη η μάνα μου, που για χάρη της άφηνε αφεντικά και σπίτι και την συνόδευε παντού σαν ευγενικός καβαλιέρος. Είχε ακόμη αυτό που λένε "ενσυναίσθηση" και το θεωρούν ύψιστη ανθρώπινη ιδιότητα. Ήξερε πότε δεν είσαι καλά, πότε πονάς, στο σώμα ή στην ψυχή, ακόμα κι αν κανείς άλλος δεν μπορούσε να το καταλάβει. Και τότε άλλαζε απέναντί σου, γίνοταν προστατευτικός, δεν ξεκόλλαγε από δίπλα σου και αν αποφάσιζες να τον βγάλεις καμιά βόλτα, έκλαιγε από χαρά και ευγνωμοσύνη. Δεν ήταν υπάκουος σαν σκυλί, αλλά σαν άνθρωπος. Αν είχες παράλογα αιτήματα, δεν έμπαινε στον κόπο να συμμορφωθεί, ήξερε εκείνος πότε έπρεπε να σε ακούει. Ας πούμε στις βόλτες μας, βαριόταν να με περιμένει μερικές φορές να χαζεύω και να μαζεύω λουλούδια και γύριζε μόνος του στο σπίτι.
Ήταν όμως ένα σκυλί που μπορούσες να το εμπιστευθείς, δεν έφευγε από το χώρο του, παρά μόνο για να πάρει κανένα μεζέ από τα χοιροσφάγια του γείτονα. Δεν πείραζε ποτέ κανένα ζωντανό πλάσμα, ούτε άνθρωπο ούτε ζώο κι ας ήταν ο πιο πεινάλας σκύλος που υπήρξε ποτέ (μέχρι σαλιγκάρια και αμύγδαλα τον είχα βρει να τρώει). Δεν χρειάστηκε σχεδόν ποτέ να δεθεί, ήξερε, όσο λίγοι του είδους μας, να απολαμβάνει την ελευθερία του, χωρίς να κάνει κατάχρηση των ορίων.
Δεκατρία χρόνια μαζί και αυτός είναι ο πιο δύσκολος αποχωρισμός που είχα ποτέ με φίλο.
Θέλω να μας θυμάμαι μια ηλιόλουστη μέρα, Νοέμβρη μήνα στη θάλασσα, και κείνος να μπαίνει πρώτος στο νερό. Αυτός που άλλες φορές έκλαιγε κι οδύροταν όταν τον πήγαινα για κολύμπι. Αυτή η εικόνα με τους δυο μας μέσα στη θάλασσα σε μια έρημη παραλία, με μουδιασμένο σώμα και ζεστή ψυχή, είναι η πιο όμορφη ανάμνησή μου από σένα, Τζο.
Καλό ταξίδι, φιλαράκι μου.

Για ποια αλληλεγγύη σας μιλάνε;

2011-01-28T19:12:00.005+02:00

Για ποια αλληλεγγύη σας μιλάνε;

Αυτοί που δεν έχουν πεινάσει ποτέ περιμένουν από σας να πεθάνετε από την πείνα, για να δικαιώσετε την ανέξοδη επαναστατικότητά τους.
Αυτοί που δεν έχουν φτύσει αίμα ποτέ για ένα κομμάτι ψωμί, σας βάζουν να παλέψετε για το "παντεσπάνι" που θα τρέφει τις επαναστατικές ονειρώξεις τους.
Σας πήγαν σε ένα χώρο, άπιαστο όνειρο για σας, που αυτοί μπορούν εδώ και χρόνια να χρησιμοποιούν ως γήπεδο επαναστατικών ασκήσεων, και σας άφησαν εκεί βορά στα θηρία που για τους ίδιους έχουν αποδειχθεί εδώ και χρόνια συμπαίχτες στον ίδιο κλεφτοπόλεμο.
Δεν τους νοιάζει που στρέφουν εναντίον σας το σύνολο σχεδόν της κοινωνίας. Αυτοί δεν περιμένουν από αυτήν δουλειά, ψωμί, ανοχή, ανθρωπιά.
Σας βλέπουν ως συντρόφους τους, μόνο μέσα στο πολιτικό τους νεφέλωμα. Πόσοι από αυτούς γνωρίζουν το όνομά σας, αν έχετε γυναίκα και παιδιά, αν ζουν οι γονείς σας. Πόσοι θα δέχονταν να περάσετε μια βραδιά στα σπίτια τους, να μοιραστούν μαζί σας το φαΐ τους;
Δεν ξέρουν τι θα πει μια μέρα δουλειάς στα χωράφια, στην οικοδομή, στη φροντίδα ενός γέρου ή ενός αρρώστου. Έχουν μάθει μόνο να διεκδικούν, να απαιτούν, να καταχρώνται δικαιώματα. Ξέρουν καλά να καταλαμβάνουν χώρους, να τα "σπάνε", να πετάνε πέτρες, να καίνε και να ρημάζουν. Ζουν μια άγρια εφηβεία, ακόμα κι αν οι περισσότεροι έχουν περάσει προ πολλού αυτή την ηλικία. Ζείτε σαν άνδρες από τα μικράτα σας,κανείς δεν σας αναγνώρισε ποτέ κανένα δικαίωμα εκτόνωσης.
Σπουδάζουν αιωνίως και μάλιστα οι περισσότεροι με μπαμπούλα τον πολιτικό ακτιβισμό, εκβιάζουν βαθμούς, θέσεις, διευκολύνσεις, παροχές, εξουσία.
Αφήσατε τα θρανία πριν καλά καλά μάθετε να διαβάζετε και να γράφετε κι όμως οι πανεπιστημιακοί χώροι θα είχαν σίγουρα στα χέρια σας καλύτερη μεταχείριση από αυτή που τους επιφυλάσσουν οι αυτόκλητοι προστάτες σας.
Μην τους εμπιστεύεστε, δεν είναι σε θέση να σας καθοδηγήσουν. Εσείς, αντίθετα, θα είχατε πολλά να τους μάθετε: Για το ψωμί, τη δουλειά, το σχολειό, τον πόνο, την αλληλεγγύη. Στηριχθείτε στους αληθινούς ανθρώπους αυτής της χώρας που δεν σας βλέπουν σαν υλικό ανάφλεξης. Αν κερδίσετε κάτι, θα το κερδίσετε δίπλα τους, όχι απέναντι. Εκεί, στο χωράφι, στο γιαπί, στη γειτονιά. Όπως κάποιοι παλιότεροί σας που γίνονται ολοένα και πιο δικοί μας. Που τα παιδιά τους πια δεν ξεχωρίζουν από τα παιδιά μας κι έχουμε μοιραστεί και το φαΐ και το κρασί μας μαζί τους. Μόνο έτσι κερδίζεται η αλληλεγγύη, όχι με ολοκαυτώματα και πυροτεχνήματα.
Από πότε άλλωστε η δύναμη των αληθινά απελπισμένων είχε ανάγκη την κάλπικη αλληλεγγύη των χορτάτων;

Η παραγγελιά της Ανδριώτισσας

2011-01-21T16:36:00.005+02:00

Έμαθα για σένα τον τελευταίο καιρό. Δεν σε ήξερα όσο ζούσες. Διάβασα το όνομά σου σε μια μαθητική εργασία που έγινε ημερολόγιο. Ένα όνομα χαϊδευτικό, παιχνιδιάρικο,μιας κοπέλας που την προσέχουν και την καλομαθαίνουν. Είδα τη "φωτογραφία" σου στο παλιό πανηγύρι. Μπήκες με την παρέα σου, έκανες παραγγελιά στα όργανα, χόρεψες κι έφυγες. Κορίτσι πράμα, πού το βρήκες το θάρρος να σταθείς εκεί μπροστά στον κόσμο και να ζητήσεις χορό. Μόνο οι άντρες μπορούσαν να σε χορέψουν κι αυτοί αν ήταν συγγενείς ή συχωριανοί σου. Οι άλλοι έπρεπε να ζητήσουν την άδεια του κηδεμόνα. Και βγαίνεις εκεί μπροστά και κάνεις παραγγελιά. Ποιο τραγούδι ζήτησες; Ποιο χορό χόρεψες άραγε; Ξέρεις πόσες φορές κι εγώ κοπέλα χόρεψα λάθος χορό με λάθος καβαλιέρο κι άφησα το τραγούδι μου αχόρευτο; Ποτέ δε βρήκα το θάρρος σου και είμαι εγγονή σου στα χρόνια.
Είπανε πως ήσουν μεθυσμένη. Με τι είχες μεθύσει, αθάνατο κορίτσι του παλιού πανηγυριού; Η νιότη σου ήταν το κρασί ή η καρδιά σου που πετάριζε με τη δοξαριά του βιολιού; Μην ήσουν μεθυσμένη από έρωτα παλικαριού ή σε μέθυσαν τα πειράγματα και οι τρέλες των φιλενάδων σου;
Τι σε περίμενε μετά; Σχόλια, βλέμματα, σούσουρο στη γειτονιά; Σε μάλωσαν οι δικοί σου;
Κάτι μου λέει ότι καθόλου δε σε ένοιαξε. Έμαθα εγώ πως πάντα έζησες ελεύθερη και ότι ποτέ δεν μπόρεσε ο μικρός μας τόπος να σε υποτάξει, να σε βάλει στα δικά του καλούπια. Έφτιαξες εσύ τώρα ένα καινούριο καλούπι για μας: της Ανδριώτισσας "Στέλλας", που ακόμα και τώρα που δεν υπάρχει πια στη ζωή, τη συζητάνε και αναστατώνονται με την παραγγελιά της όσες δεν μπόρεσαν ποτέ να κάνουν παραγγελιά το τραγούδι τους.

Η μάχη του Μαραθώνα κερδίζει τον πόλεμο της ιστορίας

2011-01-17T18:07:00.007+02:00

Αυτό που μου αρέσει όσο μεγαλώνω είναι να αλλάζω απόψεις- ούτε το ανεμόμυλος, ούτε το γυριστρούλα άλλωστε αναφέρονται μόνο στους ανέμους και τις βόλτες τους. Μια άποψη που άλλαξα σήμερα είναι αυτή για τις μάχες. Πάντα πίστευα ότι δεν χρειάζεται στην ιστορία να δίνουμε και τόση έμφαση σ' αυτές. Αλλού είναι το ζουμί της ιστορικής γνώσης: αίτια, συνθήκες, παράγοντες, συνέπειες, σημασίες, κοινωνική διαστρωμάτωση, πολιτική ανάλυση. Μόνο που από τις πολλές διαστρωματώσεις και αναλύσεις έρχεται η ιστορία και γίνεται ένα άνοστο κουρκούτι, που σε στέλνει στα στρώματα με βαθιά χασμουρητά. Ενώ μόλις αρχίσεις να ασχολείσαι λιγάκι με τα ίδια τα έργα των ανθρώπων, ειρηνικά και πολεμικά, να ψάχνεις τις ιστορίες τους, τις αληθινές και ανθρώπινες- όχι αυτές που γράφουν κάποιοι άκαπνοι μέσα σε μουχλιασμένες κάμαρες- αμέσως ζωντανεύουν όλα. Να, ας πούμε σήμερα, που μιλήσαμε για τη μάχη του Μαραθώνα με την ομάδα των παιδιών που θα την παρουσιάσουν στο επόμενο μάθημα, πώς ζωντάνεψε ξαφνικά η τάξη. Από παντού ξεπρόβαλλαν πολεμιστές με περικεφαλαίες και ασπίδες και άλλοι με γενειάδες και τόξα, μας γέμισαν σκόνη με τα ποδοβολητά τους και αγριευτήκαμε από τις ιαχές και τα γογγυτά τους. Τρυπώσαμε στη σκηνή του Μιλτιάδη και τον ακούσαμε να καταστρώνει πονηρά σχέδια με τον Καλλίνικο και τους άλλους αρχηγούς. Είδαμε το ακρογιάλι να γεμίζει με ποικίλους σχηματισμούς πολεμιστών, άλλους τακτικούς και οργανωμένους κι άλλους όπου φύγει φύγει. Καμαρώσαμε λιγάκι που από τις λίγες φορές στην ιστορία μας είμαστε εμείς οι οργανωμένοι και πειθαρχημένοι (ποιος μας μάτιαξε από τότε;) Εντάξει, είναι λίγο πολεμοχαρές να χαίρεσαι με τις μάχες και καθόλου... κοριτσίστικο, αλλά μετά από τόσα χρόνια πορείες και διαδηλώσεις υπέρ της ειρήνης και της συναδέλφωσης των λαών και τόσα παιχνίδια με κούκλες και κουκλόσπιτα, δικαιούμαστε κι εμείς λίγη δράση.

Στον Αθηναίο που δεν ζει στην Αθήνα

2011-01-09T07:28:00.011+02:00

Σε είδα πάλι να περπατάς βιαστικός στους δρόμους της πόλης που δεν αγαπάς, τυλιγμένος αεροστεγώς, μέσα έξω, ασυγκίνητος από την ομορφιά και την ασχήμια που περπατάνε δίπλα σου, αδιαπέραστος από τα κατά συνθήκην βλέμματα που πέφτουν πάνω σου. Πώς να σου πω ότι ζεις σε μια πόλη, την πιο πόλη από όλες τις πόλεις του κόσμου, που κάθε μέρα είναι μαζί πανάρχαιη και μοντέρνα, μπαμπόγρια και κοριτσόπουλο, ελευθέρια και αθώα. Πώς να σου πω ότι ένα μεγάλο εκκολαπτήριο είναι η πόλη σου, μια μήτρα που γεννάει ασταμάτητα όλα τα καλά και τα άσχημα του καιρού της. Πρέπει να αρχίσεις να κοιτάς γύρω σου. Από πού ξεφύτρωσαν τόσοι άστεγοι σε παγκάκια και γωνιές, τόσοι μικροπωλητές του τίποτα. Ποιος αγοράζει το τίποτα σήμερα; Θέλεις ένα φακουδάκι για την τσάντα σου; Δεν θα έχει πάντα φως. Ένα αναπτηράκι Αη Βασίλη; Δεν θα είναι πάντα Χριστούγεννα. Ένα μικρό σουγιά με πράσινη λαβή; Δεν θα έχουμε πάντα ειρήνη.
Μην θυμώνεις μ' αυτούς που έχουν καθίσει εκεί που ποτέ δεν πήγαινες εσύ. Ποτέ δεν βγήκες μια βόλτα με τα παιδιά σου στην Ομόνοια, να τους πάρεις σουβλάκι και κανένα κουλούρι, να τα αφήσεις να κάτσουν στις βρόμικες πλάκες να λιαστούν. Η Ομόνοια ανήκει τώρα σ' αυτούς που την καταδέχονται, είναι η πλατεία των άλλων, εσύ φεύγεις γρήγορα από κει, για να μη μοιάζεις όλο και περισσότερο μ' αυτούς τους άλλους.
Η πόλη σού γυρίζει την πλάτη και αγκαλιάζει αυτούς που τη ζούνε και τη χαίρονται. Εσύ βιάζεσαι να γυρίσεις σπίτι. Πού γυρνάς κάθε φορά με τόσο πάθος; Σε πόσες οθόνες μπροστά έχεις ραντεβού;
Ζεις εκεί και ονειρεύεσαι το χωριό σου, μια άλλη πόλη, μια άλλη χώρα. Πήγαινε εκεί που ονειρεύεσαι. Δεν έχεις αρκετές δικαιολογίες για αυτή την απιστία στη ζωή σου. Δώσε την πόλη σου σε όσους την ποθούν και τη γουστάρουν. Να 'χει ελπίδα να ομορφύνει, να αναγεννηθεί, να μην κακογεράσει σαν απότιστη από έρωτα γυναίκα.
Δεν το έχεις προσέξει, αλλά σιγά σιγά στις γειτονιές της πόλης σου και στο κέντρο της, αρχίζει να ανεβαίνει ένα καινούριο ρεύμα, υπόκωφο, απροσδιόριστο, αλλά επίμονο.
Ομάδες,κινήσεις, μικρές συλλογικότητες, μικρές αντιστάσεις, μικρές ανάσες. Πολίτες που ανακτούν μια πλατεία, άλλοι που κάνουν ρεφενέ πάρτι σε ακάλυπτους, άλλοι που αγωνίζονται για να μην παραδοθούν εστίες πρασίνου στο τσιμέντο, μαγαζάκια με ανταλλακτικό εμπόριο.
Καιρός να βρεις τους συμπολίτες σου, χρόνια ζεις έγκλειστος, απομονωμένος μέσα στο χρυσό κλουβί σου. Τώρα θα φτωχύνεις, δεν θα έχεις πια πολλά παιχνίδια και λιλιά να ξεγελάς τη μοναξιά σου.
Καιρός να βρεις την πόλη σου.

Τα σακιά, της Ι. Καρυστιάνη, μια επαχθής απόλαυση

2010-12-29T15:53:00.006+02:00

Τελειώνω σε λίγο το καινούριο βιβλίο της Ιωάννας Καρυστιάνη, Τα σακιά. Γράφω αυτές τις γραμμές, για να καθυστερήσω το τέλος, σύνδρομο που με πιάνει μόλις τελειώνει ένα συναρπαστικό βιβλίο. Ακούγεται βλάσφημο σχεδόν το "συναρπαστικό" για ένα τέτοιο βιβλίο. Δεν ξέρω αν έχω καν το δικαίωμα να το απολαύσω, να αποστασιοποιηθώ, να το χαρώ σαν μια καλογραμμένη ανθρώπινη περιπέτεια. Στον πυρήνα της αφήγησης ένα παιδί τέρας και γύρω του πυκνά υφασμένα, πρόσωπα και γεγονότα που το έθρεψαν, ιστορίες και πράξεις ανθρώπων κοινών, καθημερινών, όσο κοινή και καθημερινή μπορεί να είναι μια ανθρώπινη ύπαρξη πιασμένη στα χίλια δυο δόκανα της ζωής.
Τα πρόσωπα δοσμένα με άγριο ρεαλισμό, τρομακτικό σχεδόν, ξεγυμνώνονται ανελέητα μπροστά μας, δείχνουν την ασχήμια τους και τις πληγές τους και καθαγιάζονται με την ιερή ποίηση μιας γραφής που τα καταξιώνει την ίδια στιγμή που τα εκθέτει ανυπεράσπιστα στο βλέμμα μας. Ένα είδος ποιητικού νατουραλισμού, όπου η ποίηση πηγάζει ολοκάθαρη μέσα από τα πιο ταπεινά και "βρόμικα" υλικά, η τσιμεντούπολη, το διαμέρισμα, το μικρομάγαζο, η αποσαρθρωμένη οικογένεια, οι μοναξιασμένοι άνθρωποι, ο αγώνας της επιβίωσης και η αγωνία να πιάσουν την καλή, το πρόσφατο παρελθόν και το πολύ κοντινό σε μας χρονικά παρόν (μόλις λίγα χρόνια πριν, τέλη του '90, μέχρι το 2004), συνθέτουν ένα σκηνικό προδοτικά οικείο και φιλικό, μέχρι να ανοίξουν οι καταπακτές του και να φανούν τα μαύρα σκοτεινά βάθη και εσύ να μην έχεις τίποτα να φυλαχτείς.
Αυτό είναι τελικά η κυρίαρχη αίσθηση. Γίνεται δικό σου το δράμα, είσαι εσύ που γέννησες το αβγό του κακού, εσύ το εξέθρεψες μέσα στη νοσηρή σου "φωλίτσα" με τις τηγανητές πατάτες και τα παϊδάκια. Εσύ είσαι η μάνα που έκρυψε μέσα στον καθωσπρεπισμό μιας νοικοκυρεμένης ζωούλας τα σπαράγματα αληθινών ανθρώπων με όνειρα και ευαισθησίες και τα εξαργύρωσες με μια αχυρένια ευημερία, ανίκανη να δώσει αληθινή τροφή στο καλοταϊσμένο βλαστάρι σου.
Δεν είναι νομίζω τυχαίο ότι το δεύτερο σημαντικό βιβλίο που διάβασα φέτος, το Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν της Λάιονελ Σράιβερ είχε το ίδιο θέμα, τον έφηβο τέρας που γεννιέται μέσα στην αστραφτερή αμερικάνικη κοινωνία και αποδίδεται με τον ίδιο σπαρακτικό ρεαλισμό, όχι όμως και με την ίδια ποιητική δύναμη.
Οι λογοτέχνες, ευαίσθητοι σεισμογράφοι πάντα των καιρών, συλλαμβάνουν τα πιο ορατά σημάδια της προχωρημένης κοινωνικής νοσηρότητας, τα μαζικά εγκλήματα που διαπράττουν νέοι "υπεράνω υποψίας και άνευ αποχρώντος λόγου".
Σε λίγο θα ξέρω πώς τελειώνει το βιβλίο, δεν θα το αποφύγω, όσο και να το καθυστερώ.
Ξέρω όμως από τώρα πως αυτό το σακί που πήρα στην πλάτη από αυτή την ανάγνωση είναι απόλυτα δικό μου και δεν έχω καμιά ελπίδα να το ξεφορτωθώ.

I have a christmas dream

2010-12-24T16:49:00.006+02:00

Ποια μπορεί να είναι η ιδανική χριστουγεννιάτικη εικόνα; Δέντρο, κάλαντα, γλυκά, δώρα, οικογένεια και φίλοι γύρω από ένα γιορτινό τραπέζι; Όχι, για μένα. Εμένα ο χριστουγεννιάτικος παράδεισός μου είναι ένα μοναστήρι ψηλά στο βουνό, μια μισοσκότεινη εκκλησιά και δυο καλόγεροι στα ψαλτήρια. Μια σόμπα σπάει την πρωινή παγωνιά και κάτω από το στασίδι μου μια γατούλα ξεχασμένη νανουρίζεται μακάρια από τις ψαλμωδίες. Μαζί, δεξιά κι αριστερά μου στα στασίδια, νανουρίζονται και δυο κορίτσια αγουροξυπνημένα, το ένα το ξύπνησα εγώ(προσπάθησα τουλάχιστον)με το «Η Παρθένος σήμερον» για εγερτήριο.
Ελπίζω τα δυο αγγελούδια που ταξιδεύουν τώρα με το Πηνελόπη να μου χαρίσουν μια ακόμα ειδυλλιακή χριστουγεννιάτικη στιγμή.
Αυτή τη φορά λέω να αλλάξω ρεπερτόριο πρωινού εγερτηρίου.
Πώς σας φαίνεται το «silent night», κορίτσια;

Kαλά Χριστούγεννα, φίλοι μου, όποιο κι αν είναι το δικό σας "σενάριο". Αρκεί να έχει αγαπημένους ανθρώπους μέσα του.

Μια ορκωμοσία...ετεροχρονισμένη.

2010-12-19T15:20:00.009+02:00

Δύο εκδηλώσεις με διαφορά μιας μέρας στο χώρο του Δημοτικού Κινηματοθεάτρου: Σήμερα,η ορκωμοσία του Δημάρχου, Γιάννη Γλυνού, χθες η εκδήλωση του ιδρύματος Παπαδημητρίου για τον επαγγελματικό προσανατολισμό των νέων.
Και στις δύο παρών ο Δήμαρχος, μόνο που στη δεύτερη δεν ήταν το τιμώμενο πρόσωπο, αλλά ένας από τους λίγους που την παρακολούθησαν ως το τέλος.

Έξι νέα παιδιά από την Άνδρο, επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, επαγγελματίες ή ερευνητές, απευθύνθηκαν στους μαθητές των τελευταίων τάξεων των λυκείων και τους ενημέρωσαν ο καθένας για την επιστήμη του και για τις προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης που παρέχει αυτή. Υπότροφοι όλοι του Ιδρύματος Παπαδημητρίου, υπό την αιγίδα του οποίου έγινε η εκδήλωση, αναφέρθηκαν και στη γενικότερη κατάσταση που επικρατεί στην αγορά εργασίας, στις δυσκολίες και τις προοπτικές που δημιουργούνται, ακόμα και σ' αυτή την εποχή της κρίσης ή ίσως και εξαιτίας της.

Είδαμε νέους ανθρώπους χωρίς τη μιζέρια και τον πανικό που καταγράφεται στα ΜΜΕ, από μέρους της νέας γενιάς. Ναι, είναι δύσκολα, αλλά πρέπει να κυνηγήσουμε τα όνειρά μας, να ψάξουμε λύσεις στα αδιέξοδα, να συνεργαστούμε, να αναζητήσουμε στήριξη στις τοπικές κοινωνίες, να μάθουμε να μην τα περιμένουμε όλα από το κράτος. Δεν χρειάζεται να φύγουμε από τη χώρα μας. Αν όλοι εμείς, που είμαστε έτοιμοι να αποδώσουμε όσα η πατρίδα μας έχει επενδύσει σε μας, φύγουμε, μειώνονται οι προοπτικές της, υπονομεύεται το μέλλον της.
Όπως είπαν όλοι, οι σπουδές για ένα διάστημα στο εξωτερικό σου ανοίγουν άλλους ορίζοντες, αλλά η μόνιμη εγκατάσταση, που προωθείται τον τελευταίο καιρό ως πανάκεια, έχει πολλές δυσκολίες κι ας προσφέρει καλύτερες οικονομικές απολαβές.

Ξέρω καλά ότι στη σημερινή ορκωμοσία του ο Γιάννης ο Γλυνός την ώρα που ορκίζοταν να τηρεί το Σύνταγμα και τους νόμους, είχε στο νου του αυτά τα παιδιά: Την Κατερίνα τη Γρυμάνη που κάνει το διδακτορικό της στην Κοινωνιολογία, τον Νίκο τον Κωσταρά και το Γιάννη τον Περτέση, τους μηχανικούς υπολογιστών, τις εκπροσώπους των παιδαγωγικών επιστημών, Καλλιόπη Γλυνού της πρωτοβάθμιας και Ολυμπία Παρλιάρου της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και την Καλλιόπη τη Βιταλιώτη, τη γεωπόνο, που το μεταπτυχιακό της έχει θέμα την κτηνοτροφία της Άνδρου.
Αυτά τα παιδιά κι όλα τα παιδιά, που ζουν ή που επιθυμούν να ζήσουν στον τόπο μας, είναι το θέμα της σημερινής ορκωμοσίας. Το μέλλον τους, οι προοπτικές τους,οι ελπίδες τους. Το μέλλον μας, οι προοπτικές μας, οι ελπίδες μας.
Καλό ξεκίνημα Δήμαρχε, καλή δύναμη, φίλε.

Εμπνευσμένοι αγώνες μέρος δεύτερο

2010-12-17T07:39:00.000+02:00

Εμπνευσμένοι αγώνες!

2010-12-15T07:13:00.001+02:00

Με συνθήματα υπέρ της κατάργησης των μισθών για την αποφυγή της πτώχευσης και κατά των συλλογικών συμβάσεων που καταστρατηγούν τη διαφορετικότητα των ανθρώπων, δεκάδες Ειλικρινείς Βιομήχανοι διαδήλωσαν σήμερα το πρωί στο κέντρο της Αθήνας

«Αν δεν πληρώσουν οι φτωχοί, πώς θα ζήσουν οι πλούσιοι;», «Ατομικές συμβάσεις για όλους: όλοι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί», «Για να μην πτωχεύσει η χώρα και πεινάσουμε, κατάργηση των μισθών τώρα!», «Τα λεφτά στους πλούσιους», «Τέρμα πια στις εκτονώσεις, ρίξτε κι άλλο ξύλο στις διαδηλώσεις», «Το μνημόνιο είναι εύλογία, δώστε μας λεφτά τα πάμε Ελβετία».

Αυτά ήταν μερικά από τα συνθήματα των δεκάδων Ειλικρινών Βιομηχάνων, που μετά τη συγκέντρωση και τις ομιλίες μπροστά από τη Βουλή, διαδήλωσαν από το Σύνταγμα και την οδό Ερμού ως τη Βαρβάκειο Αγορά και το Μοναστηράκι. Η πρωτοβουλία των Βιομηχάνων ήταν μια αναπάντεχη αντίδραση στη ραγδαία άνοδο του λαϊκισμού και την υστερία των απεργιακών διαδηλώσεων που αναμένεται αύριο να κορυφωθεί, με προφανείς συνέπειες την αφόρητη κίνηση στους δρόμους και την ανείπωτη ταλαιπωρία των έρμων των πολιτών.

Εκφράζοντας τη δυσφορία τους για τις πελατειακές νοοτροπίες που έχουν καθηλώσει την ανάπτυξη και έχουν διαλύσει το κράτος, οι Ειλικρινείς Βιομήχανοι μοίρασαν στους διερχόμενους πεζούς άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη στην Καθημερινή, αρθρώνοντας και με αυτόν τον τρόπο το δικό τους «Φτάνει Πια!» για την τριτοκοσμική καθυστέρηση σε κάθε επίπεδο, που εκθέτει ανεπανόρθωτα τη χώρα στο εξωτερικό και στα μάτια των πιστωτών της. Φήμες που θέλουν μερίδα διαδηλωτών να φωνάζουν «ένας Πινοσέτ θα μας σώσει», δεν επιεβεβαιώνονται -τουλάχιστον όχι από το ρεπορτάζ του RΝΒ.
athens.indymedia.org

Hμερολόγιο Γυναικών Κορθίου 2011: Πανηγύρια

2010-12-13T16:28:00.009+02:00

Κυκλοφόρησε το ημερολόγιο του συλλόγου μας για το 2011, αφιερωμένο στα πανηγύρια.
Έχω πολλούς λόγους να χαίρομαι ιδιαιτέρως γι' αυτό.
Ως γνήσιο παιδί των πανηγυριών από μικρή ηλικία, έχω υποστεί τα πάνδεινα από κουλτουριάρηδες και πολιτικοποιημένους φίλους στα νιάτα μου, όταν αντί να τρέχω στις παραλίες να τραγουδάω Θεοδωράκη και αντάρτικα με τις κιθάρες, το έσκαγα για να πάω να χορέψω στο πανηγύρι. Άσε πια τη μουσική παιδεία που απέκτησα από αυτά, που μερικοί κακόπιστοι τη θεωρούν χαμηλοτάτου επιπέδου και προσπάθησαν κατά καιρούς να με αναμορφώσουν, με συναυλίες και όπερες, επί ματαίω. Α, μην ξεχάσω τις απειλές των οικείων μου για δολιοφθορά των συλλογών μου με τραγούδια των πανηγυριών και απαγορεύσεις δικτατορικού τύπου, όταν θέλω να τις απολαύσω με παρέα.
Ε, όσο να 'ναι, δικαιώνομαι τώρα που θα βλέπουν όλες τις μέρες του χρόνου εικόνες από πανηγύρια να τους θυμίζουν ωραίες στιγμές. Να είχαν και ήχο μαζί, θα ήταν το τέλειο δώρο.
Ο δεύτερος λόγος που νιώθω υπερήφανη είναι που το ημερολόγιο περιλαμβάνει την εργασία μιας ομάδας μαθητών μου από την Γ' Γυμνασίου, που είχε θέμα της τα τοπικά πανηγύρια, χωρίς να έχουμε ιδέα για το ημερολόγιο, όταν την οργανώναμε. Ευτυχής σύμπτωση.
Ο κυριότερος όμως λόγος που χαίρομαι είναι γιατί αυτό το ημερολόγιο για δεύτερη συνεχή χρονιά αποτυπώνει την επιτυχημένη δράση του Συλλόγου Γυναικών Κορθίου και θα γίνει πάλι για τους συγχωριανούς μου αφορμή για ψάξιμο στις παλιές φωτογραφίες και ανταλλαγή αναμνήσεων.
Δεν ξέρω πώς τα έχει καταφέρει αυτός ο Σύλλογος να κάνει τόσο πολλά σε τόσο λίγο διάστημα και να συγκεντρώσει γύρω του τόσους ανθρώπους με αγάπη για τον τόπο και όρεξη για προσφορά σ'αυτόν. Ένας από αυτούς, ο εκδότης μας, Παναγιώτης Αναστασόπουλος, ο αγαπημένος των Γυναικών Κορθίου, που όχι μόνο μας πρόσφερε την έκδοση, μα έβαλε το μεράκι του σε κάθε τυπωμένη σελίδα αυτού του μικρού λευκώματος.
Αξίζει όμως να σας θυμίσω το όνομα του ανθρώπου που είναι η ψυχή αυτής της συλλογικής προσπάθειας. Είναι η Βάσω Μπενά,η πρόεδρός μας, επιτυχημένη "μεταγραφή" εξ Ηπείρου και πολιτογραφημένη Κορθιανή εξ αγχιστείας.
Τέλος, πριν σας πω τον τελευταίο λόγο που χαίρομαι με αυτό το ημερολόγιο, κοιτάξτε την τελευταία φωτογραφία προσεκτικά: Ο δεύτερος νεαρός από τα δεξιά, με την τραγιάσκα και το σκούρο σακάκι είναι ο πατέρας μου, πίσω από τον πρώτο νεαρό διακρίνεται ένα μαυράκι, που είναι η μάνα μου, ο βιολιτζής είναι ο αδερφός του παππού μου, μπαρμπα- Χρήστος Βουραζέρης, μεγάλη φυσιογνωμία (αυτοσυστήνοταν αγρότης,μουσικός και λίγα κουνέλια), δίπλα του ο παππούς μου,ο μέλλων πεθερός του νεαρού με το σακάκι δίπλα του.
Ε, πώς να ξεφύγεις από τα πανηγύρια με τέτοιες ρίζες;

Προετοιμασία για τα Χριστούγεννα

2010-12-10T15:22:00.004+02:00

Σήμερα τα πρωτάκια μου μου έφεραν χριστουγεννιάτικες ιστορίες χειροποίητες και πολύ νόστιμες.
Τις απολαύσαμε καθισμένοι γύρω από το δέντρο της τάξης. Την ιδέα μας την έδωσε ο Ντίκενς με το απόσπασμά του που έχουν τα Νεοελληνικά Κείμενα. Και φυσικά δεν αρκέστηκαν σ' αυτό. Μόλις είχα χαλαρώσει και απολάμβανα τις ιστορίες με τα καλικαντζαράκια, τους Άι Βασίληδες καιτους γερο- παράξενους, αποφάσισαν να μου ρίξουν το μπαλάκι: -Εσείς δεν θα μας πείτε καμιά ιστορία; Είναι να μη σου τύχουν περίεργα πρωτάκια, γιατί έτσι και σου τύχουν, πρέπει να έχεις πρόχειρες ιστορίες για ώρα ανάγκης. -Να σας πω τι κάναμε όταν δεν μας έδιναν αρκετά λεφτά στα κάλαντα; Καλό ακούστηκε. Όλοι ήθελαν να μάθουν. Προφανώς από αγνή φιλομάθεια. -Τι κάνατε; Τι κάνατε; -Λέγαμε τα σατιρικά κάλαντα της Άνδρου:
"Να φαν οι γάτες τα χερνά
κι οι ποντικοί τη γλύνα
και τα μικρά ποντ'κόπουλα
να γλείψουν τη λαήνα"
-Μπλιαχ! Ποιος τα έτρωγε αυτά τα χερνά; -Τι είναι η γλύνα; Τώρα τι σόι ανδριωτάκια είναι αυτά που δεν έχουν δει χερνό και δεν ξέρουν ότι η καλύτερη φουρτάλια και οι νοστιμότεροι κουραμπιέδες γίνονται με γλύνα; Αχ, σε λίγο δεν θα λειτουργούν πια αυτά τα σατιρικά κάλαντα!
-Και μετά τι γινόταν;
-Μας κυνηγούσανε με ό,τι βρίσκανε πρόχειρο να μας δείρουνε.
-Μπορούμε να τα λέμε κι εμείς;
-Ναι, αρκεί να μην πείτε ποιος σας τα έμαθε.
Αν και...για να λειτουργήσει σωστά, θα πρέπει να τους καταραστείτε να τους φάνε οι γάτες το σουφλέ με τα τέσσερα τυριά και την καρμπονάρα.

Καλού κακού πάντως, δώστε κάτι παραπάνω στους καλαντιστές, χωριανοί.

Εξαιρετικό δείγμα δημοσιογραφικού λόγου

2010-12-05T09:01:00.000+02:00

Εγρήγορση ενώπιον της παρακμής

Του Nικου Γ. Ξυδακη

Η καθημερινή ζωή στην Αθήνα γίνεται ολοένα δυσκολότερη, κοπιαστική, σχεδόν εξουθενωτική. Στοιχειώδεις ενέργειες, όπως λ.χ. η πεζοπορία στον αστικό ιστό ή η μετακίνηση με λεωφορείο ή ταξί, μετατρέπονται σε περιπέτειες με άγνωστη χρονική κατάληξη και ανυπολόγιστο κόστος, ψυχικό και οικονομικό.

Τα Ι.Χ. παρκάρουν θρασύτατα πάνω σε στροφές και φανάρια, σε κεντρικές αρτηρίες, μπροστά σε στάσεις τρόλεϊ και κλινικές. Για να γλιτώσουν το πεντάευρω του πάρκινγκ, προκαλούν έμφραγμα σε ολόκληρα τετράγωνα, παραλύουν την εμπορική και κοινωνική ζωή. Ουδείς ελέγχεται, ουδείς τιμωρείται, η Τροχαία έχει καταργηθεί, έχει εξαφανιστεί, όλοι κυκλοφορούν ασύδοτα, κάνοντας τον βίο όλων αβίωτο και την πόλη ένα απέραντο κολαστήριο. Σκουπίδια χυμένα παντού, στίφη ζητιάνων μικροπωλητών σε δρόμους και πλατείες, πεζόδρομοι κατειλημμένοι αυθαίρετα...

Η πόλη φαίνεται να ’χει παραδοθεί στην ύφεση, ύφεση θυμικού, ύφεση ψυχική, σαν να παραιτούνται οι άνθρωποι από τα φυσικά δικαιώματά τους, σαν να εγκαταλείπουν την αξιοπρέπειά τους, να παρατάνε την ανθρωπιά τους σε βρώμικα στενά πεζοδρόμια με σπασμένα ρείθρα. Η αθυμία των απειλούμενων, πληττόμενων ή ήδη πεπτωκότων ανθρώπων καθρεφτίζεται ολοζώντανα πάνω στο παρατημένο σώμα της πόλης, που μετά βίας πια επιτελεί βασικές λειτουργίες – ή δεν τις επιτελεί καν.

Η ύφεση μπορεί να επιφέρει ποικίλα τραύματα στο κοινωνικό σώμα. Και το κάνει. Μπορεί να δικαιολογήσει όμως τέτοια εγκατάλειψη, τέτοια παρακμή του δημόσιου χώρου; Οχι. Χρειάζεται εγρήγορση: η προάσπιση του δημόσιου χώρου, η διατήρησή του σε λειτουργική επάρκεια, είναι προάσπιση της ατομικής και συλλογικής αξιοπρέπειας, είναι προάσπιση της δημοκρατίας, της φυσικής της υπόστασης, της υλικότητάς της. Η δημοκρατία δεν είναι αφηρημένη ιδέα· είναι σχέση ανθρώπων, κοινωνία, και είναι ο βιωμένος χώρος ο κοινός, ο κοινωνούμενος – αυτά καλούμαστε να διατηρήσουμε. Η ύφεση φέρνει θλίψη και αδράνεια, αμέλεια· ας μη φέρει και καταστροφή των κοινών κεκτημένων.
Από την Καθημερινή της 5-12-10

Σκαντζοχοιρο-γατο-φιλοσοφίες

2010-12-01T15:09:00.009+02:00

Μπορείς σ' αυτή τη ζωή να βρεις δυο βασικές κατηγορίες πλασμάτων. Τα "σκαντζοχοιράκια" και τα "γατιά". Τα πρώτα με το αγκαθωτό τους περίβλημα αποθαρρύνουν όποιον προσπαθήσει να τα αγγίξει, να τα χαϊδέψει, να έχει πολλά πάρε δώσε μαζί τους. Είναι όμως μέσα στη μοναχικότητά τους τα γλυκύτερα, τα αθωότερα πλάσματα που μπορείς να συναντήσεις. Σαν να είναι η πανοπλία το απαραίτητο εξάρτημα κάθε τρυφερού και ευάλωτου "πυρήνα".
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει, από την ανάποδη όμως, με τα γατιά. Εδώ, το δεκτικό σε χάδια κι αγκαλιές απαλό εξωτερικό περίβλημα κρύβει την πιο σκληρή, άγρια και αδίστακτη φύση. Όπου γη πατρίδα, όπου καλό φαΐ σπίτι, όπου καλό κυνήγι, ξεχνάμε κι αγκαλιές κι αγάπες.

Ομολογώ ότι αυτό το μικρό "σκονάκι" σοφίας της φύσης έχει επαληθευθεί μερικές φορές και με τους ανθρώπους. Έχω βρει τη μεγαλύτερη τρυφερότητα κι ευαισθησία σε ορισμένους εξωτερικά σκληρούς κι απλησίαστους ανθρώπους και έχω τρομάξει με τη σκληρότητα κάποιων άλλων, που εξωτερικά δείχνουν ευάλωτοι και αδύναμοι.
Υπάρχουν βέβαια και οι εξαιρέσεις: Αυτοί που και είναι και φαίνονται καλοί και δυνατοί κι όμως αφήνουν όλους τους "αδύναμους" να τους παίρνουν την μπουκιά από το στόμα, ακόμα κι αν φαινομενικά δεν τη χρειάζονται οι ίδιοι!

(Α)-Γλωσσική Έρευνα Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

2010-11-27T07:57:00.005+02:00

Το διάβασα πρωί πρωί στο alfavita
και πήρα μια χαρά! Επιτέλους το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ευδόκησε να διεξαγάγει έρευνα για το επίπεδο των μαθητών μας στη Νεοελληνική Γλώσσα! Αρχίσαμε να σοβαρευόμαστε, τώρα θα δούμε τι δουλειά γίνεται στα σχολεία, δημοτικά, γυμνάσια, πάνω στο πιο βασικό αντικείμενο διδασκαλίας τους,την ομιλούμενη γλώσσα, και μετά ως σοβαρή χώρα, θα προσαρμόσουμε εγχειρίδια, αναλυτικά, μεθόδους διδασκαλίας, στα όποια προβλήματα διαπιστώσει η έρευνα.Αυτά τα προβλήματα που στοιχειώνουν τις μέρες και τις νύχτες μας,των φιλολόγων, αυτά που μας κάνουν πολλές φορές να νιώθουμε ανεπαρκείς, αδύναμοι, άχρηστοι. Τώρα κάποιοι θα τα διαπιστώσουν αντικειμενικά, επιστημονικά και θα μας βρουν τα φάρμακα να τα γιατρέψουμε.
Ναι, ναι, το άλλο με τον Τοτό το ξέρεις, γυριστρούλα;
Η έρευνά σου, η πολυπόθητη, που κράτησε τρία χρόνια, που συμπεριέλαβε όλη την Ελλάδα, που απασχόλησε τόσους έγκριτους επιστήμονες ερευνητές για να εκπονηθεί και να διεξαχθεί, που ένας θεός ξέρει πόσα χρήματα απορρόφησε, είχε θέμα της: ΑΠΟΨΕΙΣ!
Τις απόψεις δασκάλων,καθηγητών, μαθητών για το γλωσσικό επίπεδο των μαθητών! Τι πιστεύεις,γυριστρούλα παιδί μου, για τους μαθητές σου; Ξέρουν να γράφουν και να μιλάνε; Μπράβο! Τα παιδιά της Άνδρου λοιπόν έχουν καθηγητές που πιστεύουν σ' αυτά. Έτσι όπως πιστεύουμε στον Άη Βασίλη και στις νεράιδες ένα πράμα! Αν πάλι, κακιά, δεν πιστεύεις στο καλό γλωσσικό επίπεδο των μαθητών σου, θα βγει ότι τα παιδιά της Άνδρου δεν γνωρίζουν σωστά ελληνικά και βέβαια πώς να μάθουν αν εσύ τα γκαντεμιάζεις. Δεν ξέρεις πόσο η στάση του δασκάλου επηρεάζει την απόδοση των μαθητών; Να δεις πώς το λένε αυτό; "Αυτοεκπληρούμενη προφητεία": Αυτό ερεύνησαν, την αυτοεκπληρούμενη προφητεία διδασκόντων και διδασκομένων. Τους ευσεβείς πόθους.
Καλά,ας το ερευνούσαν κι αυτό, κακό δεν κάνει, αλλά χάθηκε βρε αδερφέ, ένα ερωτηματολογιάκι εκεί με πέντε γλωσσικά κριτήρια απλά, από αυτά που εξετάζουν οι παγκόσμιοι οργανισμοί τύπου PISA; Έτσι για να τους μπούμε στο μάτι που μας βγάζουν αναλφάβητους σε παγκόσμια κλίμακα;
Μα,κανένας άνθρωπος εκεί στο Π.Ι. δεν ήθελε να μάθει "τι ψάρια πιάνουν" στη γλωσσική κατάρτιση των μαθητών; Τόσα χρόνια με τόσες μεταρρυθμίσεις, αλλαγές βιβλίων, προγραμμάτων, τόσα λεφτά που έχει πληρώσει αυτός ο ταλαίπωρος Έλληνας φορολογούμενος γονιός για να μάθουν τα παιδιά του τουλάχιστον την έρμη τη γλώσσα τους, τι αποτέλεσμα έχουν;
Τι φοβούνται; Μήπως δουν στις απαντήσεις της έρευνας ολογράφως τις απολύσεις όλων όσων έχουν ευθύνη για την παραγωγή λειτουργικά αναλφάβητων αυριανών πολιτών της Ελλάδας;

Και χείρα κίνει

2010-11-21T14:11:00.006+02:00

Mε αφορμή το πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Σαράντη Καργάκου, που αναρτήθηκε από το φίλο vagnes, και ζώντας σε έναν τόπο που οι κάτοικοί του πάντα ήταν κατά βάθος αγρότες, ό,τι κι αν δήλωναν ως κύριο επάγγελμα, ομολογώ ότι έχω κι εγώ σε μεγάλη υπόληψη τους ανθρώπους που αναπτύσσουν χειρωνακτικές δεξιότητες και δεν τα περιμένουν όλα έτοιμα και αγορασμένα.
Στο νησί μου, αυτή την εποχή, υπάρχουν άνθρωποι, αρκετοί κάτω των πενήντα ετών, που ζουν ή συμπληρώνουν τα προς το ζην, από τα κηπευτικά τους, τους καρπούς των δέντρων, το κρασί, το ρακί, το λάδι, τα τυριά, τα λουκάνικα, το μέλι, τα αυγά. Επίσης ορισμένοι κάνουν δουλειές που αλλού προορίζονται μόνο για μετανάστες, κόβουν ξύλα, οργώνουν, ασπρίζουν σπίτια, βοηθάνε στις ελιές και στον τρύγο. Συγχρόνως και αρκετοί υπάλληλοι, έμποροι, συνταξιούχοι, ασχολούνται τόσο συστηματικά με τα παραπάνω, που καλύπτουν μεγάλο μέρος των αναγκών τους με δικά τους αγαθά.
Παράλληλα, κανείς δεν ψάχνει με το παραμικρό τον "ειδικό", για να φτιάξει κάτι που χάλασε ή να καρφώσει ένα καρφί στον τοίχο. Όλοι καταπιάνονται με μικροεπισκευές και κατασκευές και ο ένας βοηθάει τον άλλο, όπου δυσκολεύονται.
Τι γίνεται όμως με τα παιδιά; Περνάει αυτή η στάση ζωής στη νεότερη γενιά ή μεγαλώνουν με τη νοοτροπία ότι όλα τα έχει το σουπερμάρκετ και το πολυκατάστημα κι εμείς πρέπει μόνο να εξασκούμαστε στο πάτημα κουμπιών σε κάθε είδους συσκευές;
Νομίζω ότι στην περιοχή μου, στο Κόρθι,από την επαφή που έχω με τους μαθητές μου, δύσκολα θα βρεις παιδί να μην γνωρίζει στοιχειώδεις αγροτικές εργασίες, αν είναι αγόρι, και αρκετές δουλειές του σπιτιού, αν είναι κορίτσι. Όλα σχεδόν βοηθούν ή τον πατέρα ή τη μάνα στις δουλειές και δεν θεωρείται φυσικό να ασχολούνται μόνο με τα μαθήματά τους και τις τυπικές δραστηριότητες των παιδιών της πόλης.
Αυτή τη νοοτροπία στην Αθήνα που δίδασκα την εύρισκα μόνο στα παιδιά των μεταναστών, που τα περισσότερα είχαν ευθύνες στο νοικοκυριό ή βοηθούσαν στις δουλειές των πατεράδων τους. Τα άλλα, τα δικά μας, μεγάλωναν σε ένα "υβριδικό" περιβάλλον, μακριά από οποιαδήποτε χειρωνακτική ασχολία. Κανένα σχεδόν δεν έκανε δουλειές στο σπίτι, αν και οι μητέρες ήταν εργαζόμενες,κανένα σχεδόν δεν είχε επαφή με τη δουλειά των γονιών του ή έστω με κάποιες αγροτικές δουλειές τα καλοκαίρια. Οι διακοπές ήταν το ιερό δικαίωμα στο καθισιό και στη διασκέδαση. Καμιά υποψία για τις διακοπές που σε φέρνουν σε επαφή με παραδοσιακές ή λιγότερο παραδοσιακές ασχολίες. Ακόμα κι αν οι διακοπές σου υπηρετούνται από το μόχθο γιαγιάδων, θειάδων, γονιών, κανένας δεν σου λέει ότι πρέπει να βοηθάς, γιατί οι ανάγκες της καθημερινής σου επιβίωσης δεν ξέρουν από διακοπές.
Λογικό λοιπόν είναι αυτά τα παιδιά μεγαλώνοντας να θεωρούν επάγγελμα ό,τι γίνεται πίσω από ένα γραφείο και πάνω σε μια καρέκλα. Ακόμα και επαγγέλματα κάθε άλλο παρά καθιστικά και θεωρητικά, του οδοκαθαριστή, του αστυνομικού, του μηχανικού,του κομμωτή, έχουν εξελιχθεί σε γραφειοκρατικά στις μέρες μας. Έχω γνωρίσει μηχανικούς στη δουλειά μου που το αυτοκίνητο το διδάσκουν σε μαθητές, χωρίς να έχουν λερώσει ποτέ τα χέρια τους με μηχανόλαδα. Κομμωτές που επιδιώκουν μια θέση καθηγητή, χωρίς να έχουν και μεγάλη σχέση με τις κομμώσεις. Υποψήφιους αστυνόμους που αναζητούν μια θέση σε γραφείο, για να προστατεύουν μέσω σφραγίδων τις ζωές και τις περιουσίες των πολιτών. Όλα κάποια στιγμή καταλήγουν γλυκά στην ασφυκτική αγκαλιά του δημοσίου, που αφαιρεί κάθε επαγγελματική δεξιότητα από τους εργαζόμενους, κρατώντας μόνο τη γραφειοκρατική εκδοχή της.
Και τώρα που η οικονομική κρίση κλείνει τη στρόφιγγα των διορισμών κάθε είδους, τι γίνεται;
Πού θα απασχοληθούν τόσοι φερέλπιδες προσοντούχοι εργαζόμενοι με "άσπρα κολάρα";
Ποιοι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν καλύτερα στις απαιτήσεις των καιρών; Οι "αγκυλωμένοι" ,ικανοί μόνο για ένα πράγμα ή όσοι πιάνουν τα χέρια τους όσο και το μυαλό τους;
Θυμάμαι έναν ταξιτζή που γνώρισα κάποτε, με υψηλότατο επίπεδο μόρφωσης. Αξιοποίησε τα διπλώματα και τις γλώσσες δημιουργώντας μια εταιρεία ταξί για υψηλών απαιτήσεων πελάτες, που πλήρωναν αδρά για να έχουν οδηγό με μόρφωση και γνώσεις στις περιηγήσεις τους στα αξιοθέατα της χώρας μας. Ένας συνδυασμός χειρωνακτικού και θεωρητικού επαγγέλματος, έξω από τη νοοτροπία των Νεοελλήνων, που θεωρούν ότι οποιοδήποτε πτυχίο πάει μαζί με μια αναπαυτική πολυθρόνα γραφείου.
Θυμάμαι ακόμη την επίσκεψή μου στο σπίτι των φίλων Γερμανών μουσικών, Μάριον και Βολφγκάνγκ Σούπερτ, που είναι ολόκληρο ένα δημιούργημα αξιοσύνης, μαζί με τα αγαθά που παράγει ο κήπος και η κουζίνα του. Δυο άνθρωποι με ακαδημαϊκή παιδεία, καθόλου "ανάπηροι" ως προς τις ταπεινές χειρωνακτικές δραστηριότητες. Ή ακόμη, τη φίλη μου Φαμπιέν, τη Γαλλίδα, που θα τη ζήλευε σε επιδεξιότητα και η πιο ικανή γυναίκα μιας παραδοσιακής κοινωνίας.
Αυτοί οι άνθρωποι έμαθαν στο σχολείο τόσα πράγματα, που εμείς ούτε που τα έχουμε ποτέ συμπεριλάβει, ούτε σε κατώτερες τεχνικές σχολές: (μαγείρεμα,ράψιμο, χειρισμό μηχανημάτων, μικροεπισκευές, κηπουρική, διακοσμητικές τέχνες κλπ.)
Είναι φανερό ότι η εκπαίδευσή μας βρίσκεται πολύ μακριά από μια τέτοια μη ακαδημαϊκή θεώρηση και καμιά πολλά υποσχόμενη μεταρρύθμιση δεν έχει σκοπό, όπως φαίνεται, να το αλλάξει αυτό.
Εμείς όμως που σε πείσμα των καιρών κρατάμε ακόμα τα παιδιά μας σε επαφή με τη γη και το μόχθο της ή τους μαθαίνουμε από πολύ νωρίς να χρησιμοποιούν τα χεράκια τους όχι μόνο για να γράφουν και να πληκτρολογούν, ας το φυλάξουμε αυτό όσο μπορούμε περισσότερο κι ας το αξιοποιήσουμε εν όψει των προκλήσεων που φέρνουν οι νέοι καιροί. Ίσως είναι το συγκριτικό μας πλεονέκτημα στην μετά ΔΝΤ εποχή.
Ετσι, κι εγώ υπόσχομαι να μη βάλω ποτέ τις φωνές σε μαθητή μου που δεν έκανε εργασία, επειδή πήγε για τα πρόβατα ή πλεξάνιαζε κρεμμύδια! Αν και αυτά τα παιδιά που έχουν ψηθεί στις δύσκολες αγροτικές δουλειές, έχουν περισσότερες αντοχές και για δύσκολες, ακαδημαϊκού τύπου, εργασίες. Αρκεί να φυσάει λίγο καθαρό αεράκι και σ' αυτές.